لە وەهمی لاوازبوونەوە بۆ سەنتەری سەقامگیری: بۆچی قەوارەی کوردستان قەدەرێکی نەگۆڕە؟

لە وەهمی لاوازبوونەوە بۆ سەنتەری سەقامگیری: بۆچی قەوارەی کوردستان قەدەرێکی نەگۆڕە؟

 

 

لە مێژووی سیاسیدا، هەمیشە دەنگێک هەیە کە لە گۆشە تاریکەکانەوە دەهۆڵی لاوازبوسن و لەناوچوون بۆ ئەوانی تر دەکوترێت، بەبێ ئەوەی درک بەوە بکات کە هەندێک قەوارە، لەبری ئەوەی تەنها لەسەر کاغەز و ڕێککەوتنی کاتی دروست بووبن، بە ڕەگێکی مێژوویی و جیۆپۆلەتیکیی قووڵدا چوونەتە خوارەوە.
ئەو کەسانەی ئەمڕۆ لە پەنای شاشەکان و لێدوانە پۆپۆلیستییەکانەوە بە ناڕاستەوخۆ خەون بە "لاوازبوونی قەوارەی هەرێم"ەوە دەبینن، نەک هەر خوێندنەوەیان بۆ ئەلفوبێی جیۆپۆلەتیکی ناوچەکە نییە، بەڵکو لە واقیعی هێز تێناگەن.

وەک چۆن زبیگنیێڤ برژێنسکی، گەورە ستراتیژیستی ئەمریکی لە شرۆڤەکردنی هێزدا دەڵێت: "لە تەختەی شەترەنجی جیۆپۆلەتیکیدا، ئەکتەرە زیرەکەکان تەنها بە قەبارە و ناوی دەوڵەت ناپێورێن، بەڵکو بەو کاریگەرییە دەپێورێن کە لەسەر هاوکێشەکان دروستی دەکەن." ئەگەر بەم پێوەرە واقیعییە بپێوین، هەرێمی کوردستان وەک قەوارەیەکی خوار-دەوڵەت، نەک هەر لە زۆرێک لە دەوڵەتە سەروەرەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست کەمتر نەبووە، بەڵکو زۆر عەقڵانیتر و کاریگەرتریش مامەڵەی لەگەڵ دۆخە مەترسیدارەکاندا کردووە.
لە کاتێکدا چەندین دەوڵەتی ناوچەکە بەدەست داڕمانی ئابووری، شەڕی ناوخۆیی و لەدەستدانی شەرعیەتەوە داڕمان، وڵاتانی هەرێمی و زلهێزەکان گەیشتوونەتە ئەو باوەڕەی کە پاراستنی بەرژەوەندییەکانیان لە ناوچەکەدا، بەبێ بوونی کوردستانێکی بەهێز مەحاڵە.

ئەم پێویستییەی جیهان بە هەرێمی کوردستان، بەرهەمی دوو تاقیکردنەوەی سەخت بوو کە هەرێم تێیدا سەرکەوت:
نموونەی یەکەم، کاتێک سوپای دەوڵەتەکان لە عێراق و سوریا لەبەردەم ڕەشەبای تیرۆردا توانەوە و چەکەکانیان بەجێهێشت، ئەوە هێزی پێشمەرگە و ئیرادەی خۆڕاگریی هەرێم بوو کە نەک تەنها جوگرافیای کوردستانی پاراست، بەڵکو بووە قەڵغانی پاراستنی ئاسایشی جیهانیش. نموونەی دووەم، لە سەختترین گەمارۆی ئابووری و بڕینی بودجەدا، هەرێم لەبری خۆبەدەستەوەدان، پرۆسەی بەدامەزراوەیکردنی خێراتر کرد و تۆڕێکی فراوانی پەیوەندییە دیپلۆماسییەکانی تەرخان کرد بۆ ئەوەی هەرێمەکە ببەستێتەوە بە بەرژەوەندیی ئابووریی نێودەوڵەتییەوە.
کورد سەلماندی کە خاوەنی ستراتیژێکی بەهێزە بۆ بەڕێوەبردنی قەیرانەکان.

ئەمڕۆ، هەرێمی کوردستان کۆمەڵێک پایەی هەیە کە تەنانەت دەوڵەتانی سەربەخۆش ئاواتی بۆ دەخوازن.
لە ناوچەیەکی گڕگرتوودا، هەولێر بووەتە مایەی ئاسایش و ئارامی. پێشکەوتن و ئاوەدانیی بەردەوام، دەوڵەمەندیی خاک و سروشت کە سەرمایەیەکی گەورەی بۆ گەشتوگوزار و فرەچەشنکردنی ئابووری ڕەخساندووە، لەگەڵ ئەو تابلۆ ناوازەیەی پێکەوەژیانی ئایینی و نەتەوەیی؛ هەموو ئەمانە وایان کردووە هەرێم ببێتە ناوەندێکی دیپلۆماسیی متمانەپێکراو.

بۆیە، ئەوانەی دەهۆڵی لاوازبوونی ئەم قەوارەیە دەکوتن، لە دەرەوەی مێژوودا دەژین. هەرێمی کوردستان ئێستا لە هەر کاتێک زیاتر پێویستییەکی حەتمییە بۆ ڕاگرتنی باڵانسی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
پێگەیەکی بەهێزی هەرێم، واتا سەقامگیری بۆ ناوچەکە. قەوارەیەک بەم هەموو ڕەهەندە لە هێز، ئیرادە و بونیادی ستراتیژی، نەک هەر بە لێدوان و خەونی نەزۆک لاواز نابێت، بەڵکو لە دوای هەر هەورەبرووسکەیەک وەک چییاکانی، بەهێزتر و سەنگینتر دەردەکەوێت.
با دەهۆڵژەنەکانی نائومێدی بەردەوام بن، چونکە کاروانی مانەوەی ئەم نیشتمانە، زۆر لە دەنگی ئەوان گەورەترە.

Top