مامۆستایەكی زانستە سیاسییەكان، ھەڵوێستی ئێستای دەوڵەتان سەرەڕای جیاوازییەكانیان، لە ڕوانگەی یاسای نێودەوڵەتییەوە لە هەمبەر ریفراندۆمی هەرێمی كوردستان، بە ئاسایی ناو دەبات و دەشڵێت، پێداگری و چاونەترسی و بوێریی سەركردایەتیی كوردستان بە گشتی و (سەرۆك بارزانی) بە تایبەتی، دەتوانێت زۆربەی ھاوكێشەكان لە قازانجی هەرێمی كوردستان بگۆڕێت.

(پەروێز ڕەحیم) بە ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموكراتی كوردستانی ڕاگەیاند، "تاوەكوو ئێستا ھەڵوێستی دەوڵەتان سەرەڕای جیاوازییەكانیان، لە روانگەی یاسای نێودەوڵەتییەوە، ھەروەھا بەرژەوەندییەكانیان و تەنانەت ئەو كێشانەی كە لە ناوخۆیان و لە بواری ئاساییشی نەتەوەییەوە ھەیانە، زۆر ئاساییە". هۆكارەكەیشی بۆ پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان و یاسای نێودەوڵەتی دەگێڕێتەوە و دەڵێت، "ئەو وڵاتانە لەسەر دوو بنەمای فەرمانپێكەر كار دەكەن، وەك رێزگرتن لە سەروەری و یەكپارچەیی خاك، بەم پێیەیش یەكسانی لە نێوان دەوڵەتان و ھەروەھا دەستێوەرنەدان لە كاروباری ناوخۆیی و بە كارھێنانی ھێز، پەیڕەو دەكەن".

لە ١٤ی ئەم مانگەدا (سەرۆك بارزانی) لەگەڵ هەریەكە لە نوێنەرانی (فەڕەنسا، ئەمەریكا، بەریتانیا، ئەڵمانیا و یوئێن) كۆ بووەوە و ئەوانیش داوای دواخستنی پرۆسەكەیان لە (سەرۆک بارزانی) كرد، (پەروێز ڕەحیم) لەو بارەوە ئاماژە دەدات، "ئەوەی وای كردووە گوشاری دەوڵەتان بۆ دواخستنی پرسی ریفراندۆم(نەک سەربەخۆیی لەم قۆناغەدا) بۆ سەر کوردستان و بە تایبەت سەرۆكی ھەرێمی كوردستان توندتر بێتەوە، ئەوەیە كە ئەگەر لە (٢٥-٩-٢٠١٧) ریفراندۆم ئەنجام بدرێت، ئەوا ئەوكاتە دەوڵەتان ناتوانن دژایەتیی ئیرادە و ویستی خەڵك بكەن كە لە پرۆسەیەكی ئازادانە ‌و دیموكراسیدا بە یاسایی بەرجەستە كراوە".

ئەمەریكا و بەریتانیا و دەوڵەتانی ئەورووپایش، باجی ھەڵەکانیان

بە بۆچوونی ئەو مامۆستایەی زانكۆ، هۆكاری ئەو گوشارەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، كە ئەو وڵاتانە دەیانەوێت لە ئێستادا رێگە لە ئەنجامدانی پرۆسەكە بگرن، تاوەكو دواتر لە بواری یاسایی و ھەروه‌ھا كاردانەوەی رای گشتیی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی بە دژایەتیی بنەماكانی مافی مرۆڤ و دیموكراسی و، ھەروەھا ئیرادەی گەلی كوردستان تۆمەتبار نەكرێن و تووشی گرفت نەبن.

هەر وڵاتە و لە روانگای ناسنامە و سیستمی سیاسی و بەرژەوەندیی خۆیەوە دەڕوانێتە پرۆسەی ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی، سەبارەت بە وڵاتێكی وەك توركیایش، (ڕەحیم) دەڵێت، "دەسەڵاتدارانی توركیا لە ئاستی ناوخۆییدا ڕووبەڕووی دوو پرسی دژبەیەك بوونەتەوە، لە لایەك كاردانەوەی توندڕۆ نەتەوەپەرست و كەمالیستەكان و بەكارھێنانی لە ململانێی سیاسی و ھەڵبژاردنەكانی توركیا دژی پارتی داد و گەشەپێدان، لە لایەكی تریشەوە بە ھۆی پێكھاتەی سیاسیی توركیا و پرسی كورد لەو دەوڵەتەدا، ترسیان لە ھەر ئاڵوگۆڕێك لەو بوارەدا هەیە، بۆیە لە قازانجی كورد دژایەتیی گۆڕانی ئەو ھاوسەنگییە دەكەن".

