ئابۆرێ هەرێما کوردستانێ بوویە پێگەهەکێ ئیستراتیژى و گرنگ دچارچوڤەیێ نەخشەیێ نویێ رۆژهەلاتا ناڤین دا، دیسان حکومەتا روسیا گرنگیێ بڤێ جیوپولیتیکا ئیستراتیژى هەرێما کوردستانێ ددەت، د چارچۆڤەیێ دستورێ عیراقێ و یاسایا نەفت و گازا هەرێما کوردستانێ کۆمپانیێن جیهانى دشێن گرێبەست و رێکەفتنان دگەل حکومەتا هەرێمێ ئەنجامبدەن.

درێژەپێدان ب گرێبەستا سالا 2017ێ، دناڤبەرا حکومەتا هەرێما کوردستانێ ژلایێ وەزارەتا سامان و سرۆشتى و کومپانیا روسنەفت یا نیزیکى حکومەتا روسیا، ل کۆربەندێ ئابۆریێ سان بترسبورک ئەڤێ دناڤبەرا 24-26 ڤێ هەیڤێ هاتیە ئەنجامدان ب پشکداریا شاندێ حکومەتا هەرێما کوردستانێ ب سەرپەرشتیا وەزیرێ سامان و سرۆشتى (ئاشتى هەورامى) و لوێرێ دوو پروتوکولێن نەفتێ هاتنە ئیمزاکرن دناڤبەرا حکومەتا هەرێمێ و کومپانیا ناڤبریدا، کاوە عەبدولعەزیز، مامۆستایێ زانینگەهێ و پسپۆر دبوارێ نەفت و گازێ دا بۆ مالپەرێ فەرمیێ پارتى دیموکراتى کوردستان گۆت:" هەبوونا کۆمپانیا روسنەفت ل هەرێما کوردستانێ دوو پەیاما دگەهینیت، پەیاما ئێکێ، ئابۆرێ هەرێما کوردستانێ بوویە پێگەهەکێ ئیستراتیژى و گرنگ دچارچوڤەیێ نەخشەیێ نویێ رۆژهەلاتا ناڤین دا، پەیاما دووێ، حکومەتا روسیا گرنگیێ بڤێ جیوپولیتیکا ئیستراتیژى هەرێما کوردستانێ ددەت، کۆ ناهێلیت بتنێ ببیتە جهێ گرنگى پیدانا وەلاتێن رۆژئاڤا واتە هەڤسەنگیەکێ رادگریت".

کاوە عەبدولعەزیز بەحسکر، چارچوڤەیێ گشتیێ ڤێ گرێبەستى ئەوە بزووترین دەم کومپانیا روسنەفت دەست ب لێکولین و وەبەرهێنانێ دبیاڤێ غازا سرۆشتیدا ل هەرێما کوردستانێ بکەت ئەڤە ژلایەکى ڤە، ژلایێ دیتر ڤە هێلا ڤەگۆهاستنا غازا سرۆشتى ل هەرێما کوردستانێ ئەوا دئێتە وەبەرهئێنان ئێکسەر بوریا وێ بگەهینتە بازارێ نیڤدەولەتى، هەلبەت ل پێش وەخت لێکتێگەهشتنەک هەبوویە، بەلێ مەرەم لڤێرە ئەو بوویە بەفرەهکرن و لەزکرنا کارێ کومپانیا ناڤبرى یە ل هەرێما کوردستانێ و ئەڤە ژى پێنگاڤەکا ئەرینى یە بۆ ئابۆریا هەرێمێ.

پسپۆر دبوارێ نەفت و گازێ دا خویاکر:" ئەڤ گرێبەستا هاتیە گرێدان دێ ژنوو کومپانیا روسنەفت ب کارێ دیزاینێ رابیت، کۆ چەوانیا کێشانا بوریا نەفت و غازا سرۆشتى رابیت، کۆ دێ گەهتە سنۆرێ تورکیا نیزیکە 1.8 ملیار دولارایە، رەنگە حکومەتا تورکیا رابیت بدروستکرنا وێ بوریێ، جونکى روسنەفت ب ئاشکەرایى راگەهاندیە کۆ لایەنێ سیێ ژى پشکدارى ڤێ گرێبەستێ یە بۆ مەرەمێن پارەدان و پێشتەڤانیکرنێ، جونکى چ بورى غازێ ل سنۆرێ هەرێما کوردستانێ راستەوخۆ ناگەهینە چ وەلاتێن رۆژئاڤا، دیسان نیزیکى 5.6 ترلیون سیێن سێ جارکى غازا سرۆشتى ل هەرێما کوردستانێ یاهەیى، رێژا 6% دێ بۆ بەرهەمێ نافخویا تورکیا ئێتە بکار ئینان، ژبلى وەبەرئێنانا بۆ نافخویا هەرێما کوردستانێ بۆ سوتەمەنیێ دئێتە بکارئینان، ئەڤا زێدە ل بازارێ ئورۆپى و ب تایبەت ل نەمسا دێ ئێتە ڤرۆتن و گازا کوردستانێ بۆ ئەلمانیا دێ ئێتە رەوانەکرن، جونکى بالاگەهێن سەفاندنێ یێن کومپانیا روسنەفت یێن گاز بەهرا پتر ل ئەلمانیا نە.

