«خەڵكانێك هەن توراس پشتگوێ دەخەن، یان بە چاوی سووك سەیری دەكەن و دەیشێوێنن، ئەم خەڵكانە، یان ئەوەیە رابردوو رەتدەكەنەوە و وەك شمەكێكی بێ نرخ نكۆڵی لێ دەكەن، یان ئەوەیە دەڵێن باوەڕمان پێی هەیە، بەڵام هێندە بچووكی دەكەنەوە كە دەیخەنە ناو گەنجینەی نەریتەكانەوە و تەنیا لە بۆنەكاندا لەناو قەبر دەریدەهێنن و یادی دەكەنەوە. لە راستیدا توراس شێوازی بوونی ناڕەسەنی رۆژانەمان پێكناهێنت، بەڵكو گەڕانەوە بۆ توراس عەزم و ئیرادەمان پێدەبەخشێت بۆ ئەوەی جڵەوی بوونی رەسانەیەتی خۆمان بدۆزینەوە، كاتێك دەگەڕێینەوە بۆ توراسی خۆمان، ئامادەباشیمان بۆ دروست دەبێت بۆ ئەوەی خۆمان لە كاریگەری ئەوانی دیكە رزگار بكەین. رزگاربوون لە كاریگەری ئەوانی دیكە كە دەیانەوێت ملكەچ بین بۆ قسەكانیان، لە بەرپرسیاریەتی دووربكەوینەوە و پرسەكان بە نهێنی وەربگرین، بەڵام توراس رێنیشاندەرمان دەبێت بۆ ئەوەی ئیرادەی حەسم و بڕیاردانمان هەبێت، ئەمەش لەبەر ئەوەیە كائینی رەسەن كە جڵەوی توراس دەگرێتەدەست، ئەو ئیرادە و ئیمكانیەتە بە دیاریكراوی لە توراسەوە هەڵدەهێنجێت. توراس ئەو رێگە و بڕیارانەمان پێشكەش دەكات كە باب و باپیرانمان بونیادیان ناوە و ئەمەش كراوەیە بۆ ئەوەی دووبارەیان بكەینەوە، هەر بۆیە ئەو چارەنووسەی لە توراسەوە دەچنرێتەوە، چارەنووسی گروپێكی باڵا، گەلێكی دێرین و نەوەیەكی هەڵبژاردە دەبێت.»

مارتن هایدگەر
كتێبی ئەنتۆلۆجیای سیاسەت لای مارتن هایدگەر
لە نووسینی بییر بۆردیۆ وەرگیراوە.


