پرۆفیسۆر ئەمازیا بارام لە ناوەڕاستی حەفتاكانی سەدەی رابردوەوە دیراسەت لەسەر رەوشی عێراق دەكات و هەتا ئێستاش هەر بەردەوامە، لەكاتی خۆ ئامادەكردنی ئەمریكا بۆ ئۆپەراسیۆنی ئازادكرنی عێراق، پرۆفیسۆر بارام یەكێك بووە لەو ئەكادیمست و پسپۆرانەی لەسەر رەوشی عێراق راوێژ و راسپاردەی بە جۆرج دەبلیو بوشی سەرۆكی پێشووی ئەمریكا داوە، ئەوكات پرۆفیسۆر بارام سەرۆكی سەنتەری سابان بووە لە ئامۆژگای برۆكینگز، ئێستاش یەكێكە لە تۆژەرە باڵاكانی ئامۆژگای یونایتد ستەیت بۆ ئاشتی (USIP)، بۆ قسەكردن لەسەر رەوشی ئێستای عێراق و هەلومەرجی نێودەوڵەتی بۆ راگەیاندنی سەربەخۆیی كوردستان، ئەم وتووێژەمان لەگەڵ پرۆفیسۆر ئەمازیا بارام ئەنجامداو بەمجۆرە وەڵامی پرسیارەكانی گوڵانی دایەوە.

* لە ئێستادا لەسەر ئاستی جیهان باس لە كۆتایی هاتنی عێراق دەكرێت، پرسیارەكە ئەوەیە ئایا كۆتایی هاتنی عێراق ناوچەكە بەرەو كوێ دەبات؟
- ئەگەر كۆتایی پێبێت، ئەوا دەوڵەتێكی سوننە و دەوڵەتێكی شیعە و دەوڵەتێكی كوردی دروست دەبێت. ئەوەی من پێتان دەڵێم سەیرە، ئەگەر عێراق دابەش بێت، ئەوا شتێكی خراپ نابێت، ئەمە خراپ نابێت بۆ شیعە و بۆ مالیكی و سەدر و حەكیمیش، من پێت دەڵێم بۆچی؟ چونكە ئیتر-شیعە- دەتوانن بە ئاشتی بژین، لەبەر ئەوەی پێویستیان بە موسڵ و ئەنبار نییە و تەنانەت زۆر پێویستیان بە دیالەش نییە، بەڵام پێویستیان بە بەغدا دەبێت، و بەغدا بە شارێكی شیعە دەمێنێتەوە، چونكە لە ئێستادا لە سەدا 85ی دانیشتوانی بەغدا شیعەن، كەواتە بەغدا و باشووریان بەدەستەوە دەبێت.
لێرەدا من ئیسراحەت حساباتی بەرژەوەندی شیعە دەكەم، كەواتە ئەوان بەغدا و باشووریان دەبێت و و نەوتیان دەبێت كە لە هەر ساڵێكدا نزیكەی داهاتی 100 ملیار دۆلاریان بۆ بەدەست دەهێنێت و پێویست ناكات لەگەڵ هیچ كەسێكدا بەشی بكەن و ناچار نین لەگەڵ كورددا بەشی بكەن و ناچار نین لەگەڵ سوننەدا بەشی بكەن، هەروەها بە ئاسانی دەستیان بە كەنداوی فارسیشدا رادەگات بەهۆی بەسرە و بەهۆی ئوم قەسرەوە.
لە دۆخێكی لەم چەشنەدا، ئەوا ئەگەر لە روانگەی مالیكیەوە راشكاوانە تێڕوانین بۆ بارودۆخەكە بكەیت بۆ دیاریكردنی ئەوەی كامە لە بەرژەوەندی و كامە لە قازانجدایە، ئەوا شتێكی زۆر باش دەبوو ئەگەر كوردەكان بەڕێی خۆیاندا بڕۆیشتنایە و سوننەكانیش بەڕێی خۆیاندا بڕۆشتنایە. بە دڵنیاییەوە مالیكی نایەوێت وا دەربكەوێت كە ئەو ئەو كەسە بوو كە عێراقی دابەش كرد، ئەو نایەوێت وا دەربكەوێت و لە مێژوودا وا باس بكرێت كە ئەو بارودۆخەكەی تەقاندەوە، كەواتە ئەمە زیاتر لە هەر شتێكی دیكە ناوبانگە. بەڵام شیعەكان كێشەیان نابێت و سەرگەردان نابن، بەڵكو هەرچیەكیان پێویست بێت هەیانە و بە زیادیشەوە.
