(*) 

*   جێگەی سەرنج وتێڕامانە خوای گەورە و میهرەبان لە هەموو دروستكراوەكانیدا گرنگترین و گەورەترین نوێنەری بۆ دیاری كردووین، دەبینی گەورەی كێوەكان عەرەفەیە گەورەی بەردەكان بەردەڕەشەكەیە(حجر الاسود)، گەورەی كانزاكان ئاڵتونە و گەورەی مرۆڤەكان پێغەمبەرانن (سەلامی خوایان لەسەر) پێشەوای پێغەمبەرانیش حەزرەتی محمد(دروودی خوای لەسەر بێت)و  گەورەی مانگەكانی ساڵ ڕەمەزانە و گەورەی ڕۆژانی ساڵ ڕۆژی عەرەفەیە و هەینی گەورەی ڕۆژەكانی هەفتەیە  و شەوی قەدریش گەورەی شەوەكانە.

گەورەیی ئەو شەوە بەشێوەیەكە خوای گەورە و میهرەبان سوڕەتێكی تەواوی  بەناوو ناوەڕۆكەوە بۆ تەرخانكردووە كە سوڕەتی (قەدرە): (إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ (1) وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ (2) لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ (3) تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ (4) سَلَامٌ هِيَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ (5))، ئێمە لەشەوی قەدردا قورئانمان ناردە خوارەوە لە(اللوح المحفوظ) بۆ ئاسمانی دنیا، تۆ نازانی ئەی محمد)) شەوی قەدر چەند گەورەیە (لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ..) خێری عیبادەت لەو شەوەدا زیاترو چاكترە لە هەزار مانگ، كە دەكاتە(83 )ساڵ و چەند مانگێ‌ بۆ ئەوەی قەرەبووی تەمەنی كورتی ئەم ئوممەتە بكاتەوە، لە چاو گەلانی ڕابردوو (تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ)،  لەو شەوەدا جوبریل لەگەڵ فریشتەكان بەفەرمانی خوا دێنە سەر زەوی بۆ جێبەجێكردنی فەرمانەكانی خوا،(سَلَامٌ هِيَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ) سەلامكردنی فریشتەكانە لە موسڵمانان شەوی دابەزینی  ئاشتی و ڕەحمەت و بەرەكەتە تابەری بەیانی، ئەم شەوە گەورەترین شەوە لەگەورەترین مانگدا.

شەوی لێخۆشبوونی ساڵانەیە:

لەبەرگەورەیی ئەوشەوە پێغەمبەر (دروودی خوای لەسەر بێت ) فەرمویەتی:

(مَن قَامَ لَيْلَةَ القَدْرِ إيمَانًا واحْتِسَابًا، غُفِرَ له ما تَقَدَّمَ مِن ذَنْبِهِ) (بخاري و مسلم)،  واتە: هەر كەس شەوی قەدر زیندووبكاتەوە بە عیبادەتكردن باوەڕی پێ‌ بێت و چاوەڕوانی پاداشتی بێ، ئەوە خوا لە تاوانەكانی ڕابردووی دەبورێت. شەوی قەدر لەبەرانبەر هەموو تەراویحەكانی ڕەمەزانە(مَنْ قَامَ رَمَضَانَ..)، وە لە بەرانبەر هەموو ڕۆژەكانی ڕەمەزانەر (مَن صامَ رمضانَ..) بەڵام تەنها بەم شەوە خوا لێت خۆش دەبێت (مَن قَامَ لَيْلَةَ القَدْرِ ...) خوا لە گوناهی ڕابردووی دەبورێت.. بۆیە هەركەس لەخێری ئەوشەوە بێ بەش بێ‌ لە هەمووخێرەكانی(مەحروم)و بێ‌ بەشە وەك لەفەرموودەدا هاتووە: (مَنْ حُرِمَ خيرَها فقدْ حرِمَ كُله)، مرۆڤ لە ژیانیدا چەند سات و كات و هەلی گەورەو گرنگی بۆ هەڵدەكەوێت‌ ئەگەر ژیرانە ئەو هەلانە بقۆزێتەوە، دەبێتە خاوەنی توێشو و سەروەت وسامانێكی زۆر لە دنیاو دوا ڕۆژدا، ئێستا واین لە خزمەت یەكێك لەو هەلە زێڕینەدا كە لەوانەیە جارێكی تر بەخزمەتی نەگەینەوە، ئەویش شەوانی قەدری پیرۆزە، با ئەو هەلە بقۆزینەوە بەمەبەستی زیاتر نزیك بوونەوە لە خوای پەروەردگار لەبەرگەورەیی ئەو شەوەیە ڕەمەزان خاوەنی ئەو ڕێزەیە خوای گەورەو میهرەبان ڕێزی لێناوە بە شەوی بەڕێزناوی ناوە.

سەبارەت بەناوی قەدریش هەندێ‌ لە زانایان دەڵێن لەبەر ئەوەی ئەندازە و قەدەری هەموو شتەكانی تێدا دیاری دەكرێت لە(اللوح المحفوظ) وەدادەبەزێت‌ بۆیە  ئەو ناوەی لێنراوە، هەندێكی تر وتویانە چونكە قەدر و ڕێزی زۆرە و پلەوپایەی بەرزە لای خوا بۆیە ناوی قەدرە.