مەترسییەكانی گوتاری دەستەبژێری ئایدیۆلۆژی
لەسەر توراس و چارەنووسی نەتەوە

كێشەی سەرەكیی گوتاری میللی و نەتەوەیی ئێمە ئەوەیە، بۆشاییەكی گەورە لە نێوان گوتاری ئێستامان و ئەو توراسە شۆڕشگێڕییە هەیە كە باب و باپیرانمان و سەركردەی شۆڕشەكانی كوردستان بونیادیان ناوە، ئەم بۆشاییە بە ئاشكرا و راشكاوی لە گوتاری سیاسی بەشی هەرە زۆری سیاسەتمەداران و پرۆگرامی حزبە سیاسیەكانی كوردستان هەستی پێدەكرێت، هەر بۆیە كاتێك گوێ لە گوتارەكانیان دەگرین، بە ئاشكرا هەست دەكەین لە بناخەوە ئەو گوتارە سیاسییە بەوجۆرە داڕێژراوە كە زمانی توراس بێدەنگ بكات، یان توراس لە ناو گوتاری سیاسیدا رەنگدانەوەی نەبێت.
فاكتەری سەرەكی لە درووستبوونی ئەو بۆشاییە لە نێوان گوتاری سیاسیی حزبەكان و توراسدا دەگەڕێتەوە بۆ ئەو میتۆد و بناخەیەی لە ماوەی پەنجا ساڵی رابردوودا حزبی سیاسی لە كوردستاندا لەسەر دروستكراوە، راشكاوانەتر ئەو حزبە سیاسییانەی لەماوەی پەنجا ساڵی رابردوو كە هەموویان پاشگری كوردستانیان بەخۆیانەوە ناوە، لەلایەن ئەو دەستەبژێرەی كە حزبەكەیان دامەزراندووە، ئایدیۆلۆژیەتێكی دیاریكراویان كردووە بە بەدیلی توراس، لەبری ئەوەی بۆ دروستكردنی سیاسەت و بڕیار بگەڕێنەوە بۆ توراس، گەڕاونەتەوە بۆ ئەو ئایدیۆلۆژیەتە دیاریكراوەی كە حزبەكەی لەسەر دروستكراوە، ئەو دەستەبژێرەی حزبەكەشیان دروستكردووە، كە بینیویانە لە نێوان گوتاری سیاسیی ئایدیۆلۆژی و واقیعی سیاسیی نەتەوەدا بۆشاییەك دروستبووە، هەوڵیانداوە بۆ ئەوەی ئەو بۆشاییە بشارنەوە، نكۆڵی لە رابردوو بە مانای شۆڕشەكانی پێشووتری كوردستان بكەن، یان باسیان كردووە، بەڵام بە ناوی شۆڕشی خێڵەكی و دواكەوتوو، ئەو توراسە شۆڕشگێڕییەیان سووك كردووە، تەنانەت ئەگەر نەشیانتوانیبێت بە ئاشكرا ئەو توراسە ناشیرین بكەن، ئەوا توراسی شۆڕشگێڕیی كوردستانیان بە جۆرێك بچووك كردۆتەوە كە لە ناو رەفەی كتێبخانەكاندا تۆزی لێ نیشتووە و تەنیا لە بۆنەكاندا لەسەر رەفەكان دادەگیرێن و بۆ چەند كاتژمێرێك یادیان دەكەنەوە، لەمەشدا نموونە زۆر زۆرن. سەرنج بدەن چۆن یادی شۆڕشەكانی شێخ مەحمودی حەفید و قازی محەمەد و شێخ سەعید و شێخ رەزای نەهری وشێخ عەبدولسەلام و شێخ عوبیدوڵای نەهری و سمكۆ و بارزانیی نەمر و .. هتد، دەكرێنەوە. یادكردنەوەكانیان دروست وەك دەرهێنانی بتێكە لەناو قەبرێكدا، بۆ چەند كاتژمێرێك نمایش دەكرێن و پاشان دەخرێنەوە ناو قەبرەكە و سەری دادەپۆشرێتەوە، بەبێ ئەوەی هەوڵبدرێت ئەو بتە گیانی بەبەردا بكرێتەوە و خۆی قسەمان بۆ بكات و لەو توراسەوە فێربین هەنگاو بۆ ئایندە هەڵبگرین.