دێینە سەر كوردەكان، كوردەكان كوردستانیان هەیە و دەگاتە چیای شەنگاڵ، هەروەها نەوتیان هەیە و توانیویانە یەكگرتوو بن و ئیدارەی –جیاوازیەكان- بدەن، كەواتە لە رووی خاك و نەوتەوە كوردەكان لە رەوشێكی باشدان، و كێشەكە- هەروەك چەندین جار ئاماژەم پێكردووە- بریتییە لە گەیشتن بە دەریا، بە ئۆقیانووس، كە ئێوە نیتانە، رەنگە وا باش بێت كە كوردەكان شاندێك بنێرن بۆ توركیا- كە ئێستا ئەو كارە دەكەن- بۆ ئەوەی لەگەڵ توركەكان قسە بكەن. كە دەبێت پێش ئەوەی سەربەخۆیی رابگەیەنن پێوەندیەكی باشتان هەبێت لەگەڵ توركەكاندا. ئەمە بیرۆكەی منە، ئێستا ئێوە دەتوانن سەربەخۆ بن، كە كەركوكتان لەبەردەستدایە، بەڵام هیچ هەنگاوێكی بەپەلە مەنێن، ئێوە لە چاوەڕوانیكردندا هیچ شتێك لە دەست نادەن، بۆ ئەوەی ببینن رەوتەكە بە چ ئاڕاستەیەكدا دەڕوات لە نێوان مالیكی و داعشدا، ئێوە لە پێگەیەكی باشدان و پارێزگاری لێبكەن. بەڵام لە كاتێكدا كە ئەمە دەكەن ئەوا دەبێت گفتوگۆی جددی لەگەڵ توركەكاندا بكەن. من نازانم شاندەكەی ئێوە لە توركیا باسی چییان كردووە، بەڵام دەبێت پابەندبوونی توركیا بەدەست بهێنن، بۆ ئەوەی لەڕێی توركیا دەستتان بە دەریای سپی ناوەڕاستدا رابگات، كە ئەمە گرنگە بۆ نەوت و بۆ چەك و بۆ ئابووری ئێوە، بەڵام توركەكان یەك شتتان پێ دەڵێن، من نازانم، بەڵام ئەمە بیركردنەوە و خەیاڵی منە، پێتان دەڵێن ئەگەر سەربەخۆییتان راگەیاند ئەوا با هیچ پێوەندیەكی بە پارتی كرێكارانی كوردستان (پەكەكە) وە نەبێت، چونكە پەكەكە هەڕەشە لە یەكپارچەیی خاكی توركیا دەكات، كەواتە دەبێت ئەو بەڵێنە بدەن كە ئەگەر سەربەخۆییتان راگەیاند ئەوا تەنیا لە كوردستانی عێراقدا بێت. رەنگە پێنج ساڵ یان دە ساڵی دیكە بتوانن فیدراڵیەتێك لەگەڵ كوردەكانی توركیا دروست بكەن، ئەمە مومكینە، بەڵام نابێت شان بە شانی پەكەكە شەڕ بكەن بۆ ئەوەی سەربەخۆیی بۆ كوردەكان لە ناو توركیاشدا بەدەست بهێنن، چونكە ئەمە گورزێكی گەورە دەبێت بۆ توركیا.