لەو شەوەدا چی بكەین؟

1. گەورەترین شت نوێژە: كە زەلیلی و چەمینەوەیە بۆخوا، نەك لووت بەرزی و خۆبەشت زانین، ڕێزو حورمەت و جوان وەستان و گفتۆگۆیە لەخزمەت خوادا، زۆرلەسوژدە بمێنەوە چونكە نزیكییە لەخودا.

2. نزاوپاڕانەوە: كلیلی دەرگای ئاسمانەكان نزاو پاڕانەوەیە، لە زمانەوانیدا نوێژ بە مانای دوعا و پاڕانەوەیە، بۆیە زۆر بپاڕێنەوە: دایكە عائیشە لە پێغەمبەری (دروودی خوای لەسەر بێت) پرسیوە گەر لەو شەوەدا بووین چی بڵێین ؟ لەوەڵام دا فەرمووی بڵێ‌: (اللهمّ! إنّك عفوٌّ تحبُّ العفوَ فاعفُ عنّي) أحمد وابن ماجە، واتە بڵێ‌ خوایە تۆ بەخشندەیی و لێخۆشبوونت پێخۆشە عەفوم بكەی. عەبباسی مامی پێغەمبەر (دروودی خوای لەسەر بێت) وتی دوعایەكی تایبەتیم پێ بڵێ لەو شەوەدا، پێغەمبەر( دروودی خوای لەسەر بێت ) فەرمووی:  مامە داوای سەلامەتی بكە لەخوا.  با ئێمەش زۆر داوای لێخۆشبون و سەلامەتی دین و ژین بكەین، قۆڵی بەندایەتی لێ‌ هەڵبكە ئەو كاتە زێڕینە بە فیڕۆمەدە نەبادا نەیبینیەوە

سەرنجدان لە موعجیزەی قەدر و قورئان:

1ـ قەدرو قورئان بەیەكەوە گرێدراون، چونكە قورئان لە شەوی قەدر دابەزیوە  (إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ )بۆیە ئەو شەوە ئەوەندە بەڕێزە.

2ـ سوڕەتەكە(30) وشەیە،وەك ژمارەی(30)جوزئی قورئان و(30)رۆژی ڕەمەزان.

3ـ سوڕەتی قەدر(114)پیتە یەكسانەبە(114)سوڕەتەكانی قورئان .

4ـ سوڕەتی قەدر(5) ئایەتە،كە ئاماژەیە بۆ(5) فەرزەی نوێژ.

بۆیە بە هێواشی بەمانا و تێگەیشتنەوە قورئان بخوێنەوە، پاشان كردەوەی پێ بكە.

گەڕان بەدوای ئەو شەوەدا:

موستەحەببەكە لە(10)شەوی كۆتایدا بۆی بگەڕێین، لە شەوە تاكەكان بەڵام بۆچوونی بەهێز ئەوەیە كە لە شەوی (27)دایە چونكە پێغەمبەر( دروودی خوای لەسەر بێت فەرموویەتی:

(من كان متحریها فلیتحرها لیلە السابع والعشرین)(مسلم) هەر كەسێ‌ بۆی دەگەڕێ‌ با لە شەوی(27)دا بیدۆزێتەوە، (ابن عباس)سورە لە سەر ئەوە كە لە(27) دایە، وەك لە وەڵامی پێشەوا عومەردا وتی: ئاسمان زەوی حەوتن، منداڵ بەحەوت مانگی دەبێت، لەحەجدا ژمارەی بەردەكانی ڕەجم و تەواف كردن و هاتوچۆی سەفا و مەروا هەمویان حەوت حەوتن، گەر سەرنجی سوڕەتەكەش بدەی وشەی(فیها) كە بۆ شەوەكە دەگەڕێتەوە(27)مین وشەیە وە ئەگەر حسابی بیركاری بۆ بكەین (لیلە القدر )نۆ حەرفە و سێ‌ جاردووبارە بۆتەوە (3× 9)=27، لە بەرئەمانە هەموویان لە شەوی (27)دایە، فەلسەفەی دیاری نەكرانی بۆ ئەوەیە تا (10)شەوەكانی عیبادەت بكەین، سەلەفی صالحیش هەر وایان كردوە، زۆرجاریش بەتەواوی لە ژمارەی ڕۆژەكانی ڕەمەزاندا دڵنیا نین.

قورئان وەك موعجیزە تەحەددای مرۆڤایەتی كردووە كە یەك سوڕەت بە وێنەی ئەو بێنن، ئەگەر لە لایەن خواوە نەبێت پێغەمبەرێكی دروودی خوای لەسەر بێت كە نەخوێندەوار بوو لەو بیابانە لەكوێ‌ ئەو ڕاستیانەی زانیوە ؟!. پیرۆزتان بێت شەوی پیرۆز.. پیرۆزتان بێ سەلامی فریشتەكان بەنسیبتان بێ‌ عیبادەتی(83)ساڵ.

 

 (*)

 

 

مەلا ئەحمەدی قامیشی - سلێمانی