لەم راستەوە ئەگەر تێڕوانین و هەستی خەڵكی كوردستان بۆ ئەو گوتارە سیاسییە ئایدیۆلۆژیا بەرهەمهاتووەی ئێستامان بخوێنینەوە، هەست دەكەین بۆشاییەكی تەواو لە نێوان تێڕوانین و هەستی خەڵك لەگەڵ ئەو گوتارە سیاسییە ئایدیۆلۆژییانە هەیە، ئەو بۆشاییەش بۆشایی نێوان گوتاری دەستەبژێری حزبە سیاسییەكانە لەگەڵ واقیعی سیاسیی ئێستامان كە لە توراسەوە سەرچاوە دەگرێت. ئەوجا لەبەر ئەوەی گوتاری سیاسیی ئایدیۆلۆژی دەستەبژێری ناتوانێت ئەو بۆشاییە پڕبكاتەوە، بۆیە گوتاری دەستەبژێری سیاسی نابێتە گوتارێكی میللی و نەتەوەیی و وەك راشكاوانە رۆژانە لە گوتاری بەشی زۆری حزبەكانی كورستاندا دەبینرێت، ئەوا دەستەبژێرێك نوێنەرایەتی گوتاری حزبەكان دەكات، ئەم دەستەبژێرەش كە بوونەتە واعیزی سەر شاشەی تیڤییەكان و چالاكانی نێو تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان، دەبینین ژمارەیان زۆر كەمە و ئەوەشی لە دەوری ئەو دەستەبژێرە كۆدەبێتەوە، خەڵكانی گەنج و مێرمنداڵن و هیچیان كەم تا زۆر ئەو قووڵاییە فیكرییەیان نییە كە ئاگاداری ئەو توراسە بن كە باب و باپیرانمان بونیادیان ناوە و رێگە و شێوازی زۆرمان پێشكەش دەكەن بۆ ئەوەی ئێستا و ئایندەی خۆمان ببینین و بە هەمان شێوازی ئەوان بڕیارەكان لە ئێستا دووبارە بكەینەوە، ئەوا شوێن ئەو ئایدیۆلۆژیایە دەكەون كە بۆتە بەدیلی توراس، ئەم شوێنەكەوتنەش وەك مارتن هایدگەر دەڵێت: كاتێك جلەوی توراس دەگرین بۆ درووستكردنی بڕیار، كۆمەڵێكی باڵا، گەلێكی دێرین، نەوەیەكی هەڵبژاردە دروست دەكەینەوە. ئەوا بە هەمان شێوە كاتێك لە توراس دووردەكەوینەوە، یان ناو و ناتۆرە لەسەر توراس فەرزدەكەین، ئەوا كۆمەڵێكی ملكەچ، گەلێكی بێ ئیرادە، نەوەیەكی نامۆ بەرهەم دەهێنێن، وەك ئەو نامۆییەی ئەلبیر كامۆ لە رۆمانی (نامۆ)دا، وێنای كردووە.