سەبارەت بە كەركوك، توركمانەكان، بێگومان توركمان هەیە سوننەیە، بەڵام سوننەیەكی میانڕەوە، هەروەها توركمان هەیە شیعەیە كە بە راستی ترسیان هەیە لە داعش، كەواتە توركمانەكان لە نێوان دوو بژاردەدان، داعش و هەرێمی كوردستان، بۆیە زۆر ئاسانترە كە قەناعەت بە توركیا بكرێت كە هەرێمی كوردستان دەتوانێت بایەخ بە توركمانەكانی كەركوك بدات، دەتوانن ئازادی تەواویان پێبدەن، ئازادی مەدەنی و ئۆتۆنۆمی لە چوارچێوەی كوردستاندا، مامەڵەیەكی رەوا و یەكسانیان لەگەڵدا بكەن، كەواتە توركیاش داوای لە ئێوە دەبێت و هەر دەبێت هەشی بێت، لەبەر ئەوە دەبێت گفتوگۆ لەگەڵ توركیا بكەن و پێویست بە پەلەكردن ناكات، چونكە بەلای منەوە كەم تا زۆر دۆخەكە سەقامگیرە. داعش بەرەو بەغدا و بەرەو باشوور ناڕوات، بە هیچ شێوەیەك. ئەوان تەواوی دیالە داگیر ناكەن، ئەگەرچی بەشێكی گەورەی داگیر دەكەن، ئەوان تەواوی سەڵاحەددین و نەینەوایان داگیر كردووە و كەم تا زۆر پارێزگای ئەنبار، كەواتە رەوشەكە كەم تا زۆر وەك خۆی دەمێنێتەوە، كە هەندێ شەڕ لە سنوری ئەم ناوچانە لەگەڵ بەغدا دەبێت و بۆ ماوەیەك رەوشەكە بەم شێوەیە دەمێنێتەوە، كەواتە كاتی بدەنێ. ئێستا پێوەندیەكانتان لەگەڵ توركیا زۆر باشە، بەڵام ئەمە پێش راگەیاندنی سەربەخۆییە، ئەگەر دەتانەوێت جاڕی سەربەخۆیی بدەن، ئەوا دووبارە گفتوگۆیان لەگەڵدا بكەنەوە و بزانن ئەوان چۆن بیر دەكەنەوە.
* زۆرێك لە شارەزایان باس لەوە دەكەن كە سەرۆكی پێشووی ئەمریكا جۆرج بوش، دەستكەوتێكی زۆری لە عێراقدا بەدەست هێنا كە سەرۆك ئۆباما نەیتوانی بییانپارێزێت، ئایا هەڵەكانی ئیدارەی ئۆباما چی بوون، چونكە تەنانەت لەو كاتەدا كوردەكان ئاماژەیان بەوە كرد كە زووە بۆ كشانەوەی هێزەكان و داوایان كرد بنكەی سەربازی ئەمریكی لە كوردستاندا دابمەزرێت، كە ئەمەش سەری كێشا بۆ ئەو دۆخەی ئێستا عێراقی تێدایە؟ بیروبۆچوونی ئێوە لەم رووەوە چییە؟
- هەڵەی ژمارە یەك لە ساڵی 2010دا بوو كە نەدەبوو ئەمریكا رازی بێت مالیكی ببێتە سەرۆك وەزیران، ئەمە هەڵەیەكی گەورە بوو، چونكە ئەو بۆ چوار ساڵ سەرۆك وەزیران بوو و شكستی هێنابوو، كەواتە بۆچی پۆستی سەرۆك وەزیرانی دەدەیتەوە، من دەزانم ئێرانییەكان ئەمەیان دەویست، بەڵام دەبوو ئەمریكیەكان بڵێن نەخێر، بەڵكو دەبو ئەیاد عەللاوی بێت، چونكە پارتێكی گەورە و دەرفەتی هەبوو. ئەمە هەڵەی ژمارە یەك بوو، كە مالیكی سەلماندی كە توانای ئەوەی نییە ببێتە سەرۆك وەزیران.. هەڵەی دووەم ئەوەبوو كاتێك لە كۆتایی ساڵی 2011دا هێزەكانی ئەمریكای كشانەوە، كە دەبوو لە نێوان بەتالیۆنێك بۆ دوو بەتالیۆنی جێبێهشتایە، بە دڵنیاییەوە ئەوە هێزێكی گەورە نییە، بەڵام ئەگەر بیست بۆ سی هیلیكۆپتەری ئەباتشی بمایاتەوە و هەندێ موشەك و فڕۆكەی بێ فڕۆكەوان بمایاتەوە، واتە هێزێكی بچووك بوایە، نزیكەی 10 هەزار كەس بوونایە، چونكە نەدەتوانرا 100 هەزار كەس بمێنێتەوە، واتە هێزێكی شەڕكەریان بهێشتایەتەوە، باردۆخەكە نەدەگەیشتە ئێستا.
