دوای ڕووخانی ڕژێمی ستەمكاری دیمەشق و كۆتایی پەنجا ساڵ لە دیكتاتۆریەت لە هەشتی مانگی كانوونی دووەمی ڕابردوو و، هەڵاتنی خۆری ئازادی، گەلی سووریا پێی نایە قۆناغێكی نوێوە، بەتایبەتیش كورد كە لە پێكهاتەكانی دیكە زیاتر تووشی سەركوتكردن و چەوساندنەوەی جۆراوجۆر و زەوتكردنی مافەكان بووە، چونكە بناغە تیۆرییەكانی حزبی بەعسی دەسەڵاتدار، لەسەر ئەمانەی خوارەوە بنیاد نرابوون:

 1- پشتگوێخستنی بوونی كورد وەك گەلێكی نیشتەجێبوو لەسەر خاكی باوك و باپیرانی و وەك دانیشتووی ڕەسەنی ناوچەكە و، وای دانابوو كە كورد وەك كۆچبەری هاوشێوەی پێكهاتە عەرەبییەكانە لە ئەوروپا، هەر وەك لە گۆڤاری تیۆری بەعس - ئەلمونازل - لە ژمارەی هاوینەی ساڵی ١٩٦٦دا هاتووە، هەروەها لە تەواوی وتار و نووسینەكانی تیۆریزەكەی بەعس «میشێل عەفلەق»، ئاماژەی پێ كراوە.

 2 – سیاسەتی بەعەرەبكردن و ڕاگواستن و گۆڕینی هەیكەلبەندیی دیمۆگرافی بەپێی پلانی سەرژمێری و پشتێنەكە، وەك لە ڕاپۆرتی ئەفسەری ئەمنی بەعس- «محەمەد تاڵیب هیلال»دا هاتووە.

3- لە كوردستانی عێراقیش لەوە زیاتر ڕووی دا، كاتێك بە چەكی كیمیاوی هێرش كرایە سەر هەڵەبجە.

زانراوە كە هەڵوێستی ڕەگەزپەرستانەی حزبی بەعس بەرانبەر كوردی سووریا، كە زیاتر لە پەنجا ساڵ حوكمڕانیی ئەو وڵاتەی كرد، بەشێكی بنەڕەتیی لە كۆی هەڵوێستە تاوانكاری و پاوانخوازەكانی ڕژێم پێك دەهێنێت بەرانبەر بە گەلی سووریا بەگشتی، كە ئۆپۆزسیۆن و شۆڕش لەپێناو كۆتاییهێنان بەو هەڵوێست و سیاسەت و پراكتیكانە سەریان هەڵدا، لەپێناو جێبەجێكردنی گۆڕانكاریی دیموكراسی و گەڕانەوەی حوكمڕانی بۆ گەل لە سایەی سیستمێكی سیاسیی فرەیی و بەشداربوودا.

بەڵێ، قۆناغێكی نوێ لە سووریا هاتووەتە ئاراوە و بزووتنەوەی سیاسیی كوردیش لە خراپترین بارودۆخی خۆیدایە و بەدەست هەڵوەشانەوە و دابەشبوون و ململانێی ناوخۆییەوە دەناڵێنێت. لە هەمووی مەترسیدارتر ئەوەیە كە دیدێكی یەكگرتوو و یەك بەرنامەی سیاسی و سەربەخۆیی لە بڕیارداندا نییە.

ئێستاش لەم قۆناغەی دوای ستەم و لە سەردەمی ئازادیدا، گرنگیی ئاوەدانكردنەوە و یەكخستنەوەی بزووتنەوەی سیاسیی كورد، زیاتر دەبێت لە ڕێگەی پڕۆژەی بەستنی كۆنفڕانسێكی هەمەلایەنەی كوردیی سووریا، بە مەبەستی بەدیهێنانی كۆدەنگیی نەتەوەیی كورد، هەروەها دۆزینەوەی نوێنەرایەتیی هەڵبژێردراوی شەرعی و ڕزگاركردنی كورد و بزووتنەوە سیاسییەكەی لە دەستتێوەردانی دەرەكی، هاوكات ڕێگریكردن لە ڕێگەی قۆستنەوەی دۆسێی كورد بۆ قازانجی لایەنانی دوژمن بە سووریا و نیشتمان و گەل، هەروەها توانای گەیشتن بە لێكتێگەیشتن لەگەڵ سەردەمی نوێدا لە دیمەشق.

 

دوو پڕۆژە لە گۆڕەپانی كوردی سووریا

بۆ ماوەی چواردە ساڵ حزبەكانی هەردوو لا (پارتی یەكێتیی دیموكرات و ئەنجومەنی نیشتمانیی كورد) و ئەوانەی لە نێوانیاندا بوون، لە نێوان ئۆپۆزسیۆن و لایەنگریدا ئەو بەر ئەوبەریان دەكرد، زۆرجاریش هەوڵیان دەدا لە ڕژێمی ستەمكار نزیك ببنەوە و، لێكتێگەیشتنی لەگەڵدا بكەن بە هۆكاری بەرژەوەندیی حزبی، نەك لەسەر بنەمای بەرژەوەندی و خواست و ئامانجی زۆرینەی ڕەهای كوردی سووریا، بەڵام كاتێك ڕژێمی ستەمكار ڕووخا، لایەنە كورد ییەكان ڕووبەڕووی سەرلێشێواوییەكی ڕوون بوونەوە، چونكە لەناكاو هەموو كەناڵەكانی پەیوەندییان لەگەڵ ئەو ڕژێمەدا داخران، هەروەها بەهۆی ئەوەی هیچ پەیوەندییەكیان بە پرۆسەی ڕزگاریخوازییەوە نەبوو، سەرەڕای بانگەشەی درۆیینەیان كە نوێنەرایەتیی ئیرادەی كوردی سووریا دەكەن، كە بە تەواوی لەگەڵ ڕووخاندنی ڕژێمەكەدا بوو، هەروەها بە ڕوونی هاوسۆزی ئەو ڕزگاركەرانە بوون كە ئامانجی سەرەكیی شۆڕشی سووریایان بەدەست هێنا.

