(*)

هەمیشە نابێتە مانشێتی ڕۆژنامەکان، بەڵکو لە وردەکارییەکانی ئەو لێکتێگەیشتن و ڕێگایانەدا ئامادەیە کە دەیەوێت لە دەرەوەی سنوورەکانی کوردستانی عێراق بیگرێتە بەر.
لە میانەی شەڕەکانی سوپای سوریا و هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە)، و دواتر دانوستانەکانی نێوان سەرۆک ئەحمەد ئەلشەرع و مەزلوم عەبدی فەرماندەی هێزەکانی سوریای دیموکرات، کە بە شاندی هاوبەشی وەزیری دەرەوەی ئەسعەد شەیبانی و عەبدی لە کۆبوونەوە سیاسییەکانی میونشن گەیشتە لوتکە، سەرنج لەسەر نەخشەی کۆنترۆڵکردن، ڕێکخستنە ئەمنییەکان، کایەکانی کاریگەری، و زاراوەکان چڕکرایەوە لە هاوبەشی لە سوریا. بەڵام لە پشت ئەم دیمەنە پڕ لە گێژاوە، براوەیەکی بێدەنگ بە هەنگاوی حیسابکراوەوە پێشڕەوی دەکرد: مەسعوود بارزانی.
سەرکەوتنی بارزانی بۆ ناوبانگ لە گۆڕەپانی سوریادا دیاردەیەکی زوو تێپەڕ نەبوو، بەڵکو دەرئەنجامی کەڵەکەبووی ئەزمونی سیاسی و تۆڕێکی پەیوەندی بوو کە وای لێکرد ببێتە ناوبژیوانێکی قبوڵکراو بۆ لایەنە جیاوازەکان، لە دیمەشقەوە تا سەرکردایەتی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) و لەنێویشیاندا ئەنقەرە و واشنتۆن. لە سەردەمێکدا کە بەرژەوەندییە ناکۆکەکان یەکتریان گرتبوو، هەولێر وەک زەمینەیەکی هاوبەشی دەگمەن دەرکەوت .
یەکەم ئاماژە بۆ ئەم گۆڕانکارییە قبوڵکردنی ئەو ڕۆڵە نێوەندگیرییە بوو لەلایەن لایەنە جیاوازەکانەوە کە دەیگێڕا، لەوانە میوانداریکردنی کۆبوونەوەی ڕانەگەیەندراو و پەیوەندییە هەستیارەکان. وردەکارییەکی بچووک نەبوو کە هەولێر میوانداری کۆبوونەوەکانی نێوان مەزلوم عەبدی و تۆم باراک (نێردەی سەرۆک دۆناڵد ترەمپ) و بەرپرسانی دیکەی ئەمریکی دەکرد، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ناوچەکە بووەتە سەکۆیەکی پەسەندکراو بۆ داڕشتنی پرسەکانی باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا، نەک تەنها دراوسێیەکی جوگرافی.
لەسەر زەمینە ڕەمزی ئەم ڕۆڵە نوێیە لە هەڵکردنی وێنەکانی بارزانی و ئاڵای کورد لەو ناوچانەی باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا کە پێشتر لە وێنەی عەبدوڵڵا ئۆجەلان، ڕێبەری پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) تێر بوون، دیار بوو. ئەمەش وەک دەربڕینێکی سیاسی و کۆمەڵایەتی گۆڕانکاری لە ناوەندی کێشکردنی ئەخلاقی بۆ توێژێکی دانیشتوانی کورد کاری کرد، بەتایبەت کە هاوکات بوو لەگەڵ ڕەخنەی بەشێک لە سەرکردەکانی پارتی. ئەمەش هاوکات بوو بە ئامادەبوونی مرۆیی لەڕێگەی چالاکییەکانی ڕێکخراوە خێرخوازیەکانی پەیوەست بە هەرێم و ڕێبەرەکەی، مەسعوود بارزانی، کە بووە کەناڵێکی سەرەکی بۆ دابەشکردنی هاوکارییەکان. ئەمەش هێزی نەرمی بەهێزتر کرد لە ژینگەیەکدا کە بەدەست فشارە ئابووری و ژیانە توندەکانەوە دەناڵێنێت.
سەبارەت بە پەڕینەوەی سێمالکا، هەر بەو خوێنبەرە گرنگە دەمێنێتەوە کە ناوچەکانی SDF بە جیهانی دەرەوە دەبەستێتەوە، لە هەر ڕێکخستنێکی داهاتوودا، هێڵی پراکتیکی بە هەولێر دەبەخشێت و هەماهەنگی لەگەڵ ناوچەکە دەکاتە پێویستییەکی ڕۆژانە، نەک تەنها بژاردەیەکی سیاسی.