هەروەها ئەمریكا هەواڵگریەكی زۆر باشی هەبوو لە عێراقدا، بەڵام هەڵیوەشاندەوە و كشانەوە، ئەمە هەڵەیەكی دیكە بوو. كارێكی دیكە كە دەبوو بیانكردایە، ئەوە بوو كە ئەگەر نەیانتوانی هێز بهێڵنەوە لەوێدا، ئەوا دەیانتوانی ئەم هێزە-بچووكە- بۆ ماوەیەكی دوورودرێژ لەو وڵاتەدا بهێڵنەوە. بەڵام ئۆباما رایدەگەیاند كە ئێمە دەمانەوێت هەموو هێزەكان بگەڕێنەوە بۆ وڵات، باشە بیانگەڕێننەوە، بەڵام دەبێت ژمارەیەك كە زیاتر نەبێت لە 100 یان لە 150 كەس بمێننەوە، كە سیخوڕ نەبن، بەڵكو دیپلۆماتكار بن كە باش شارەزای كوردستان بن، باش شارەزای نەینەوا و ئەنبار بن، كە بیانتوانیایە پێوەندی بەردەوامیان لەگەڵ خەڵكی كوردستان و نەینەوا و ئەنباردا هەبوایە، بیانزانیایە چی دەڵێن و چی دەگوزەرێت و چ شتێك خۆشحاڵیان دەكات و چ شتێك ناڕەحەتیان دەكات، ئەگەر ئۆباما رێگەی بدایە ئەمە رووبدا كە 300 بۆ 400 كەسی ئاوا هەیە لە ئەمریكا كە زۆر بە باشی لەهجەی عێراقی قسە دەكەن، راستە كوردی قسە ناكەن، بەڵام زۆربەی كوردەكانیش عێراقی قسە دەكەن. كە پێویستی نەدەكرد ئەمانە لە ناوچە شیعیەكاندا بن، بەڵام پێویست بوو لە ناوچە كوردی و سوننییەكاندا بن. كە شارەزا بن و زمان و كەلتورەكە بزانن، و خەڵكیش دەیانناسێت، چونكە پێشتر لە عێراقدا خزمەتیان كردووە، با ئەو كەسانە 100 كەس بن زیاتر نا، كە بودجەیەكی كەمیشیان هەبێت، بودجەیەكی زۆر نا، ئەوان دیپلۆماتن و دەتوانن بۆ هەر شوێنێك بچن و راپۆرت بدەنە واشنتۆن. كەواتە حاڵەتێكی هەواڵگری روونادات، وەك داگیركردنی كتوپڕ و بەپەلەی موسڵ، ئەمە نوكتەیە، هەواڵگری ئەمریكا هیچ زانیاریەكی نەبوو لەبارەی ئەوەی روودەدات، كەواتە دەبوو ئەمەیان بكردایە، بەڵام نەیانكرد، بۆچی. لەبەر ئەوەی ئۆباما ویستی هیچ شتێك لەبارەی عێراقەوە نەكات و باوەڕی وایە عێراق شەڕی بوش بوو و نەیدەویست هیچ شتێكی لەبارەوە ببیستێت، ئەمەش كارێكی نابەرپرسیارانەیە.
هەروەها من و ئێوە و هەموو دەیزانین كە مالیكی باش نییە و ئەو بێزاری و بەرهەڵستی و خۆپیشاندانی زیاتری لە ناوچە سوننەنشینەكاندا دروست دەكرد، كەواتە دەبوو كارێكیان لەبارەیەوە بكردایە، و دەبێت پێیان بووتایە ئەگەر سیاسەتەكەی ناگۆڕێت ئەوا ئێمە هەوڵ دەدەین بتگۆڕین، ئەوان ئەم كارەیان نەكرد و ئەم قسەیەیان نەكرد و هیچ بایەخێكیان نەدا تاوەكو درەنگ وەخت بوو، ئێستاش ئەو لە هەر كاتێكی زیاتر براوە بووە لە هەڵبژاردنەكاندا، ئێستا چۆن دەتوانیت پێی بڵێیت كە ئەوەی پێویستە بیكات، واتە ئەوان دەرفەتێكیان لەدەست دا كە هەیان بوو.
