لە دیدارێكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان د. خورام ئیقبال تایبەتمەند لە دژایەتی تیرۆر و فیكری توندڕەوی گوتى: سەربازانی پەرت و بێ سەرۆك شتێك نیە پێشتر نەبووبێت، لە راستیدا قاعیدە ئەمەی داهێناوە، كە ئایدیۆلۆژیا وەك هێزێكی هاندان كاردەكات بۆ هاندانی تاكەكان تا پەنابەرنە بەر تیرۆریزم. ئەمە ستراتیژێكی باش بیرلێكراوەی رێكخراوە تیرۆریستییەكانە لەبەر ئەوەی سەرچاوەی كەم دەوێت و دەرئەنجامی زۆر باشی دەبێت لە شێوەی قوربانیدانی زۆر و رووپێوی میدیایی جیهانی.


د. خورام ئیقبال هەروەها گوتی: تێكشكانی داعش، یان بە ئامانجكردنی ژێرخانە ئابووریەكەی تەنیا یەكێكە لە هەنگاوە پێویستەكان بۆ ئەوەی داعش بخرێتە ئاستێكەوە ئاسان بێت چارەسەربكرێت. بیردۆزەكان پێمان دەڵێن، بەرەنگاری سەربازی لەسەدا بیستی بەكارهێنانی هێزە و لەسەدا هەشتای رێكاری سیاسی و كۆمەڵایەتی و ئابوورین. لەئێستادا جیهان تەنیا پشتی بە ڕێكارە هێزییەكان بەستووە بۆ هەڵوەشانەوەی داعش كە لەوانەیە ئەنجامی پێچەوانەی هەبێت، ئەگەر بە رێكارە ناهێزیەكانیش كارا نەكرێت، وەك پەرەدان بە گوتارێكی بەرەنگار كە هۆكارە كۆمەڵایەتی و سیاسییەكانی توندوتیژی و توندڕەوی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەوروپادا چارەسەربكات. دەبێت هەوڵەكانمان لە دەوری درووستكردنی ژینگەیەك كۆبكەینەوە كە بەرەنگاری هەموو جۆرەكانی ئایدیۆلۆژیای توندوتیژ ببێتەوە. لێرەدا زانایانی ئایینی و رۆشنبیران لە جیهانی ئیسلامدا رۆڵێكی گرنگیان هەیە كە بیگێڕن. دواشەڕی ئایدیۆلۆژی لە دژی توندڕەوی توندوتیژی جیهانی لە شەقامەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئەوروپادا دەكرێت و لەم قۆناغەدا هێزی پێنووس و مێشك داهاتووی ئاشتی جیهان دیاری دەكات.


د. خورام ئیقبال هەروەها گوتی: كورەدەكان لە هیڵی پێشەوەی بەرگریكردنی ئازایانەن لە دژی دەڕندەییەكانی داعش. ئەزموونەكانمان پیشانی دەدەن كە كاراكتەرە ناوخۆییەكان كاریگەرترن لە هێزە هەرێمی و جیهانییەكان لە شەڕكردن لەگەڵ تیرۆریزمدا. بۆ نموونە پاكستان وڵاتێكە كە هەراسانكرابوو لەلایەن توندوتیژی تیرۆرەوە لە ٢٠٠٧ تا ٢٠١٣، بەڵام ئەمڕۆ تیرۆریزم لە پاكستاندا گەیشتووەتە ئاستێكی وا كە سەرجەم پەلامارەكانیان لەسەدا هەشتای كەم كردووە لەماوەی ساڵی پاردا. ئەمەش تەنیا بەوە كرا پاكستان خۆی سەركردایەتی كرد و رۆژئاواش هەوڵەكانی ئیسلام ئابادی بەرزنرخاند بە یارمەتی دارایی و كەلوپەل و تەكنەلۆژیای مۆدێرن. بارودۆخی شامیش هەمان رێكخستنی دەوێت كە تیایدا كاراكتەرە ناوخۆییەكان وەك كوردەكان سەركردایەتی بكەن لە شەڕی دژی داعش و یاریزانە هەرێمی و جیهانیەكانیش رۆڵی پاڵپشتی بگێڕن لە رووی دەستەبەركردنی یارمەتی دارایی و چەك و راهێنانی زیاتر.
شايانى باسه ئیقبال هەروەها گوتی: بەرەنگاربوونەوەی توندڕەوی دەبێت بە شێوەیەكی نموونەیی لەسێ ئاستدا ئاڕاستەی ئایدیۆلۆژیای تیرۆریستان بكرێت، واتە تاك و رێكخراوەیی و ژینگەیی. تاك لەوانەیە بەهۆی قەیرانی ناسنامەوە هانبدرێت، بەڵام رێكخراوە تیرۆریستییەكان بەكاری دەهێنن بۆ ئامانجی سیاسی. بۆچی بەشێكی دیاریكراوی كۆمەڵگە پاڵپشتی كارە تیرۆریستییەكان دەكەن كە لەلایەن كەسانێك دەكرێن لەناو خۆیاندا؟ بۆ ئەوەی لەمە تێبگەین، دەبێت هەوڵەكانی بەرەنگاربوونەوەی تیرۆریزم لە سیاقە كۆمەڵایەتی و سیاسیەكەدا لەبەرچاوبگیرێت كە تیایدا ئایدیۆلۆژیای توندوتیژی باڵی كێشاوە بەسەریدا. بۆ نموونە: ناتوانین بە شێوەیەكی سیستماتیكی لە داعش تێبگەین، بەبێ لەبەرچاوگرتنی هەڵە ستراتیژی و تاكتیكییەكان كە لەماوەی داگیركردنی عێراق لەلایەن ئەمریكا و بەریتانیاوە كراون. ئەگەر وڵاتەیەكگرتووەكان بایەخی بە نەتەوەیەكگرتووەكان بدایە لە ساڵی ٢٠٠٤دا، ئەوا ئەمڕۆ داعش نەدەبوو.




