لە جیهانی سیاسەتی کوردیدا، دوو ئاراستەی سەرەکی بۆ چارەسەری پرسی کورد هەن کە لە چاوپێکەوتنی مەسروور بارزانی و ئاڵدار خەلیلدا بە ڕوونی ڕەنگیان داوەتەوە. بارزانی نوێنەرایەتی گوتارێکی نەتەوەیی کلاسیک دەکات کە لەسەر بنەمای "ناسیۆنالیزمی دەوڵەتی" بونیاد نراوە. ئەو بە ڕاشکاوی پێناسەی خۆی وەک "کورد" دەکات و عێراق وەک چوارچێوەیەکی فەرمی دەبینێت کە کورد تێیدا خاوەن مافە، بەڵام چاوی لە ئاسۆیەکی دوورترە بۆ بەدەستهێنانی سەربەخۆیی نەتەوەیی، چونکە پێی وایە کوردیش وەک هەر نەتەوەیەکی تر مافی خۆیەتی ببێتە خاوەن قەوارەی سەربەخۆ.

لە بەرامبەردا، ئاڵدار خەلیل نوێنەرایەتی مۆدێلێکی جیاواز دەکات کە لەسەر فەلسەفەی "نەتەوەی دیموکراتیک" و تێپەڕاندنی چەمکی دەوڵەتی نەتەوەیی بونیاد نراوە. ئەو دەوڵەتی نەتەوەیی بە ڕێگر لەبەردەم دیموکراسی و پێکەوەژیان دەبینێت. خەلیل جەخت لەوە دەکاتەوە کە ئامانجی ئەوان دروستکردنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی کوردی نییە، بەڵکو گۆڕینی سیستەمی سیاسییە بۆ "ئیدارەی خۆسەر" کە هەموو پێکهاتەکان بگرێتەوە، بەجۆرێک کە سنوورە سیاسییەکانی ئێستای سووریا وەک خۆیان بمێننەوە بەڵام بە شێوازێکی نامەرکەزیی دیموکراتیک.

جیاوازییەکی تری بنەڕەتی لە نێوان ئەم دوو سەرکردەیەدا لە پرسی "ناسنامەی نیشتمانی"دایە. لای بارزانی، ناسنامەی کوردی لە پێش هەموو شتێکەوەیە و پەیوەندییەکەی لەگەڵ بەغدا پەیوەندییەکی فیدراڵییە لەسەر بنەمای شەراکەت و مافی نەتەوەیی. بەڵام لای خەلیل، جەختکردنەوە لەسەر پاراستنی یەکپارچەیی خاکی سووریا (شام) وەک ستراتیژێک دەردەکەوێت؛ ئەو پێی وایە هێزە کوردییەکان لە ڕۆژئاوا بوونەتە هۆکاری پاراستنی سووریا لە پارچەبوون، ئەمەش نیشانەی گۆڕانی ئاراستەی خەباتە لە "رزگاریی نەتەوەیی"یەوە بۆ "گۆڕانکاریی دیموکراتیک" لە ناو چوارچێوەی دەوڵەتە باڵادەستەکاندا.

لە کۆتاییدا، ئەم دوو دیدگایە دوو قوتابخانەی جیاوازن؛ یەکێکیان (بارزانی) دەیەوێت لەرێگەی دیپلۆماسی و دانوستان لەگەڵ ناوەند پێگەی قەوارەی کوردی بەهێز بکات وەک هەنگاوێک بۆ مافی چارەی خۆنووسین، ئەوی تریان (خەلیل) دەیەوێت لەرێگەی گۆڕینی کۆمەڵگە و سیستەمی حوکمڕانی مۆدێلێکی نوێ بێنێتە کایەوە کە تێیدا پرسی کورد لە ناو کێشە ناوخۆییەکانی دەوڵەتدا بتوێتەوە. ئەم دژایەتییە نیشاندەری قڵشتی گەورەی فیکرییە لە ناو ماڵی کوردیدا سەبارەت بەوەی ئایا ئایندەی کورد لە دەوڵەتی سەربەخۆدایە یان لە دیموکراسیەتی ناوخۆیی وڵاتانی ناوچەکەدا.

 

https://www.facebook.com/reel/839153539086933