ڕەهەندە دەستوورییەکانى ڕاگەیاندنی باری جەنگ لە عێراق و پێگەی هەرێمی کوردستان

ڕەهەندە دەستوورییەکانى ڕاگەیاندنی باری جەنگ لە عێراق و پێگەی هەرێمی کوردستان


ڕاگەیاندنی باری جەنگ لە سیستەمی سیاسیی عێراقدا پرسێکی سیادییە و تەنها لە دەسەڵاتی دامەزراوە شەرعییەکاندایە. بەپێی ماددەی (61/ نۆیەم) لە دەستووری 2005، ئەم بڕیارە پێویستی بە "پێشنیارێکی هاوبەش" لەلایەن سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیران هەیە، و دەبێت بە ڕەزامەندی "دوو لەسەر سێی" ئەندامانی پەرلەمان پەسەند بکرێت. ئەم مەرجە دەستوورییانە، بۆ ڕێگریکردنە لە تاکڕەوی و پاراستنی سەروەریی یاسا، چونکە هەر جوڵەیەکی سەربازیی گروپە نادەوڵەتییەکان بە پێشێلکارییەکی ڕاشکاوی دەستوور و هەڕەشە بۆ سەر هەیبەتی دەوڵەت دادەنرێت.
بۆ هەرێمی کوردستان، وەک تاقە هەرێمی فیدراڵی، ئەم بڕیارە ئاسەواری قووڵی هەیە. لە ڕووی یاساییەوە، بەپێی ماددەی (110)، بەرگری لە دەسەڵاتە تەنهاکانی حکومەتی فیدراڵییە، کە ئەمەش لێڵییەک لە پێگەی "پێشمەرگە" وەک بەشێک لە سیستەمی بەرگری دروست دەکات، بەتایبەت لە پرسی "فەرماندەیی و کۆنترۆڵ" لە کاتی جەنگی فەرمیدا. لە ڕووی سیاسییەوە، تاکڕەوی گروپە چەکدارەکان لە بڕیاری جەنگدا مەترسی بۆ سەر قەوارەی هەرێم دروست دەکات، چونکە ڕەنگە هەرێم تووشی جەنگێکی نەخوازراو بکات بەبێ ئەوەی بەشێک بێت لە بڕیارە سیاسییەکە.
لە ئاستی نێودەوڵەتیدا، عورفی یاسایی (وەک ماددەی 51ی میساقی نەتەوە یەکگرتووەکان) تەنها "دەوڵەت" وەک لایەنی بەرپرسیار دەناسێنێت. لێرەدا مەترسییەکە لەوەدایە کە چالاکییە نادەوڵەتییەکان عێراق و هەرێم تووشی سزای نێودەوڵەتی بکەن. لە کۆتاییدا، بونیادنانی دەوڵەتێکی یاسایی پێویستی بە حەسرکردنی چەک و بڕیاری جەنگ هەیە لە دەستی دامەزراوە دەستوورییەکاندا بۆ پاراستنی سەقامگیریی فیدراڵی و مافی هاووڵاتیان.

Top