شیکردنەوەی بڕیاری ڕەتکردنەوەی سێیەمین سکاڵای دژی پڕۆژەی ڕووناکی لە دادگای ئیتیحادی
بڕیاری دادگای باڵای ئیتیحادی (FSC) لە ١٧ی ئابی ٢٠٢٥، کە تێیدا سکاڵای هاووڵاتی (عومەر عەبدوڵڵا فەتاح)، ئەندامی پێشووی پەڕڵەمانی کوردستان و سەربە فراکسیۆنی کۆمەڵی ئیسلامی، بە هۆکاری نەبوونی دەسەڵات (عدم الاختصاص) ڕەتکردەوە، ڕووداوێکی یاسایی و سیاسیی گرنگ بوو. ئەم ڕووداوە کێشەیەکی ئیداریی گۆڕی بۆ ململانێیەکی سیاسی-یاسایی لەنێوان ئۆپۆزسیۆن و حکومەتی هەرێم، کە دادگای ئیتیحادی وەک لایەنی یەکلاکەرەوە لە بەغدا کاری کرد. ئەوە سێیەمین سکاڵایە دژی پڕۆژەی ڕووناکی بە هەمان هۆکار ڕەت دەکرێتەوە، کە نیشانەی یەکدەستیی دادگاکەیە لە دیاری کردنی سنووری دەسەڵاتی خۆی.
شیکردنەوەی یاسایی بڕیارەکە
دادگای ئیتیحادی بڕیارەکەی لەسەر بنەمایەکی یاسایی پتەو دامەزراندووە و دووپاتکردنەوەی سنووری دەسەڵاتی خۆیەتی بەپێی دەستووری عێراق. بنەمای سەرەکی ڕەتکردنەوەکە ئەوە بوو کە دەسەڵاتی دادگا تەنیا سنووردارە بە چاودێریکردنی دەستووریی یاسا و سیستەمە کارپێکراوەکان (القوانين والأنظمة النافذة) بەپێی ماددەی ٩٣/ بڕگەی یەکەم. لەم چوارچێوەیەدا، بڕیاری ژمارە (٢٨٠)ی حکومەتی هەرێم بڕیارێکی ئیدارییە و لە سنووری ئەم دەسەڵاتەدا نییە. هەروەها، بەپێی ماددەی ٩٣/ بڕگەی سێیەم، دەسەڵاتی دادگا بۆ یەکلاکردنەوەی کێشەکانی جێبەجێکردن تەنیا بڕیارەکانی دەسەڵاتی ئیتیحادی دەگرێتەوە، نەک بڕیارەکانی دەسەڵاتەکانی هەرێم. ئەم بڕیارە بەپێی ماددەی ٩٤ی دەستوور، کۆتایی هاتوو و پابەندکەرە، و بەمەش کۆتایی بە هەوڵە یاساییەکان دژی نرخەکانی کارەبای پڕۆژەی ڕووناکی لە دادگای ئیتیحادی دەهێنێت، تەنانەت ئەگەر سکاڵاکە لەسەر بنەمای پێشێلکردنی ماددەکانی (١٤، ٢٨/ بڕگەی یەکەم، و ١١١)ی دەستووریش بێت.
شیکردنەوەی سیاسیی و ڕۆڵی پەڕڵەمانتارەکە
تۆمارکردنی ئەم سکاڵایە لە لایەن عومەر عەبدوڵڵا فەتاح، کە ناسراو بە عومەر گوڵپی، ڕەهەندێکی سیاسیی گرنگی بە بابەتەکە بەخشیوە. ئۆپۆزسیۆنی هەرێم، بە تایبەتیی دوای سڕکردنی پەڕڵەمان، ڕوویان لە دادگای ئیتیحادی کردووە وەک تاکە ڕێگەی کاریگەر بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی بڕیارەکانی حکومەتی هەرێم، و ئەم سکاڵایەش هەوڵێک بوو بۆ بەکارهێنانی دەسەڵاتی فیدراڵی بۆ هەڵوەشاندنەوەی بڕیارێکی ئیداریی ناوخۆیی. بەڵام، ڕەتکردنەوەی سکاڵاکە سنوورێک بۆ ئەو هەوڵانە دادەنێت و نیشان دەدات کە دادگای ئیتیحادی ئامادە نییە دەست بخاتە ناو وردەکاریی بڕیارە ئیدارییەکانی هەرێم. ئەم بڕیارە بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ پشتگیری لە سەربەخۆیی ئیداریی هەرێم دەکات لەو بوارانەی کە لە دەسەڵاتی تایبەتیی هەرێمدان، کە ئەمەش دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی ئەو فشارە یاساییانەی لە ڕێگەی بەغداوە دەخرێنە سەر بڕیارەکانی حکومەتی هەرێم.
لە کۆتاییدا، ئەم بڕیارە نەک تەنیا کێشەی نرخەکانی کارەبای پڕۆژەی ڕووناکی یەکلا کردەوە، بەڵکوو وەک بەڵگەیەکی یاسایی گرنگ مایەوە بۆ دیاری کردنی سنووری دەسەڵاتی دادگای باڵای ئیتیحادی لە مامەڵەکردن لەگەڵ بڕیارە ئیدارییەکانی هەرێمی کوردستان. داواکار لە ئەنجامدا ناچار کرا کە ڕسومات و خەرجێیەکان، لەگەڵ تێچووی پارێزەری داوالێکرا و بە بڕی سەد و پەنجا هەزار دینار، بگرێتە ئەستۆ.

سەنار شێرۆكی