شنگال نە تنێ ئاخەکە، بەلکو ناسنامەیەکە، و دڤێت بهێتە پاراستن.
(*)
جینوسایدا ئێزدیان ل شنگالێ
کارەساتەک بوو دژی ئاین و نەتەوە و مروڤایەتی بوو،.خەلکێ شنگالێ هێژ د ناڤ ئازار و ئێشێن خودا دژین،
_ئەڤ تاوانا مەزن نە تنێ ل دژی ئێزدیان بوو،
بەلکو ل دژی هەمی مروڤایەتیێ بوو.
دڤێت جیهان ڤێ چەندێ ژبیر نەکەت و
هەر دەم بەرخودان و قورباندانا ئێزدیان بینیت بیرا خو.
_ب مخابنی ڤە هەتا نوکە ڕێککەفتنا شنگالێ نەهاتیە جێ بەجێ کرن : ئەگەرێن جێبەجێنەکرنا وێ حەتا نوکەلگەل دەربازبوونا چەندین سالان بسەر ئیمزاکرنا وێ ل ٩ی تشرینا ئێکێ یا ٢٠٢٠، ڕێککەفتنا شنگالێ دناڤبەرا حکومەتا هەرێما کوردستانێ و حکومەتا فیدرالی یا عیراقێ دا هێشتا وەک خۆ مایە و نەهاتیە جێبەجێکرن. ڤێ چەندێ ژی بوویە ئەگەرێ بەردەوامیا نەئارامیێ و ڕێگری ل ڤەگەریانا ئاواران بۆ جهێن وان کریە.
_ڕێککەفتن ژ سێ تەوەران پێک دهێت: ئیداری، ئەمنی و ئاڤەدانکرن. جێبەجێکرنا ڤان تەوەران پێدڤی ب هەماهەنگیەکا زۆر و تەرخانکرنا بودجەی هەیە، کو حەتا نوکە ب تەمامی نەهاتینە جێبەجێکرن
_ئەگەرێن سەرەکی یێن جێبەجێنەکرنا ڕێککەفتنێ ئەڤەنە:
١_نەبوونا ئیرادەیا سیاسی ل بەغدا: بەرپرسێن سیاسی ل هەرێما کوردستانێ ئاماژێ ب وێ چەندێ دکەن کو حەزەکا سیاسی یا ڕاستەقینە ل بەغدا نینە بۆ جێبەجێکرنا ڕێککەفتنێ و یاسایێن دی یێن دەستووری یێن ب هەرێما کوردستانێ ڤە گرێدایی.
٢_دژایەتیا گروپێن چەکدار: چەندین گروپێن چەکدار یێن جودا ل شنگالێ هەنە،
٣_دەستوێردانا دەرڤە و بەرژەوەندیێن هەرێمی: شنگال ژبەر جهێ خۆ یێ ستراتیژی بوویە گۆڕەپانا ناکۆکیان
٤_ترس و گومانێن لایەنێن سیاسی: هندەک ژ لایەنێن سیاسی یێن شیعی ترسا وان ژ وێ چەندێ هەیە کو جێبەجێکرنا ڕێککەفتنێ ببیتە ئەگەرێ گرێدانا شنگالێ ب هەرێما کوردستانێ ڤە.
لگەل هەبوونا ڤان ئاستەنگان، جڤاکا نێڤدەولەتی، ب تایبەتی ئەمریکا و نەتەوەیێن ئێکگرتی، ب بەردەوامی تەئکیدیێ لسەر پێدڤیا جێبەجێکرنا ڕێککەفتنا شنگالێ دکەن وەک کلیلا ئارامیا دەڤەرێ و ڤەگەریانا ئاواران. حکومەتا هەرێما کوردستانێ ژی پابەندبوونا خۆ ب ڕێککەفتنێ دوپاتکریە.
_پشتی 11 سالان ژی، تا نوکە حکومەتا عێراقێ قەرەبووی خەلکێ شنگالێ نەکریە.
ئەڤ چەندە نیشانا بێ بەرپرسیاریێ و پشتگوهاڤێتنا مەزنە.خەلکێ شنگالێ هێژ د ناڤ ئازار و ئێشێن خودا دژین،
_د تەباخا 2014 داعشێ ئێرشەکا ھۆڤانە ل دژی ئێزدیان پێک ئانی . نێزیکی 5 ھەزار کەسان ھاتن کوشتن و نێزیکی 400 ھەزار کەس ژی کۆچبەری ھەرێما کوردستانێ و دەرڤەیی ئیراقێ بوون.
_ژ ئالیێ ئابووری، دەروونی و جڤاکیڤە.
دڤێت جڤاکا نێڤدەولەتی گوهداریا ڤێ پرسێ بکەت وفشارێ ل سەر حکومەتا عێراقێ دروست بکەت.
_قەرەبووکرن نە تنێ مافەکێ یاسایی یە،
بەلکو ئەرکەکێ ئەخلاقی یە ژی.
دڤێت ئەم هەمی دەنگێ خو بلند بکەین
هەتا داد و مافێن قوربانیان بهێنەجێبەجێکرن.
_و داخوازا دادپەروەریێ بو قوربانیان بکەین.
شنگال و ئێزدی دێ هەر مینن وناسناما وان یا پیروز دێ بەردەوام بیت.
(*)
پارێزەر و راوێژکاری یاسایی

دلشاد عبدالله