من ناڵێم لە كوردستاندا، چونكە ئەمە كێشە نەبوو لە كوردستاندا، بەڵام دەبوو لە ناوچە شیعە و ناوچە سوننەكاندا پارەیان ببەخشیایەتەوە بۆ ئەوەی خەڵكی دەنگ بە سیاسەتمەداری باش و پارتی سیاسی باش بدایە، لەبەر ئەوەی لە عێراقدا هەموو كەس پارە دەبەخشێتەوە، بەلای كەمەوە لە ناوچە شیعەنشینەكاندا هەموو كەس پارە دەبەخشێتەوە، مالیكی بە ملیارەها دۆلاری بەخشی بۆ ئەوەی خەڵكی دەنگی پێ بدات، بەڵام ئەمریكیەكان دەڵێن ئەمە دیموكراسی نییە، بە دڵنیایەوە ئەمە دیموكراسی نییە، بەڵام خۆ مالیكیش دیموكراتی نییە، كەواتە پێویستە بوو یارمەتی ئەو كەسان بدرایە كە دیار بوو عێراقیەكی باشن، كە ئیدارەیەكی باشیان دەكرد و باشتر لە كورد نزیك دەبوونەوە و مامەڵەیەكی باشیان لەگەڵ سوننە و شیعەدا دەكرد، ئەمە شتێكی سەرەكییە، بەڵام تەنانەت ئەمریكا هەوڵی نەدا ئەم كارە بكات، كەواتە ئەمە هەڵەیەكی دیكە بوو. هەڵەیەكی دیكە بە بۆچوونی من بریتی بوو لە هەواڵگری، چونكە بە تەواوەتی بێ ئاگا بوو لە كەوتنی موسڵ، و ئەمەش مایەی تاسانێكی تەواو بوو و من تێناگەم چۆن ئەمە روویدا. با نموونەیەكی زیاترت پێ بڵێم، كاتێك ئەمریكا عێراقی جێهێشت زۆرێك لە ئەفسەرەكای سوپای عێراق سوننە بوون، بەڵام لەگەڵ رۆیشتنی ئەمریكا مالیكی نزیكەی سەرجەم سوننەكانی دەركرد، ئەمەش شیعەگەریەكی تایەفەگەری بوو، هەروەك ئەوەندەی بیستبێتم هەندێ لە فەرماندە كوردەكانیشی دەركرد، بەڵام نازانم چەندن، ئینجا بەشداری لە هەڵبژاردنەكاندا كرد و براوە بوو. كەواتە ئەمە بارودۆخێكی زۆر خراپە، تەنیا رێگا كە ئەمریكیەكان بتوانن هاوكار بن ئەوەیە مالیكی ناچار بە دەست لەكار كێشانەوە بكەن و كەسێك دانێن لە بری ئەو كە بزانن باشترە. بەلای منەوە پێویستە لەم ساتەوەختەدا كوردەكان چاوەڕێ بكەن و پێگەی خۆیان بپارێزن، لەبەر ئەوەی پێویستە پێش هەر جاڕدانێك ئێوە توركیاتان هەبێت. سەبارەت بە ئەمریكاش، ئەوا بە دڵنیاییەوە پێویستە لەگەڵ ئەمریكا قسە بكەن، پێیان بڵێن لە ئێستادا جگە لە جاڕدانی سەربەخۆیی هیچ رێگاچارەیەكی دیكە نییە، نەك لە ئێستادا، بەڵكو لە چەند مانگی داهاتوودا، واتە قسە لەبارەی راگەیاندنی سەربەخۆییەوە لە ئاییندەدا لەگەڵ ئەمریكا بكەن. لە كۆتاییدا ئەمریكاش ناتوانێت رێگریتان لێبكات، لە ئێستادا دەتوانن قسە لەگەڵ ئێرانییەكاندا بكەن، من پێموایە زۆر گرنگە گفتوگۆ لەگەڵ ئێراندا بكرێت بۆ ئەوەی بزانن ئەوان چۆن بیر لە سەربەخۆیی كوردەكان دەكەنەوە، بەڵام كەمتر گرنگە بە بەراورد