بەدرخان زاویتەیى، یاساناس و چاڤدێرێ سیاسى بۆ مالپەرێ فەرمیێ پارتى دیموکراتى کوردستان زەلالکر:" ل کوربەندێ سان بترسبورک، حکومەتا هەرێما کوردستانێ ب گرێبەستێن یاسایى دگەل کومپانیا روسنەفت گرێدان، کۆ دشێن روژانە 700 هزار بەرمیلێن پترۆلا کوردستانێ بکریت تا سالا 2018ێ دێ رێژەیا وێ بۆ ئێک ملیون بەرمیلا زێدە کەن و گرێبەست لسەر 5 خانەیان هاتبوو کرن، کۆ زۆربەیا وان دکەفنە لژێر بەندێ 140ێ ژ دستورێ عیراقێ، ئەڤ چەندە چارەنڤیسێ دەڤەرێن دەرڤەیى ئیدارا هەرێمێ دیار دکەت کۆ ل پاشەرۆژێ دێ ڤەگەرنە باوەشا هەرێما کوردستانێ، دهەمان دەمدا ل سالا 2017ێ کۆمپانیا روسنەفت و حکومەتا هەرێمێ گرێبەستەک ب کوژمێ ئێک ملیار دولارا ئیمزا کریە بۆ راکێشانا بوریا غازا سروشتى و لگورەى وێ رێکەفتنێ دڤێت کومپانى تا سالا 2019ێ پیداویستێن هەرێمێ ب غازا سرۆشتى دابین بکەت، ل سالا 2020ێ سالانە 30 ملیار م2 رەوانەیى بازارێن جیهانێ بکەت".

عەبدولعەزیزى، مامۆستایێ زانینگەهێ زەلالکر:" کومپانیا روسنەفت نیزیکى ملیار و سێ سەد ملیون دولارا داینە حکومەتا هەرێما کوردستانێ، کۆ کرێبەستەکا درێژخایە و کومپانیا ناڤبرى فشارێن مەزن داناینە سەر حکومەتا عیراقێ، کۆ رازى بیت لسەر بەردەوامیدان بڤێ گرێبەستێ و عیراق ژى نوکە رازى بوویە ببیتە پشکەک ژڤێ گرێبەستا نیڤدەولەتى، کۆ ئەڤ گرێبەستا روسنەفت دگەل هەرێمێ بۆ ماوەیێ 20 سالایە".

د. ئەحمەد سافار، مامۆستایێ زانینگەهێ بۆ مالپەرێ فەرمیێ پارتى دیموکراتى کوردستان ئاخڤت:" گرێبەستێن ئابۆرى یێن دناڤبەرا حکومەتا هەرێما کوردستانێ و کومپانیا روسنەفت چ کارتێکرنێ لسەر ئابۆرێ عیراقێ ناکەت، جونکى ئەڤ گرێبەستە گرێدایى حکومەتا هەرێمێ نە، ئەو پارەیێ حکومەتا عیراقێ رەوانە دکەت نیزیکى 317 ملیار و ئەڤ گازا حکومەتا هەرێما کوردستانێ دڤرۆشیت، دێ حکومەتا هەرێمێ شێت مووچەیێ فەرمانبەران دابینکەت و پێداویستیێن خۆە پەیدا بکەت".

بەدرخان زاویتەیى، ئاماژەدا:" لگۆر بەندێ 121ێ دستورێ عیراقێ و یاسا ژمارە (22) یا نەفت و غازا سرۆشتى یا هەرێما کوردستانێ بۆ سالا 2007ێ، گرێدان و ئیمزاکرنا گرێبەستێن یاسایى ژ مافێن هەرێمێ نە، دڤى چارچۆڤەیدا کۆمپانیێن جیهانى دشێن گرێبەست و رێکەفتنان دگەل حکومەتا هەرێمێ ئەنجامبدەن، واتە چ بەربەرستێن دستورى و یاسایى بەرامبەر هەرێما کوردستانێ نینن بشێوەکى هەڤدژى بنەمایێن دستورى نەبن، دیسان عیراقێ تا نوکە یاسا نەفت و غازێ نینە هەیکەلێ ڤى شۆلى ب رێک بێخیت، گرێبەستێن نوکە توماکەرێن گرێبەستا 17ى ئێکتوبەرا سالا 2017ێ یە".

هەلویستێ حکومەتا روسیا بەرامبەر هەرێما کوردستانێ ل دەمێ ئەنجامدانا ریفراندۆما سەربەخۆیا کوردستانێ و روودانێن دووڤدا ژى هاتین گەلەکێ ئەرینى و بهێز بوو، دیسان کۆمپانیا روسنەفت یا هەڤپشکە و رێژەیا حکومەتێ ژى ددگەلدا هەیە، دبیت ئەڤ کۆمپانى یە دبوارێ وەبەرهێنانێ پترولێدا کار بکەت، بەلێ بەهرا پتر گرێدایى سەروەرى و سیاسەتا روسیایە.
kdp -