دووركەوتنەوە لە توراس و
بەرهەمهێنانی دروشمی سیاسیی عەنتیكە

لە دوای ساڵی 1975 و نسكۆی شۆڕشی مەزنی ئەیلوول لە چوارچێوەی پیلانێكی نێودەوڵەتیدا، چەمكێكی تازە لە ناو ئەدەبیاتی سیاسیی كوردستاندا پەیدابوو، ئەویش چەمكی شۆڕشی نوێ بوو، دیارە ئەم چەمكەش داهێنراوی ئەو دەستەبژێرە سیاسییە بوو كە لە ساڵی 1964 لە شۆڕشی ئەیلوول جیابوونەوە و چوونە سەنگەری دژەشۆڕشەوە، بۆیە ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ ئەو ژێرخانە ئایدیۆلۆژییەی چەمكی (شۆڕشی نوێ)ی لەسەر بەرهەمهاتووە، ئەوا خودی ئەم چەمكە پێمان دەڵێت، پێویستە دابڕانێكی تەواو لەنێوان ساڵی ئێستا (مەبەست ساڵی 1976ـە)، لەگەڵ هەموو مێژووی رابردووی شۆڕشەكانی كوردستان دروست بكەین، ئەمەش بەو مانایەی ئەو میتۆدەی پێش 1976 شۆڕشی پێكراوە، میتۆدێكی كۆنە و دەبێت لەمەودوا ئەو میتۆدە كۆنە فەرامۆش بكرێت و بە میتۆدی نوێ شۆڕشی نوێ بكرێت. بێگومان وشەی (نوێ) كە لە ئەدەبیاتی سەردەمی رێنیسانسی رۆژئاوا، مۆدێرنەی بۆ بەكار هاتووە، هیگل بە سەردەمی نوێ پێناسەی كردووە، ئەمەش واتە كۆتاییهاتن بە سەردەمی تاریكیی سەدەكانی ناوەڕاست و دەستپێكی زەمەنێكی نوێی پێشكەوتن.
ئەگەر لێرەوە بگەڕێینەوە ناو ئەو ئەدەبیاتە سیاسییەی تەفسیری شۆڕشی نوێی پێكراوە، دەبینین ئامانج لە شۆڕشی نوێ، داهێنانی وشەی نوێ بووە بۆ سڕینەوە و ناشیرینكردنی شۆڕشی ئەیلوول وەك درێژەپێدەری هەموو شۆڕشەكانی كوردستان، هەر لە شۆڕشی شێخ عوبیدوڵای نەهری تادەگاتە شۆڕشی شێخ مەحمودی حەفید لە سلێمانی و شۆڕشی قازی محەمەد لە راگەیاندنی كۆماری كوردستاندا. هەر بۆیە كاتێك داهێنەرانی چەمكی (شۆڕشی نوێ) ئامانجی خۆیان لە سڕینەوە و ناشیرینكردنی شۆڕشی ئەیلوول بچووك كردەوە، ئەوا بە جارێك خۆیان لە توراسی شۆڕشگێڕی و سەرجەم سەركردەی شۆڕشەكانی كوردستان جیاكردەوە. ئەمەش لەبەر ئەوەیە كاتێك ئامانجی پشتەوەی چەمكێك سڕینەوەی ئەڵقەیەكی درێژەپێدەری شۆڕشەكانی پێش خۆی بێت و كاتێك دەستەبژێرێك دەیەوێت دوایین ئەڵقە بپچڕێنێت و خۆی لێ جیابكاتەوە، ئەوا بە تەواوی لەو توراسە جیادەبێتەوە و ناتوانێت بگەڕێتەوە سەری، ئەمەش ناچاریان دەكات بیر لە بەدیلی ئەو توراسە بكەنەوە، دیارە بۆ دروستكردنی بەو بەدیلەش بۆ توراس لە ساڵانی حەفتاكاندا باشترین بەدیل گەڕانەوە بووە بۆ چەپگەرایی و ماركسیزم، ئەمە لە كاتێكدا حزبە شیوعییەكانی ئەو سەردەمە بە حزبی شیوعی عێراقیشەوە، بوونی حزبێكی ماركسی، یان شیوعی كوردستانییان وەك نەگونجان لەگەڵ ئوممەییەتی شیوعی لێكدەدایەوە، بۆیە بوونی حزبی شیوعی عێراقی لە سەدەی رابردوو زۆر مەترسی لە سەر توراسی كوردستانی دروست نەدەكرد، بەڵام لە ژێر ناوی شۆڕشی نوێدا، چەپگەرایی و ماركسیزم بە تەواوەتی جێگەی توراسی گرتەوە، ئەم بەدیلەش نەوەیەكی دروست كرد كە بەو توراسە نامۆ بێت.