لەسەر ئاستی هەرێمیش گرنگی هەولێر لەگەڵ دانانەوەی پێگەی هێزەکانی ئەمریکا زیاتر دەبێت. لەگەڵ کەمبوونەوەی بوونی سەربازی لە سوریا، بە کشانەوەی لە بنکەی ئەلتەنف و لە بنکەکانی عێراق وەک عەین ئەسەد دەستپێدەکات، قورسایی بنکەکانی ئەمریکا لە هەولێر وەک خاڵێکی لەنگەری جێگیرتر بەهێزتر دەبێت، ئەمەش خۆکارانە لە پێگەی سەرکردایەتی کورد لەوێ لە حیساباتەکانی واشنتۆندا ڕەنگدەداتەوە، لە کاتێکدا کە بارزانی هەوڵدەدات خۆی وەک دەسەڵاتێکی فراوانتری کورد پیشان بدات لە نێوان هەوڵەکانی کۆنگرێسی ئەمریکا بۆ دەرکردنی یاسای "پاراستنی کورد".
لە ڕووی سیاسییەوە هەر ڕێگایەک کە ببێتە هۆی دابەزینی نفوزی سەرکردایەتی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) لە چوارچێوەی سوریادا، ڕێگە خۆش دەکات بۆ سەرهەڵدانی زیاتری پارتی دیموکراتی کوردستان، کە خۆی وەک ئەڵتەرناتیڤێکی کەمتر ڕووبەڕووبوونەوە بۆ هەرێمی کوردستان و زیاتر ئامێز بۆ لێکتێگەیشتن لەگەڵ تورکیا و ڕۆژئاوا پیشان دەدات. ئەم گۆڕانکارییە تەنیا پەیوەندی بە هاوسەنگی هێزی سەربازییەوە نییە بەڵکو پەیوەندی بە سروشتی گوتاری سیاسییەوە هەیە. سەردانەکانی ئەنجوومەنی نیشتمانیی کورد کە هاوپەیمانی بارزانییە بۆ دیمەشق و هەولێر و کۆبوونەوەی سەرکردەکانی لەگەڵ ئەلشەرع، بۆ پاڵنانی گواستنەوە لە میلیتاریزمەوە بۆ سیاسەت، بە ڕێکەوت نەبوو. ئەمەش بە واتای وەرگێڕانی فەرمانی سەرۆکایەتی سەبارەت بە مافەکانی کورد لە جاڕنامەی دەستووری بۆ ئامرازی سیاسی نەک ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی و دانانی میکانیزم بۆ جێبەجێکردنی ئەمە لە چوارچێوەی دامودەزگاکانی سوریادا.
ئەو ئایدۆلۆژیایەی کە پارتی دیموکراتی کوردستان پەیڕەوی کردووە، زیاتر لەگەڵ کەشوهەوای کۆمەڵایەتی ناوچەی جەزیرەی سوریادا دەنگ دەداتەوە نەک پارتی کرێکارانی کوردستان. خێزان و خێڵ و گۆڕانی وردە وردە زیاتر لە گوتاری ئایدیۆلۆژیی فرەناشناڵ و چەپ کە بزووتنەوەی "دیموکراسی گەل" پشتگیری دەکات، سەرنجڕاکێشترە. لە ژێر فشارەکانی شەڕ و سەختی ئابووریدا، زۆرجار کۆمەڵگاکان بەرەو مۆدێلی جێگیرتر و ڕوونتر دەکێشن.
لە ڕووی ئابوورییەوە مۆدێلی هەولێر ڕەهەندێکی دیکە بۆ ئەم بەرزبوونەوەیە زیاد دەکات. سەرەڕای ئاستەنگەکان، ناوچەکە ئەزموونێک لە حوکمڕانی و کراوەیی و وەبەرهێناندا پێشکەش دەکات کە وای لێدەکات ببێتە مۆدێلێکی پراکتیکی کە چوارچێوە تەسکەکانی ناسیۆنالیستی تێپەڕێنێت و بەشێک لە دانیشتووان بۆ لای خۆی ڕابکێشێت کە بەدوای دەرفەت و ژیانێکی سەقامگیرتردا دەگەڕێن. لە سەردەمێکدا کە ڕەچاوکردنی کردەیی لە پێش دروشمەکانەوە بێت، مۆدێلی ئابووری دەبێتە ئامرازێکی کاریگەری.
هەموو ئەمانە بەو مانایە نییە کە ڕێگای پێشەوەی بارزانی دوور بێت لە ئاڵۆزییەکان. هاوسەنگی هێزی سوریا هەروا بە ئاسانی ماوەتەوە، لێکتێگەیشتنە نێودەوڵەتییەکان دەگۆڕدرێن و کێبڕکێی ناوخۆیی کورد هەر بەردەوامە. ئەم فراوانبوونە نیگەرانی لای فراکسیۆنە کوردییەکانی دیکە دروست دەکات و هاندەری حیساباتی ورد لە دیمەشق و ئەنکەرەوەیە. بەڵام خوێندنەوەیەکی بێ سۆز بۆ ڕووداوەکان ئەوەمان بۆ دەردەخات کە هەولێر، تا ئێستا، سەرکەوتوو بووە لە گۆڕینی جوگرافیا و پەیوەندییەکان بۆ سەرمایەیەکی سیاسی گەشەسەندوو.

لە ساتێکی دووبارە کێشانەوەی نەخشەی کاریگەری لە سوریا و عێراقدا، پێدەچێت مەسعوود بارزانی ڕۆڵی "براوەی بێدەنگ"ی هەڵبژاردبێت: هەمیشە ناوەند ناگرێتە ئەستۆ، بەڵکو لە وردەکارییەکانی لێکتێگەیشتنەکان و ئەو ڕێگایانەدا ئامادەیە کە پێشبینی دەکات لە دەرەوەی سنوورەکانی کوردستانی عێراق درێژببنەوە.

 

 

(*)

نووسینی: ئیبراهیم حمێدی
وەرگرانی: شێرکۆ حەبیب