بە توركیا. ئەگەر من بە راستی لە هەڵوێستی ئێران تێگەیشتبم و بەراوردی بكەم بە هەڵوێستی توركیا، ئەوا توركیا رازی دەبێت بەسەربەخۆیی ئێوە، بەڵام رەنگە ئێرانییەكان نەتوانن رازی بن بە سەربەخۆیی ئێوە، لەبەر ئەوە دەكرێت هەوڵ بدەن و پێویستە و دەبێت هەوڵ بدەن كە گفتوگۆیان لەگەڵدا بكەن. بەڵام بە تێكڕا ئەم مەسەلەیە بەندە بە توركیاوە، چونكە ئەگەر ئەمریكا بڵێت نەخێر و توركیا بڵێت بەڵێ و ئێوەش بە راستی بتانەوێت ئەم كارە بكەن، ئەوا من دەڵێم ئەم كارە بكەن و نیگەران مەبن لە بارەی ئەمریكاوە. لە ساڵی 1948دا بە سەرۆكی ئەمریكا هاری ترۆمان وترا كە بیرۆكەیەكی باشە –ئیسرائیل-سەربەخۆیی رابگەیەنێت، بەڵام ئەو پشتیوانی نەكرد، بەڵام سەركردەكەی ئێمە دەیڤید بن گۆریۆن، بە هەر شێوەیەك بوو سەربەخۆیی راگەیاند، لە 15ی ئایاردا، سەرۆكی ئەمریكا یەكەم سەرۆكی دەوڵەت بوو كە دانی پێدانا، كەواتە ئەگەرچی سەرۆكی ئەمریكا داوای كرد ئەم كارە نەكەن، بەڵام كاتێك بن گۆریۆن رایگەیاند یەكەم سەرۆك بوو ئیعترافی پێكرد، هەربۆیە ئەگەر سەرۆك ئۆباماش بەئێوە بڵێت سەربەخۆی رامەگەیەنن، ئەوا هەموو سەرۆكێكی ئەمریكا وا دەڵێت، بەڵام ئەوە بە جددی وەرمەگرن، بەڵام دەبێت توركیا بە جددی وەربگرن، و هەوڵ بدەن قەناعەتی پێ بكەن كە عێراق كۆتایی هاتووە.
* ئێستا هاوپەیمانی شیعە لە دژی كاندیدكردنەوەی مالیكی بۆ خولێكی دیكە دەوەستنەوە و ئەل سەدر پلانێكی هەشت خاڵی راگەیاندووە و ئەنجومەنی باڵای ئیسلامیش بە سەرۆكایەتی ئەل حەكیم، عادل عەبدولمەهدی كاندید كردووە بۆ پۆستی سەرۆك وەزیران، لەلایەكی دیكەوە زۆرێك لە شارەزایان پێیانوایە گەڕانەوە بۆ دۆخی پێش كەوتنی موسڵ نزیكەی 20 ساڵی دەوێت، ئایا كوردەكان پەشیمان نابنەوە ئەگەر لەم ساتەوەختەدا سەربەخۆیی رانەگەیەنن؟
- ئەگەر لە ئێستادا عادل عەبدولمەهدی لەبری مالیكی ببێتە سەرۆك وەزیران، و بەم زووانە بچێتە حكومەتەوە، ئەوا پێشنیاری من ئەوەیە بەشداری لەم حكومەتەدا بكەن، مالیكی نەیدەویست ئێوە بەشداری بكەن، لەبەر ئەوە هیچتان پێنەدەكرا، بەڵام ئەوەشتان لەبیر نەچێت كەركوك لە دەستی ئێوەدایە و ئێوە بە تەواوەتی لە بەغدا دابڕاون، تا ئەو كاتەی سوپای عێراق نەتوانێت داعش دەربكات، چونكە لە نێوان ئێوە و بەغدا داعش هەیە. بە تەواوەتی لە بەغدا دابڕاون. با بڵێین ئەمریكا و ئێران و ئەوانی دیكە هەرچۆنێك بێت توانییان حكومەتێك لە بەغدا دروست بكەنەوە، واتە دوای هەڵبژاردن و پەرلەمان و هاوپەیمانێتی حكومەتێك