دیارە دروستكردنی بەدیل بۆ توراس، یان دروستكردنی دابڕان لە نێوان توراس و ئێستادا، لە دوای 1976ـەوە ژینگەیەكی دروستكرد، كە بەشی هەرە زۆری هاووڵاتیانی كوردستان هەست بە نامۆ بوون بكەن و هەست بكەن بۆشاییەك لەنێوان ئێستا و رابردوو دروست بووە و ئەو گوتارەی دەستەبژێری شۆڕشی نوێ بەرهەمیان هێناوە، لە ناخی ئەواندا جێگەی گوتاری میللی و نەتەوەیی ناگرێتەوە، لەم بۆشاییەدا كە دەستەبژێری شۆڕشی نوێ بۆیان پڕنەدەكرایەوە، هەوڵیاندا ئەم بەدیلەی بۆ توراسیان دروستكردووە، بە زۆر بە سەر خەڵك و حزبەكانی دیكەدا فەرزی بكەن، ئەم فەرزكردنە بووە هۆكاری ئەوەی شەڕی براكوژی و خۆكوژی نێوان كورد و كورد جارێكی دیكە و لە بەرگێكی نویدا دووبارە دەست پێبكاتەوە، ئەمەش نەك تەنیا لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان بەو حیسابەی درێژەپێدەری ئەو توراسە شۆڕگێڕییەی شۆڕشی ئەیلوولە، بەڵكو لەگەڵ هەموو ئەو لایەنانەی كە ئەو بەدیلەی توراسیان رەتدەكردەوە. تەنانەت لەگەڵ حزبی شیوعی عێراقیش كە ئەوانیش دەگەڕانەوە بۆ ماركسیزم و لینینیزم وەك بەدیلێك بۆ توراسی شۆڕشگێڕیی كوردستان.
بۆیە لەناو ئەو ژینگە سیاسییەدا كە توراسی شۆڕشگێڕی كوردستانی شێواند و بەدیلی بۆ ئەو توراسە درووستكرد، ئیدی ئەو بازنەیە تێكچوو كە توراسی شۆڕشگێڕییە و هەموو لایەنەكان پێكەوە لە ناو ئەو بازنەیە كۆبكاتەوە، وەك چۆن پێش ساڵی 1964 هەموو شۆڕشەكان و سەركردەی شۆڕشەكانی كوردستانی پێكەوە كۆدەكردەوە، بۆیە ئەمە وایكرد كە دەستەبژێری دیكەش بیر لە دروستكردنی بەدیلی توراس بكاتەوە و هەر ئەمەش هۆكاری ئەوە بوو لە هەشتاكانی سەدەی رابردوو یەكەمین حزبی ئیسلامی كوردستانی دروست بێت، كە ئەویش بزووتنەوەی ئیسلامی كوردستان بووە، دیاریشە دامەزرێنەری ئەم بزووتنەوە ئیسلامییە، یەكێك بووە لە پێشمەرگەكانی شۆڕشی ئەیلوول. لەسەر ئەم پرسە و سەبارەت بەوەی بۆچی مامۆستا عوسمان عەبدولعەزیز لە سەردەمی شۆڕشی ئەیلوول و رێبەرایەتی مستەفا بارزانی-دا، بیری لە دامەزراندنی نەكردبۆوە؟ لە وەڵامی ئەم پرسیارە شێخ عەبدولڕەحمان كوڕی مامۆستا عەبدولعەزیز لە دانیشتنێكدا پێی گوتین: «من ئەم پرسیارەم لە جەنابی باوكم كردووە، بەڵام ئەو بەو جۆرە وەڵامی دامەوە، ئەو خەباتەی مەلا مستەفا بارزانی دەیكات، حزبێكی ئیسلامیش دروست بكەین، هەر ئەو خەباتە دەكات.»، كە سەرنج لەم وەڵامە بەرزەی مامۆستا عوسمان عەبدولعەزیز بدەین، كە شێخ عەبدولڕەحمانی كوڕی بۆی گێڕاینەوە، ئەوا راشكاوانە هەست دەكەین، ئەو شێوازەی جەنابی بارزانیی نەمر رێبەرایەتی شۆڕشی پێكردووە، هەمان رێبازی قازی محەمەد و شێخ مەحمود و شێخ سەعید و شێخ عەبدولسەلام و شێخ عوبیدوڵای نەهری بووە، چۆن لە سەردەمی پێش بارزانیی نەمر، پیاوان و زانایانی ئایینی كوردستان خۆیان بە بەشێك لە شۆڕشەكان زانیوە و رۆڵی كاریگەریان لە شۆڕشەكاندا گێڕاوە و حزبی ئیسلامییان بە پێویست نەزانیوە، بە هەمان شێوە لە شۆڕشی ئەیلوول و رێبەرایەتی مستەفا بارزانی-دا، بوونی حزبی ئیسلامی بە پێویست نەزانراوە، لەمەش گرنگتر محەمەد مەحمود سەواف كە بە پاڵەوانی بڵاوكردنەوەی فیكری ئیخوان لە عێراقدا دادەنرێت و توانیویەتی لە عێراقدا ئەم فیكرە بڵاوبكاتەوە و ئێستاش لە هەولێر مزگەوتی سەواف بە ناوی ئەوەوە ناونراوە، نەیتوانیوە تەنیا یەك شانەی ئیخوانی ئیسلامی لە سەردەمی شۆڕشی ئەیلولدا لە كورستاندا دروست بكات.