لە كۆتایی قسەكانیدا د. خورام گوتی: بۆ وەرگرتنی خەڵك لە كۆمەڵگەی ئاوارەی موسڵمانانی ئەوروپا، داعش دوو فاكتەری بەكارهێناوە؛ یەكەمیان ترسە لە نەزانراوی ڕۆژی دوایی و دووەمیان قەیرانی ناسنامەیە كە لەناو زۆر لەو موسڵمانانەی لە ئەوروپادا دەژین بڵاوە. ژمارەیەك لە توێژینەوەكان كە لە چەندین شوێنی جیاوازی جیهاندا كراون، ئەوە دەردەخات كە زۆربەی موسڵمانان باوەڕیان وایە لە ئاخر زەماندا دەژین و شەڕی نێوان خێر و شەڕ(Armageddon) وا خەریكە دەستپێدەكات. هەرچەندە جوولەكە و كریستیانەكانیش باوەڕیان بە ئاخرزەمان هەیە، بەڵام موسڵمانان بەگشتی بەرژەوندی زۆرتریان دەستكەوتووە لە ئاخر زەمان. داعش لاوازی ئەوانەی كە ترساون دەزانێت و بە شێوەیەكی شارەزایانە بەكاریان دەهێنێت. ئەم گرووپە خۆی وەك «ئەوەی كە بەڵێنی پێدراوە» پیشان دەدات و هەوڵدەدات هەر دۆڕان و سەركەوتنێك بكڕێت و بیبەستێتەوە بە پێشبینییەكانی ئیسلامەوە لەبارەی ئاخر زەمانەوە. بۆ نموونە، بەپێی یەكێك لەو پێشبینییانە لە ئیسلامدا، ڕۆژی هەستانەوە پاش ئەوەی موسڵمانان رۆمەكان لە عەماق، یان دابق، كە دوو شوێنن نزیك لە سنووری سوریا لەگەڵ توركیادا، تێكدەشكێنن، دێت، بۆیە كاتێك داعش دابقی گرت، وەك ئامرازێكی پڕوپاگەندەكردن بەكاریهێنا. داعشیەكان بانگەشەی ئەوە دەكەن كە هەمان ئەو گرووپەن كە پێغەمبەر (د.خ) پێشبینی كردووە، بۆیە دەڵێن: «لەم جەنگە پیرۆزەدا هەموو موسڵمانان پێویستە پێوەندیمان پێوەبكەن». بەهەمان شێوە پێشبینییەكی تری پێغەمبەر(د.خ) هەیە، دەڵێت پێش ئاخر زەمان، سوپایەك كە ئاڵای ڕەشیان هەڵگرتووە لە هەرێمی خۆراسان سەرهەڵدەدەن و یەكەم جار كافران تێكدەشكێنن و دواجار دەگەنە ئیلا (مزگەوتی ئەقسا لە قودس) كە لەوێشدا ئاڵاكەیان هەڵدەكەن.



بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1056)