ئەو مامۆستایەی زانکۆ گوشارەكانی توركیا بە كاتی و تەكتیكی دەزانێت، ئەویش بە هۆی ترسیان لە باڵادەستیی ئێران، هاوكات بوونی پەیوەندییە بازرگانییەكانیشیان لەگەڵ هەرێمی كوردستان و پرسی وزە و پێویستیی توركیا بەو كاڵا ستراتیژییە، هۆكارێكی دیكەی كاتیبوونی ئەو گوشارانەیە.

یەكپارچەیی عێراق بێجگە لە پرەنسیپێكی نێودەوڵەتی، بریتییە لە دروستكردنی ھاوسەنگییەك لە ناوچەكەدا، ئەویش بۆ پاراستنی ئاساییش و سەقامگیری، ھەروەھا لە ئاستی ناوخۆییدا بۆ سنوورداركردنی نفووزی شیعەكان و ئێران لە رێگەی كوردەوەیە، لە روانگەی ئەوانەوە رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ تیرۆر ئەولەوییەتە، نەك پرسەكانی پەیوەست بە مافی گەلان و دیموكراسی و چارەكردنیان، ئەوە سیاسەتی ئێستای هەریەكە لە وڵاتانی ئەمەریكا و بەریتانیایە لە ناوچەكەدا، هەر بۆیە ئەو مامۆستایەی زانكۆ باوەڕی وایە، "ھەڵوێستەكانی ئەمەریكا و بەریتانیا و دەوڵەتانی ئەورووپایش لەو روانگایەوە هەڵەیە، تاوەكو ئێستایش بە شێوازی جۆاوجۆر باجی ئەو ھەڵانەیشیان داوە".

(پەروێز ڕەحیم) لەمەڕ ریفراندۆمی هەرێمی كوردستان و ترسی ئەو دەوڵەتانە ڕوونی دەكاتەوە، "ئەوان لەوە دەترسن ببێتە سەرەتایەكی مەترسیدار بۆ ھەڵوەشاندنەوەی دەوڵەتانی ناوچەكە، بەو پێیەی ئەزموونیان ھەبووە، كە بە ھۆی باڵادەستیی ئیسلامی سیاسی و توندڕۆكانەوە، بە تایبەت لە بەھاری عەرەبیدا، لەوانەیە كە ئەو دەوڵەتانە بكەونە ژێر دەسەڵاتی گرووپە ئیسلامییەكانی دژ بە رۆژئاواوە، بۆیە لە روانگەی ریالیستییەوە ئەوان پێیان باشترە ھاوسەنگیی ھێزەكان تێك نەچیت".
ناوبراو هۆكارێكی تری داخوازیی ئەمەریكا بۆ دواخستنی پرۆسەكە، بۆ ئەوە گێڕێتەوە، كە ئەمەریكا چاوی لە ھەڵبژاردنەكانی داھاتووی عێراقە، كە (عەبادی) بێتەوە سەركار و گوتی، "بەڵام لە كۆتاییدا ناتوانن و نایشخوازن، كە دژی ئیرادەی نەتەوەكان ببنەوە، باشترین نموونەیش لەم دواییەدا، شۆڕشەكانی بەھاری عەرەبی بوو، كە ئەو دەوڵەتانە نەیانتوانی ھاوپەیمانەكانی خۆیان لە ھەمبەر ئیرادە و ویستی گەلی ناڕازی، ڕازی بكەن".

ئێران ددان بە سەربەخۆییی كوردستاندا دەنێت
زۆرینەی شیعەكان (بێجگە لە زاڵبوونی عەقڵیەتی شۆڤێنیستی و ناسیۆنالیستی، ھەروەھا پان-عەرەبی)، لە عێراق، كە ‌لەلایەن كۆماری ئیسلامیی ئیرانەوە ئاڕاستە ‌و تەنانەت كۆنتڕۆڵ دەكرێن، جێبەجێكاری ئەجێندا و ستراتیژی سیاسەتی دەرەكیی كۆماری ئیسلامین، (پەروێز رەحیم) ئاماژە بە ترسی ئەوانیش دەكات و دەڵێت، "ترسی ئەوەیان ھەیە، كە ھاوسەنگیی ھێز لە ناوچەكەدا بە زیانی ئەوان بشكێتەوە و دەوڵەتانی سوننە و عەرەبی ناوچەكە، وەكو سعوودیا و ھاوپەیمانەكانی، ھەروەھا ئیسڕائیل و ئەمەریكا بە سەر ناوچەكەدا زاڵ بن".
پێیشی وایە كە، ئەوكات كۆماری ئیسلامییش تووشی گرفتی ئاساییشی دەبێت و ھەموو ھەوڵەكانی لە سووریایش بۆ گەییشتن بە دەریای ناوەڕاست، پووچەڵ دەبێتەوە، "ئێران لەوەیش دەترسێت، كە ئەو دۆخە نالەبار و ناسەقامگیرییە و گوشارەكانی دەوڵەتانی نەیاری، كە ئێستا لە دەرەوەی سنوورەكانی و لە ناوچەكەدا بەڕێوەی دەبات، بگوازرێتەوە و بێتە سەر سنوور، یاخود ناوخۆی سنوورەكانی ئێران".
ئەو مامۆستایە نایشارێتەوە گەر ئێران لە گوشار و ھەڕەشەكانی سەركەوتوو نەبوو، ھەروەھا ھەموو ئامراز و میكانیزمەكانیشی بە كردەیی تاقی كردەوە و نەیتوانی رێگە لە ریفراندۆم و سەربەخۆیی بگرێت، ئەوا لە ڕووی سیاسەتی دەرەكی و بەرژەوەندییەكانی، ددان بە سەربەخۆییی كوردستاندا دەنێت، "مێژووی تەمەنی كۆماری ئیسلامی پڕە لەو پراگماتیزمە سیاسییە لە بواری دەرەكیدا، تەنانەت لەگەڵ دوژمنەكانیشیدا".