كەواتە لە بەدووركەوتنەوەمان لە توراس، ئەو فیكرە ئیسلامییە كوردییەی كە بە بناخەدانەری فیكری نەتەوەیی كوردی دادەنرێت، هەستی بە زەروورەتی حزبی ئیسلامی لە كوردستان كرد، لەوانەیە لە سەرەتادا دروستبوونی حزبی ئیسلامی بەو نییەتە نەبووبێت، بەدیل بۆ توراسی كوردستان دروست بكات، بەڵام هەر دروستبوونی ئەو ژینگەیەی كە پێویست بوو حزبی ئیسلامی دروست بێت، خۆی لە خۆیدا دەرگاكردنەوە بووە بۆ ئەوەی لایەنی دیكە دەستێوەردان بكەن و زەمینە خۆش بێت بۆ ئەوەی ئیخوان و سەلەفییەت جیگەی توراس لە پڕۆگرامی ئەو حزبە ئیسلامییانەدا بگرێتەوە.
بۆیە لێرەوە ئەگەر سەرنج لە گوتاری حزبە ئیسلامییەكانی كوردستان بدەین، دەبینین ئەوانیش بە شێوەیەك لەو توراسە دووركەوتنەوە كە باب و باپیرانمان لە حوجرەی مزگەوتەكانی كوردستانەوە دروستیان كردووە، وەك ئەوەیە لە ناو مێژووی كوردستاندا زانا و كەڵەپیاوی ئەوتۆمان نەبێت، كە بۆیان بگەڕێنەوە، لەمەش زیاتر كاتێك گوێ لە بانگخوازەكانیان دەگرین، بە ئاشكرا هەست دەكەین بانگمان دەكەن بۆ ئەوەی بگەڕێنەوە بۆ توراسی عەرەبی كە بە ناوی توراسی ئیسلامییەوە بە گەلی كوردستانی دەفرۆشنەوە.

ئەم هەموو نەگبەتی و پەرتەوازییە لە گوتاری سیاسیی كوردستاندا، لەو خاڵەوە سەرچاوە دەگرێت، كە دەستەبژێرێكی سەرلێشێواو، توراسی شۆڕشەكانی كوردستانیان كرد بە كۆن، سەردەمی رۆشنگەری شۆڕشەكانی كوردستانیان بە سەردەمی تاریكی و خێڵەكی و كۆنەپەرستی بۆ نەوەیەك پێناسەكرد، ئەمەش وایكرد نەوەكانی ئێستا بە گومانەوە سەیری توراس بكەن، ئاكامەكەشی ئەوەیە كە ئێستا دەیبینن، ئەم گوتاری دەستەبژێرە ئایدیۆلۆژییە بە جۆرێك بۆشایی لە نێوان رەفتاری حزبەكان و واقیعی سیاسیی كوردستان دروستكردووە، گەیشتۆتە ئەو ئاستەی بەشێك لە هاووڵاتیانی كوردستان بە گومانەوە موناقەشە لەسەر مافی چارەنووس و دەوڵەتی كوردستان دەكەن، وەك ئەوەی بپرسن ئایا دەوڵەتمان بۆچییە؟ مافی بڕیاردانی چارەنووسمان بۆچییە؟ ئەم حاڵەتە لە حاڵەتی شێواوی ژینگەی سیاسیی فەڵەستین دەچێت كە ئیدوار سەعید دەڵێت: كاتێك باس لە پرسی فەلەستین دەكرێت، فەڵەستینییەكان بەوشێوە باسی دەكەن وەك ئەوەی بە گومان بن كێشەیەك هەیە ناوی كێشەی فەڵەستینی بێت.

