هەڵبژاردنی راستەوخۆی سەرۆك پێوەندی بە دەسەڵاتەكانییەوە نییە

هەڵبژاردنی راستەوخۆی سەرۆك پێوەندی بە دەسەڵاتەكانییەوە نییە
لە دیدارێكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان پڕۆفیسۆر جاك ستیرین تایبەتمەند لە دیموكراتییەتی راستەوخۆ بۆ گوتى: لە ڕووی مێژوییەوە وڵاتانی دیموكراتی كە یەكێك لەو سیستمانە پیادە دەكەن –وەك ئێوە ئاماژەتان پێكردن- كە تێیدا سەرۆك لەلایەن دەسەڵاتی یاسادانانەوە هەڵدەبژێردرێت، با بڵێین وەك ئیتاڵیا، ئەوا سەرۆك لە بنەڕەتدا جێی پاشا دەگرێتەوە. كاتێك لە سیستمی پاشایەتییەوە بەرەو سیستمی پەرلەمانی هەنگاو دەنێن بە ڕاددەیەكی زۆر سەرۆك ڕۆڵێكی تەشریفاتی هەیە، نەك ڕۆڵێكی سیاسیی بەهێز، لەو سیستمانەدا كاری سەرەكیی سەرۆك ئەوەیە كەسێك – لە پەرلەمان- دەستنیشان بكات، یان داوای لێبكات كە حكومەت پێكبهێنێت، كەواتە ئەو كەسەی دەسەڵاتی ڕاستەقینەی هەیە، سەرۆك وەزیرانە. ئەگەر لە بەریتانیا بڕوانیت، ئەوا سەرۆكیان نییە، بەڵام شاژنیان هەیە. لەلایەكی دیكەوە وڵاتانی دیكەش هەن، وەك فەڕەنسا.

جاك ستیرین هەروەها گوتی: ئەگەر سەرۆكێك ڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵكەوە هەڵبژێردرێت و زۆرینەی وڵاتەكەی لەگەڵدا بێت، ئەوا ئەو كەسە خاوەنی شەرعییەتی زیاتر دەبێت، بەڵام ئەو شەرعییەت و دەسەڵاتە ئەو كاتە لە ئارادا دەبن كە سەرۆك بتوانێت وڵاتەكە لەگەڵ خۆیدا هەنگاو پێ هەڵبگرێت.

شايانى باسه ستیرین هەروەها گوتی: ئەگەر هەڵبژاردنی ڕاستەوخۆی سەرۆكت هەبوو، ئەوا سەرۆك دەستینشانی سەرۆك وەزیران دەكات و كاریگەر دەبێت لە هەڵبژاردنی حكومەتدا، ئەگەر هاتوو پارتەكەی زۆرینە بوو لە پەرلەماندا. یەكێك لەو كێشە گەورانەی دروست دەبێت كاتێك هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی و هەڵبژاردنی پەرلەمانی بە جیا دەكرێن. ئەوا بۆی هەیە هەردوولا سەر بە هەمان پارتی زۆرینە بن، ئەو كاتە بە بێ بوونی ناكۆكییەكی زۆر كارەكانیان ڕایی دەكەن. ئەگەر حاڵەتێكی وەك ئەوەی ئێستای ئەمەریكا هەبێت كە سەرۆك سەر بە پارتێكە و كۆنگرێس-یش سەر بە پارتێكی دیكەیە، ئەوا ناكۆكییەكی زۆر دێتەئارا و زۆر زەحمەتە بگەنە ڕێككەوتنێك لەسەر سیاسەتەكان. پێكهاتەی دامەزراوەكان شتێكە، بەڵام ئەوەی بە ڕاستی گرنگە واقیعە سیاسییەكەیە و چۆن ئەو واقیعە سیاسییە لێكەوتەی دەبێت، ئەم دووانەش كارلێك لەگەڵ یەكتردا دەكەن.

لە درێژەی دیدارەكەیدا جاك گوتی: ئەگەر وڵاتێك دابەشبوونی قووڵی تێدا بێت، واتە دابەشبوونی ئایینی و ئیتنی لە چوارچێوەی وڵاتێكدا هەبێت، ئەوا پێویستی بە سیستمێكە كە ناچار بە سازش و ڕێكەوتنی بكات. ئێمە باسی تەرتیباتی دامەزراوەیی دەكەین و ئێوە باسی ئەوە دەكەن كە لە دیموكراسیدا دامەزراوەی جیاواز هەن، دەكرێت دامەزراوەكان رۆڵی زۆر باش ببینین لە ئیدارەدانی ناكۆكییەكان و پاڵنەری جیاواز بخوڵقێنن، ئەمە ئەگەر هاتوو ئەو دامەزراوانە شان دابدەنە سەر واقیعە كۆمەڵایەتییەكە.
لە كۆتایی قسەكانیدا جاك گوتی: ئەگەر سەرۆك دەسەڵاتی زۆر بوو، وەك ئەوەی لە ئەمەریكا و فەڕەنسا هەیە، ئەوا لە هەموو ئەم حاڵەتانەدا لەلایەن خەڵكەوە هەڵدەبژێردرێن، چونكە ئەگەر سەرۆك بە شێوەیەكی ناڕاستەوخۆ هەڵبژێردرێت، ئەوا سەرۆكێكی بەهێز نابێت و هەمیشە لە ژێر باری كۆنتڕۆڵكردنی پەرلەماندا دەبێت. گرنگیی هەڵبژاردنی ڕاستەوخۆ، یان ناڕاستەوخۆ لەوەدایە كە ئایا دەستوور چ دەسەڵاتێكی بۆ سەرۆك دیاری كردووە.


بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1035)
Top