ئەحمەد نووری بەرپرسی ڕێكخراوی ئومێدی گەش لە زاخۆ: پێشخستنی بەرژەوەندیی حزبی بەسەر بەرژەوەندیی باڵای نیشتمانیدا، هۆكاری سەرەكیی سەرهەڵدانی سەرجەم قەیرانە سیاسییەكانە
دوای تێپەڕبوونی نزیكەی دوو ساڵ بەسەر پرۆسەی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستاندا، هاووڵاتیان هێشتا چاوەڕوانن كە نوێنەرەكانیان دەست بە كارەكانیان بكەنەوە، بەڵام بەهۆی ڕێكنەكەوتنی لایەنە سیاسییەكانەوە، تا ئێستا پەرلەمان پەكخراوە و كابینەی نوێی حكومەت پێكنەهێنراوە. ئەم چەقبەستووییە درێژخایەنە نەك تەنیا پرۆسەی سیاسیی پەك خستووە، بەڵكو كاریگەرییەكی نەرێنی و قووڵی لەسەر بنەماكانی دیموكراسی، متمانەی گشتی بە سندوقەكانی دەنگدان، و لایەنە جیاوازەكانی ژیانی ئابووری و كۆمەڵایەتیی خەڵك جێهێشتووە.
پەكخستنی پەرلەمان و دواكەوتنی پێكهێنانی حكومەت، نابێت تەنیا وەك درەنگ كەوتنی كۆبوونەوەیەكی ئاسایی حزبەكان سەیر بكرێت، بەڵكو ئەمە بریتییە لە سستكردن و پەكخستنی ئەو دەزگا نیشتمانییەی كە نوێنەرایەتیی سەرەكیی گەل دەكات. پەرلەمانی كوردستان باڵاترین دەسەڵاتی یاسادانان و چاودێریكردنە لە هەرێمدا. لە غیابی ئەم چاودێرییە ڕاستەقینەیەدا، مەترسییەكانی زیادبوونی گەندەڵی لە داهاتوودا بەشێوەیەكی بەرچاو بەرز دەبنەوە، چۆنیەتی خەرجكردنی داهاتە گشتییەكان ڕوون نابێت، چاودێریی دارایی لاواز دەبێت، و چەندین پڕۆژەیاسای گرنگ و پێویست بۆ ڕێكخستنی ژیانی گشتی بە هەڵپەسێردراوی دەمێننەوە.
لە هەموو لایەنەكانیش گرنگتر و هەستیارتر، پرسی پەسەندكردنی یاسای بودجە و مووچەی فەرمانبەران، و یاسا داراییەكانە كە ڕاستەوخۆ پەیوەستن بە بژێوی و گوزەرانی ڕۆژانەی هاووڵاتیانەوە. لە ئێستادا كە ئێمە وەك كۆمەڵگە لە ناوەڕاستی كۆمەڵێك قەیرانی ئابووری و بارگرانیی تونددا دەژین، لەوانە داخستنی دەروازە سنوورییەكان، گرانبوونی نرخی سووتەمەنی وەك بەنزین و گاز، و نەبوونی سەقامگیریی دارایی، هەر بۆیە پەككەوتنی دامەزراوە یاساییەكان باری سەرشانی خەڵكی قورستر كردووە.
بێگومان پەرلەمان بە دڵ و بزوێنەری سەرەكیی هەر سیستمێكی دیموكراسی دادەنرێت، ئەگەر ئەم دڵە لە لێدان بكەوێت یان كارەكانی پەك بخرێت، تەواوی جەستەی (سیاسی، دیموكراسی، ئابووری و كۆمەڵایەتیی) كۆمەڵگە بەرەو داڕمان و پەككەوتن دەچێت، چونكە بێ بوونی چاودێری و لێپرسینەوە، هیچ پرۆسەیەكی چاكسازی یان گەشەپێدان سەركەوتوو نابێت.
لەم سۆنگەیەوە، ئێمە وەك ڕێكخراوێكی كۆمەڵگەی مەدەنی، ئەركی خۆمانە كە دەنگی ناڕەزایی و نیگەرانییەكانی هاووڵاتیان بگەیەنین. بۆیە لێرەوە بانگەواز ئاڕاستەی سەرجەم لایەنە سیاسییەكان دەكەین كە پێویستە هەر لایەنێك، بەپێی قەبارە، پێگە و ژمارەی ئەو كورسیانەی لە ڕێگەی دەنگی خەڵكەوە بەدەستی هێناون، بەرپرسیارێتیی نیشتمانیی خۆی بۆ پاراستنی ئەم پرۆسەیە بگرێتە ئەستۆ. داوا دەكەین بە زووترین كات لەسەر مێزی گفتوگۆی ڕاستەقینە و بنیاتنەر كۆببنەوە. هاوكات، پێشوازی و دەستخۆشی لە هەر جۆرە دەستپێشخەری و هەنگاوێكی ئەرێنی دەكەین كە لە لایەن هەر سەركردە یان حزبێكەوە بۆ لێكتێگەیشتن و چارەسەركردنی ئەم چەقبەستووییە بنرێت، بەو مەرجەی لە بەرژەوەندیی گشتیدا بێت.
لایەنە سیاسییەكان مافی خۆیانە كە بۆ بەشداریكردن لە پێكهێنانی كابینەی نوێی حكومەتدا خاوەنی مەرج و تێڕوانینی سیاسیی خۆیان بن، چونكە ئەمە ڕەنگدانەوەی ئیرادەی سیاسیی لایەنەكانە، بەڵام ئەگەر ئەم جیاوازییانە ببنە هۆی ئەوەی كە نەتوانرێت حكومەت پێكبهێنرێت، ئەوا دواجار خواست و چارەنووسی نیشتمانی دەكەوێتە ژێر كاریگەریی فشار و دەستوەردانی لایەنە دەرەكییەكان، كە زیانێكی گەورە بە قەوارەی هەرێم دەگەیەنێت و بڕیارەكان لە بەرژەوەندیی هێز و وڵاتانی تردا یەكلایی دەكرێنەوە.
بۆیە داواكارین لەبری پێشخستنی بەرژەوەندییە تەسكە حزبییەكان، بەرژەوەندیی گشتیی هاووڵاتیان بكرێتە كار لەپێشینە، تاوەكو خەڵكی كوردستان بتوانن لە ڕێگەی نوێنەرانی ڕاستەقینەی خۆیانەوە لە پەرلەمانی كوردستان، بەشێك لە ئاوات، هیوای بەدیهێنانی دادپەروەری، و گوزەرانێكی شایستە بۆ خۆیان بەدی بهێنن.