گەڕانەوە بۆ توراس
بەرهەمهێنانەوەی ئیرادەی نەتەوە بۆ سەربەخۆیی

گەڕانەوە بۆ توراس و راماڵینی ئەو بەدیلانەی بۆ توراس دروستكراون، بە ململانێی حزبی و شەڕەدەنوكی نێوان دەستەبژێری حزبەكان دروست نابێت، بەڵكو بە فراوانكردنی بازنەی گوتاری دەستەبژێری ئایدیۆلۆژی بۆ بازنەی فراوانی جەماوەری دروست دەبێت، بەشی هەرە زۆری حزبە سیاسییەكانی كوردستان بەتایبەتی ئەو حزبانەی بەدیلی ئایدیۆلۆژییان بۆ توراسی شۆڕشگێڕیی كوردستان درووستكردووە، ناتوانن لەناو بازنەی بچووكی گوتاری دەستەبژێری ئایدیۆلۆژی حزبەكەیان بێنەدەرەوە و بچنە نێو بازنەی فراوانی جەماوەرییەوە، بۆیە لەم حاڵەتەدا دەبێت ئەو لایەنە سیاسییەی خۆی بە درێژەپێدەری توراسی شۆڕشگێڕیی كوردستان دەزانێت و ئێستا خۆی بە تەواوكاری هەمان ئەو دروشم و خەباتە دەزانێت كە 150 ساڵ لەمەوپێش شێخ عوبیدوڵای نەهری بەرزی كردۆتەوە، ئەوە دەبێت هەنگاوی یەكەم لە خۆیەوە دەست پێبكات و ئەركی بەرگریكردن لە مافی چارەنووس و دامەزراندنی دەوڵەتی كوردستان، لە بازنەی بچووكی گوتاری دەستەبژێری حزبەكەیەوە فراوان بكات و بیكاتە بازنەیەكی جەماوەری و فراوان بۆ ئەوەی هەر تاكێكی كۆمەڵگەی كوردستان بە مافی خۆی بزانێت بەرگری لە مافی چارەنووس و دامەزراندنی دەوڵەتی كوردستان بكات.

پارتی دیموكراتی كوردستان كە تەنیا حزبی سەرەكی و كاریگەری كوردستانە، هەتا ئێستا بەدیلی بۆ ئەم توراسە دروست نەكردووە و بە شانازییەوە دەگەڕێتەوە ناو ئەم توراسە و هەموو ئەڵقەكانی شۆڕشەكانی كوردستان پێكەوە گرێدەداتەوە، لەمڕۆ بەدواوە ئەركی سەرشانی قورستر دەبێت، ئەمەش لەبەر ئەوەیە ئەگەر پێشتر تەنیا وەك حزب گەڕابێتەوە ناو ئەم توراسە و بڕیارەكانی پارتی لە سەر بنەمای ئەم توراسە دروست كردبێت، هەروەك چۆن ئێستا كە پارتی لە گەڕانەوەی بۆ ئەم توراسە، بۆتە لایەنی دەستپێشخەر لە پرۆسەی سەربەخۆیی و ئەنجامدانی ریفراندۆم و راگەیاندنی دەوڵەتی كوردستان و خۆشبەختانە هەموو حزبە سیاسییەكان بەوانەشی دژی سەربەخۆیین لە دژی پارتی ئەم بڕیارە، بە بڕیار و دەستپێشخەری پارتی دیموكراتی كوردستان دەزانن، بەڵام لە بنەڕەتدا بڕیاری راگەیاندن و دامەزراندنی دەوڵەتی كوردستان زۆر پێش ئەوەی پارتی دیموكراتی كوردستان دابمەزرێت، هەر بوونی هەبووە و دەیان سەركردەی شۆڕشەكانی ئەم نەتەوەیە وەك ( شێخ عەبدولسەلام بارزانی و شێخ سەعیدی پیران و قازی محەمەد) لە پێناوی ئەم دروشمە و بڕیاری راگەیاندنی دەوڵەتی كوردستان پەتی سێدارەیان كردۆتە ملیان، بەڵام بۆچی لەم پرسەدا پارتی دیموكراتی كوردستان دەستپێشخەر بووە؟ بێگومان لەبەر ئەوەیە سەرۆك بارزانی و پارتی دیموكراتی كوردستان گەڕاونەتەوە بۆ ناو ئەو توراسەی كە سەركردەی هەموو شۆڕشەكانی كوردستان بڕیاریان تێدا دروستكردووە، بۆیە سەرۆك بارزانی و پارتی تەنیا یادكردنەوەی ئەو توراسە بە ئەركی سەرشانی خۆیان نازانن، بەڵكو ئەركی پارتی و بارزانی لەوە گەورەترە و دەیانەوێت ئەو توراسە جارێكی دیكە زیندوو ببێتەوە، رۆحی شادی هەموو سەركردەی شۆڕشەكانی كوردستان ئامادەییان هەبێت، كاتیك هەموو هەوڵەكانی بۆ پرۆسەی سەربەخۆیی و بڕیاری بوێری راگەیاندنی دەوڵەتی كوردستان چڕدەكاتەوە.