دەوڵەتی كوردستان دەتوانێت ھاوسەنگییەكی نوێ بێنێتە ئاراوە

سەبارەت بە پێگەی جیۆسیاسی و جیۆئێكۆنۆمیی هەرێمی كوردستان، (ڕەحیم) پێی وایە، ھەموو ئەو لێكدانەوە و ڕاڤانە بەپێی بەرژەوەندیی ئەو دەوڵەتانەیە و پێناچیت دەربارەی دەوڵەتی كوردستان ڕاست و دروست بێت، هۆكارەكەیشی بۆ پێگەی جیۆسیاسی و جیۆئێكۆنۆمیی دەوڵەتی كوردستان دەگەڕێنێتەوە و دەشڵێت، "دەوڵەتی كوردستان دەتوانێت ھاوسەنگییەكی نوێ بێنێتە ئاراوە، كە لە قازانجی سەقامگیری و ئاساییشی ناوچەكەدا بێت، بەڵام بە ھۆی نادیموكراسیبوونی دەوڵەتانی ناوچەكە لە لایەك، لە لایەكی ترەوە خوێندنەوە ھەڵە و كلاسیكییەكان بۆ ھاوسەنگیی ھێز لە ناوچەكە و تەنانەت سرووشتی كۆمەڵایەتی و كولتووری و سیاسیی نەتەوە و دەوڵەتانی ناوچەكە، لە لایەن ئەمەریكا و بەریتانیاوە، ئەم دژایەتیانە دروست بوون".
گوتیشی، "ھیچ دەوڵەتێك ناتوانێت بە ئاشكرا پاڵپشتی لە دابەشبوونی دەوڵەتان لە بارودۆخی ئاساییدا بكات، بۆیە دەكرێت ئەم دژایەتیانە بۆ ریفراندۆم و جیابوونە لە عێراق و ھەڵوەشانەوەی عێراق ئاسایی بن".

ئەو مامۆستایەی زانستە سیاسییەكان، پێداگری و هۆشیاریی (سەرۆك بارزانی) لەمەڕ پرۆسەكە بە دروست دەزانێت و باوەڕی وایە، "پێداگری لەسەر ئەنجامدانی ریفراندۆم و گوتاری گەڕانەوە بۆ ئیرادە و دەنگی نەتەوە و تاكەكانی كوردستان، گەرەنتیی مانەوە و سەركەوتن لەو ھاوكێشە ئاڵۆزە دەكات، نابێت ئەوەیش لە بیر بكەین، كە پێداگری و چاونەترسی و بوێریی سەركردایەتیی كوردستان بە گشتی و (سەرۆك بارزانی) بە تایبەتی، دەتوانێت زۆربەی ھاوكێشەكان لە قازانجی هەرێمی كوردستان بگۆڕێت، "بە مەرجێك ھەموو لایەن و پێكھاتەكانی كوردستان، بە یەك دەنگ پشتیوانیان بن و لە ھیچ ھەڕەشە و گوشارێك سڵ نەكەنەوە".

(پەروێز ڕەحیم) ڕوونیشی كردەوە، "لەبیرمان نەچێت، كە لە ئاستی ناوخۆیی و دامەزراوەیی دامودەزگا سیاسی و سەربازی و ئاساییشی و تەنانەت مێدیایی و رای گشتییشدا، ھەموو ئەو دەوڵەتانە بە تایبەت ئەمەریكا لەسەر پرسی ریفراندۆم یەكگرتوو و یەكدەنگ نین، ئەمەیش دەرفەتێكە بۆ كوردستان، كە كاریان لەسەر بكات".

KDP-