پێكهێنرا، حكومەتێك بە سەرۆكایەتی مالیكی نا، بەڵكو كەسێكی دیكە، هەر كاتێك ئەمە روویدا و ئەگەر ئەمە روویدا، ئەوا هێشتا پێویست بەوە دەكات خۆیان لە داعش رزگار بكەن، چونكە داعش لەوێدایە، ئەمەش پێویستی بە شەڕێكی گەورە هەیە. ئێستا ئێوە كەركوكتان لەبەردەستدایە و هەر كەسێك داوای هاوكاریتان لێ بكات دەبێت ئامادە بن، بەڵام بڵێن پێویستە كەركوك بە – شارێكی-كوردی بمێنێتەوە و بەمە رازی بن، هەروەها پێویستە پێداگیری لەسەر مافی فرۆشتنی نەوت بكەن. بە دڵنیاییەوە پارەكە دەگەڕێتەوە بۆ بەغدا، كێشە نییە با پارەكە بگەڕێتەوە بۆ بەغدا، بەڵام ئێوە گرێبەستەكە دەكەن و ئێوە نەوت دەفرۆشن. ئەمە باشترین رێگایە بۆ ئەوەی بیگرنەبەر ئەگەر بە جۆرێك لە جۆرەكان ئەمریكا توانیتی حكومەتێكی نوێ پێكبهێنێت لە بەغدا. بەڵام ئایا لە ئاییندەدا پەشیمان دەبنەوە ئەگەر ئێستا سەربەخۆیی رانەگەیەنن؟ بەڵێ، بەڵام بەمەرجێ ئەگەر لە ئێستادا بگەنە تێگەیشتنێك لەگەڵ توركیا، چونكە لە راستیدا دەبێت سەرەتا بگەنە رێككەوتنێك لەگەڵ توركیا ئینجا سەربەخۆیی رابگەیەنن، دواتر قسە لەگەڵ ئەمریكا بكەن، كە رەنگە پشتیوانی بكەن و رەنگە پشتیوانیشی نەكەن، بەڵام ئەگەری زۆرە پاڵپشتی نەكەن. بەڵام بەلای كەمەوە دەبێت پشتیوانی توركیاتان هەبێت، ئێوە دووچاری زەحمەت دەبنەوە لە فرۆشتنی نەوت. ئەگەر پشتیوانی توركیاتان هەبێت، ئەوا دەكرێت هەر ئەمڕۆ و سەرلەبەیانی سبەینێ سەربەخۆیی رابگەیەنن.
* دوا وتەت چییە؟
- دوا وتەم پەیامێكی زۆر سادەیە، بۆ یەكەم جارە لە دوای ساڵی 2003وە ئێوە دەستڕۆیشتوویەكی راستەقینەتان بەدەستهێناوە و ئامڕازێكی راستەقینەی گفتوگۆكردنتان كەوتۆتە بەردەست كە ئەویش كەركوكە، بۆیە ئەگەر حكومەتێك لە بەغدا هەبوو، ئەوا دەتوانن زۆر شت بەدەست بهێنن، دەتوانن بە هاوبەشی كۆنترۆڵی كەركوك بكەن، و مافی گرێبەستكردن و فرۆشتنی نەوتتان هەبێت و پارەكەش بڕوات بۆ بەغدا و ئێوەش دابەشی بكەن. ئێوە تا ئێستا كارتی گفتوگۆتان نەبووە، ئێستا هەتانە و ژیرانە بەكاری بهێنن. لە هەمان كاتدا لەوە دڵنیاببنەوە ئایا توركیا رازی دەبێت بە سەربەخۆیی- كوردستان-، دەبێت ئەمە تەئكید بكەنەوە لە توركیا و ئەمریكاش، هەرچۆنێك بێت وەڵامی ئەمریكا نەخێرە، بەڵام دەبێت ئەمە لەگەڵ توركیادا تەئكید بكەنەوە، ئینجا ئەو بڕیارە بدەن كە دەتانەوێت بیدەن، بەڵام پەلە مەكەن مانگێك و دووان چاوەڕێ بكەن بزانن چی روودەدات و لە ئێستادا دەست بە گفتوگۆكردن بكەن لەگەڵ ئەمریكا و توركیادا.