كەواتە لەم ساتەوە كە بەو ئاراستەیە سەرۆك بارزانی بڕیاری داوە، ناكرێت بە هەر نرخێك بێت ئەم دەرفەتەی بۆ كوردستان هاتۆتەپێشەوە لەدەست بدرێت، ئەگەر بڕیار بێت شەڕ بكەین، دەبێت تەنیا لە پێناوی سەربەخۆیی ئەو شەڕە بكەین، ئەوا لێرەوە پارتی دیموكراتی كوردستان كە ئەو لایەنە سەرەكییەیە پشتگیری بڕیارەكانی سەرۆكی كوردستان دەكات، دەبێت لە پشت سەرۆكی كوردستانەوە كار بۆ فراوانكردنی بازنەی گوتاری میللی و نەتەوەیی كوردستان بكات، ئەمەش لەبەر ئەوەیە كاتێك سەرۆك بارزانی لەسەر پرسی سەربەخۆیی و چارەنووس و دەوڵەتی كوردستان راستەوخۆ لەگەڵ گەلەكەی خۆی قسە دەكات، گەلی كوردستان لەناو توراسی شۆڕشگێڕی كوردستانەوە گوێی لە دەنگی هەموو باوكانی سەركردە دەبێت كە لەماوەی 150 ساڵی رابردوودا و لە پێناوی دامەزراندنی دەوڵەتی كوردستاندا گیانی خۆیان فیدا كردووە و بە زەردەخەنەی ئازادییەوە چوونەتە ژێر پەتی سێدارە.

سەرۆك بارزانی بە قەناعەتێكی تەواو بە گەلەكەی خۆی، ئەو قەناعەتەی هەیە كە مافی چارەنووس و راگەیاندنی دەوڵەت دوائامانجی هەر تاكێكی گەلی كوردستانە، بەڵام ئەم ئامانجە پیرۆزە بە دووركەوتنەوە لە توراسی شۆڕشگێڕی كوردستان وایكردووە كە هەندێك لە بەرپرسیاریەتی دوور بكەنەوە و بە چپە باسی ئەم پرسە پیرۆزە بكەن.

ئێستا كاتی ئەوەیە فێربین چۆن باب و باپیرانمان بۆ پشتیوانی لە سەركردەی شۆڕشەكانی رابردوومان بڕیاری سەربەخۆییان داوە، ئەم فێربوونە دەرگایەكی گەورەمان بۆ دەكاتەوە بۆ ئەوەی ئێمەش هەمان بڕیاری ئەوان دووبارە بكەینەوە، بڕیاری بوێرانە و حەسم و یەكلاكەرەوە، كە گەلی كوردستان وەك گەلێكی دێرین، كۆمەڵگەی كوردستان وەك كۆمەڵگەیەكی باڵا و نەوەی داهاتوو وەك نەوەیەكی هەڵبژاردە پێناسە دەكاتەوە.