گرنگترین دەستكەوت لە رێككەوتنی كورد و ناوەند ئیعترافكردنی بەغدا بوو بە بۆرییە نەوتەكانی كوردستان

گرنگترین دەستكەوت لە رێككەوتنی كورد و ناوەند ئیعترافكردنی بەغدا بوو بە بۆرییە نەوتەكانی كوردستان
لە دیدارێكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان د.دەرباز محەمەد وەزیری كۆچ و كۆچبەرانی عێراق بۆ گوتى: ئەم حكومەتەی ئێستای عێراق لە دوو سێ حكومەتەكەی پێش خۆی لە دوای ساڵی 2003 ـەوە جیاوازە، لە كاتێكدا پێكهاتووە، كە هەم بەغدا و هەم هەرێمی كوردستانیش لە جەنگێكی بەردەوامدابوون لەگەڵ تیرۆریستانی داعشدا، ئەم جەنگەش نەخشەی سیاسیی عێراقی خستۆتە ژێر پرسیارەوە. ئایا بۆ ئەم جەنگەی داعش روویدا؟ ئایا داعش بۆ دروست بوو؟ ئایا خۆی هەبوو، یان دەرەنجامی سیاسەتی بەڕێوەبردنی ئەو ناوچە سوننەنشینانە بووە لەلایەن بەغداوە و هەر ئەو سیاسەتە داعشی بەرهەمهێناوە؟ بۆیە پرسی دەركەوتنی داعش زۆر ئاڵۆزە و لەگەڵ خۆیشیدا كۆمەڵێك ئاڵۆزی دیكەی بەرهەمهێناوە. بۆیە ئەم واقیعە بۆتە هۆكاری ئەوەی هاوسەنگیی پێكهێنانی حكومەتەكە و بارودۆخەكەش لەوانی پێش خۆی جیاواز بێت. بۆ هەرێمی كوردستانیش بەشداریی ئەمجارەی جیاواز بوو، واتە وەك بەشدارییەكانی لە ساڵانی 2006 و 2010 نەبووه.


د.دەرباز محەمەد هەروەها گوتی: پەیوەندییەكان هەرێمی كوردستان و بەغدا بەرەو پێشەوەچوونی بەخۆیەوە بینیوە و چەندین جار شاندی هەرێمی كوردستان هاتۆتە بەغدا و سەرۆك وەزیرانی عێراقیش سەردانی هەرێمی كوردستانی كردووە، پێشتر ئەم سەردانانە و بەم نەفەسە بوونی نەبووە، لێرەوە ئەگەر باس لە رێككەوتنی 2ی مانگی 12ی 2014 بكەین لە نێوان هەرێم و بەغدا، بەوەی كوردستان 250 هەزار بەرمیل نەوتی كێڵگەكانی ئێستای هەرێم و 300 هەزار بەرمیل نەوتی كێڵگەكانی كەركووك بە رێگەی بۆرییە نەوتییەكانی كوردستان هەناردە بكات و تەسلیمی كۆمپانیای سۆمۆی بكات، پاشان لە بودجەی عێراق 17%ی بنێرێت بۆ هەرێمی كوردستان، هەموو ئەمانە بەرەوپێشەوە چوون، بەڵام لە یەكەم رۆژی ئەم رێككەوتنەوە هەتا ئێستا، ئیشكالیەتێك هەیە و نە لە رێككەوتنەكەی مانگی 12ی 2014 و نە لە یاسای بودجەی 2015 باسی نەكراوه.

شايانى باسه محەمەد هەروەها گوتی: ئەگەر بە راشكاوی قسە بكەم، ئەم كێشانە چارەسەر نابن، ئەگەر گوشاری ئەمریكا نەبوایە لەسەر هەرێم و بەغدا ئەوا رێكنەدەكەوتین، ئەوەی بەغدا و هەولێری گەیاندۆتە رێككەوتن، فشارێكی نێودەوڵەتی بووە لەسەر هەردوولا بەوەی دەبێت رێكبكەوین، لە ئێستاشدا ئەم حكومەتە دەیان كێشەی هەیە و بەمجۆرەش بەڕێوە ناڕوات، كێشەی سەرەكیش لەگەڵ هەرێمی كوردستان لەسەر ئەسڵی هەناردە كردن و فرۆشتنی نەوتی كوردستانە. پرسیار ئەوەیە: ئایا لە تێڕوانینی حكومەتی بەغداوە كارێكی ئاساییە هەرێمی كوردستان خۆی نەوت بەرهەم بهێنێت و خۆیشی بیفرۆشێت؟ بێگومان ئاسایی نییە، ئەی چۆن قبووڵی كرد؟ لەبەر ئەوەی كێشەی زۆر گەورەتری هەیە و لەژێر گوشاردا قبووڵی كردووە، بۆیە دوور نییە دوای تەواوبوونی ئەم قەیرانانە بەغدا ئەمە قبووڵ نەكات، بۆیە مەسەلەی پەیوەندی نێوان هەرێم وبەغدا لەسەر پرسی نەوت، یان كێشەی ناوچەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی كوردستان، هەمووی لە بارودۆخێكی ناسەقامگیردایە و ئاسایی نییە.

لە كۆتایی قسەكانیدا د.دەرباز گوتی: لە هەر سێ پارێزگای دهۆك و هەولێر و سلێمانی، ملیۆنێك و دووسەد هەزار ئاوارە هەیە، بەڵام لە كەركووك و خانەقینیش ژمارەیەكی زۆری ئاوارەی دیكە هەن، حكومەتی عێراق بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ پرسی ئاوارەكان لیژنەیەكی باڵای هەیە و لەو پارەیەی لەبەردەستی بووە، پشكی هەرێمی كوردستانی دیاریكردووە، بەڵام هەموو پارەكە نەگەیشتۆتە كوردستان، هۆكاری ئەمەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، كێشەی حەواڵەی پارەكە هەبووە، كێشەی نەبوونی دامودەزگای حكومەتی عێراق هەبووە لە كوردستان بەوەی چۆن پارەكە سەرف بكات، بۆیە ئەمە بۆتە هۆكاری ئەوەی هەموو خێزانێكی ئاوارە لە هەرێمی كوردستان بڕی ئەو ملیۆن دینارەی بەرنەكەوێت كە بۆی دیاری كراوە، هەر بۆیە لە كۆی 600 ملیار دینار كە بۆ ئاوارەكانی هەرێمی كوردستان تەرخانكراوە، توانیومانە بڕی زیاتر لە 400 ملیار دینار لە پارێزگای دهۆك و هەولێر و سلێمانی خەرج بكەین.

بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1026)
Top