بزووتنەوەی «بزاڤ» هەر لە سەرەتای قەیرانەوە پڕۆژەی خۆی خستووەتەڕوو بۆ بنیادنانەوەی بزووتنەوەی كوردی سووریا و زیندووكردنەوەی ئامرازەكانی خەبات و پتەوكردنی پێگە و ڕۆڵی خۆی لە خەبات و پێشكەشكردن و پەسەندكردنی پڕۆژەی ئاشتیی كورد بە هەردوو لایەنی نەتەوەیی و نیشتمانیی سووریا و، چەسپاندنی پرەنسیپی سەربەخۆیی بڕیار و دووركەوتنەوە لە بوونی پەیوەندی لەگەڵ میحوەرەكانی دەرەكیدا.

دوای ڕووخانی ڕژێمی ستەمكار، نوێنەرانی «بزووتنەوەی بزاڤـ»، لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی نەتەوەیی و نیشتمانی، پەیوەندییان لەگەڵ حزبەكانی هەردوو لادا دەست پێكرد، پڕۆژەكەیان بەم شێوەی خوارەوە پێشكەش كرد:

 

پڕۆژەی «بزووتنەوەی بزاڤـ»

بۆ ئەوەی كۆنفڕانسی گشتیی كوردی سووریا سەربكەوێت، دەبێت بە كۆدەنگی لێژنەیەكی ئامادەكاری لە 15 كەس (لە هەردوو ڕەگەز) بە سازان پێك بهێنرێت، ئەمەش لە زۆرینەی نیشتمانپەروەرانی سەربەخۆ و بێلایەن لە ناوچە جیاوازەكان و بە بەشداریی حزبەكانی هەردوولا و ئەوانەی نێوانیان، كە لە یەك لەسەر سێ زیاتر نەبێت. لێژنەكە سەرپەرشتیی ئامادەكارییەكانی كۆنفڕانسەكە دەكات، لە دیاریكردنی شوێن و كات و ئامادەكردنی كارنامە و بانگهێشتكردنی نوێنەرانی ناوچەكانی (عەفرین و كۆبانێ و ئەلجەزیرە) و دیمەشق و حەلەب و ئەوانەی نیشتەجێی دەرەوەی وڵاتن، كۆنفڕانسەكە دەبێتە خاوەن بڕیاری خۆی لە گفتوگۆكردن و پەسەندكردنی پڕۆژە و بەرنامە و سیاسەتەكان و، بە هەڵبژاردنی دەستەیەكی بەرپرسیار بۆ سەركردایەتیكردنی قۆناغی داهاتوو كۆتایی دێت.

 

پڕۆژەی لایەنەكان

كاتێك «بزووتنەوەی بزاڤ» نۆ ساڵ لەمەوبەر پڕۆژە هەمەلایەنەكەی خۆی بۆ بەستنی كۆنفڕانسێكی هەمەلایەنەی كوردی سووریا پێشكەش كرد، لایەنەكانی هەردوولا و نێوانیان بە دوژمنایەتیكردن و ڕەتكردنەوە و بێ بایەخەوە ڕووبەڕووی بوونەوە، بەڵام دوای ئەوەی ئەو پڕۆژەیە گۆڕا بۆ خواستێكی گشتیی جەماوەری و، لەژێر فشاری ڕای گشتیدا، بە مەبەستی دەربازبوون لە پڕۆژە بنەڕەتییەكە، پارتی یەكێتیی دیموكرات (پەیەدە)، بانگەشەی ئەوەی كرد كە گوایە دەستپێشخەرییەكیان هەیە بۆ بەستنی كۆنفڕانسی كوردی و، ئەوانی دیكەش بانگهێشتی ئەو كۆنفڕانسە دەكەن، بۆیە لێژنەیەكی ئامادەكاریی حزبی دامەزراند و پشتی بە دووانەی شكستخواردووی كۆن بەست، واتە پارتەكانی ئەنجومەنی كوردی بۆ لای خۆی ڕاكێشا.

گرووپەكانی پەكەكە و ئەوانی دیكە بە ئەنقەست «بزووتنەوەی بزاڤ»یان دوورخستەوە، تەنیا بۆ ئەوەی ڕێگەی پێشكەشكردنی پڕۆژەكەی لێ بگرن، كە بە شێوەیەكی بەرفراوان لەلایەن گەلەكەمانەوە قبووڵ كراوە، لە هەر مەكۆیەكدا كە پەیوەندیی بە كوردی سووریاوە هەبێت، ئەمەش لە كۆنفڕانسی حەسەكە ڕووی دا. گومانی تێدا نییە ئێمە بە دوای كورسی و بەرژەوەندیی تایبەتیدا نین، هیوای خێر و خۆشیی بۆ هەر هەوڵێكی ڕاستگۆیانە دەخوازین، بەڵام لە داهاتوویەكی نزیكدا هیچ ئاسۆیەكی هاندەر نابینین، بەو پێیەی ئەوەی لەسەر لایەنە شكستخواردوو و چەواشەكارانە و ناسەربەخۆكان بنیادنراوە، بەتاڵە.