عەدنان پاچەچی: لە ساڵانی سییەكانەوە چوومەتە كەركووك و زانیومە شارێكی كوردستانییە
"عەدنان پاچەچی"، سیاسەتمەداری ناسراوی عێراق، لە دیدارێكیدا لەگەڵ ڕۆژنامەی (ئەلمەشریق)، باسی لە مێژووی هەڵوێستی خۆی بەرامبەر بە گەلی كورد كردووە و ڕایگەیاندووە: "لە سەدەی ڕابردوودا بەردەوام كورد نوێنەرایەتی لە ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق هەبووە، بەڵام عێراقی نوێ لەوەتەی درووست بووە، دانی بەوەدا ناوە كە بارودۆخێكی تایبەت بۆ كوردان هەیە، بۆیە مانەوەی كورد لە عێراق بەو مەرجەیە كە مافە نەتەوەیی، سیاسی، كۆمەڵایەتی و ڕۆشنبیرییەكانیان بدرێت، عێراقیش دانی بەو بارودۆخەدا ناوە". عەدنان پاچەچی بە پێچەوانەی زۆربەی سەركردە عەرەبە عێراقییەكان كە یان بەرامبەر درووستبوونی دەوڵەتی كوردستان هەڵوێستی نەیارانەیان هەیە، یانیش بێدەنگییان هەڵبژاردووە، ئەو دەڵێت: "كورد مافی خۆیانە بڕیار لە چارەنووسیان بدەن، ئەمەش بە پێی بنەماكانی مافی گەلان، من بۆ ئەو هەڵوێستەیان گلەییان لێ ناكەم، ئەگەر خۆم كورد بوومایە، هیوام دەخواست دەوڵەتی كوردیم هەبێ. هەموو گەلانی جیهان وڵاتیان هەیە، ئەمڕۆ دورگەیەكی بچووك لە زەریای هیندی كە ژمارەی دانیشتووانی لە 2 هەزار كەس زیاتر نییە، وڵاتێكی دانپێدانراوە و ئەندامی ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكانە".
بە بڕوای عەدنان پاچەچی، لە ساڵی 1920ەوە دەبووایە دەوڵەتی كوردی درووست بكرێت، ئەویش پاش هەرەسهێنانی دەوڵەتی عوسمانی، تەنانەت دەبووایە بەشەكانی ڕۆژهەڵاتی دەوڵەتی عوسمانی، وەكو شاری (دیاربەكر) و شارەكانی دیكەش، بخرێنە سەر دەوڵەتە كوردییەكە، بەڵام "مستەفا كەمال ئەتاتورك"، یەكەمین سەرۆكی توركیا، ئەم كارەی لە بەرچاوی هەمووان پشتگوێ خست.
پاچەچی بە ڕادەیەك شارەزای مێژووی بزاڤی ڕزگاریخوازی گەلی كوردە كە لەو دیدارەدا ئاماژەی بەوە داوە، پێش شۆڕشەكەی "شێخ مەحموودی حەفید" لە باشووری كوردستان و شەڕكردنی لە دژی بەریتانییەكان، جووڵانەوەی ڕزگاریخوازیی كوردی لە توركیادا هەبووە، دواتریش "مەلا مستەفا بارزانی" سەركردایەتیی شۆڕشی كوردی وەرگرت. پاچەچی دەڵێت: "كاتێك لە تەمەنی 10 ساڵیدا بووم، "موزاحم پاچەچی"ی باوكم، وەزیری ناوخۆی یەكەمین حكومەتی "نووری سەعید" بوو، لە ساڵی 1933 لەگەڵ باوكم هاتمە كوردستان، ئەو كاتە پێیان دەگوت باكووری عێراق، سەردانی سەرجەم شارە كوردییەكانمان كرد، لەو كاتەوە تێبینی ئەوەم كرد كە كەركووك لە مێژووی خۆیدا شارێكی كوردستانی بووە، هەروەك سلێمانی، هەولێر، زاخۆ، ئامێدی و ڕواندز. ئێمە بەهۆی شەمەندەفەرەوە چووینە كەركووك و لەوێشەوە بە ئۆتۆمبێل چووینە شارەكانی دیكە. كورد ڕێزێكی زۆریان لێ گرتین، ئەوان گەلێكی بەڕێزن. هەروەها چووینە شاری مووسڵ و دواتر شارۆچكەی شێخان كە وەك ناوەندی كوردانی ئێزدی هاتە بەرچاوم".
ئەو سیاسەتمەدارە عێراقییە ئەوەشی ئاشكرا كردووە كە لە ماوەی كاركردنی خۆیدا، بە تایبەتیش لە ساڵی 1966دا كە وەزیری دەرەوەی عێراق بووە، هەمان هەڵوێستی ئێستای بەرامبەر گەلی كورد هەبووە. ئەو دەڵێت: "لە كۆبوونەوەی ئەو كاتەی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراقدا، داوام كرد كە ڕێگا بە كوردان بدرێت، چارەنووسی خۆیان بەو جۆرە دیاری بكەن كە دەیانەوێت، بەڵام هەمووان پێشنیازەكەمیان پێ سەیر بوو. من ئەو كاتە گوتم، ساڵانێكی درێژە لە نەتەوە یەكگرتووەكان، بەرگری لە مافی گەلانی ئەفریقیا و سەربەخۆیی و ئازادییەكانیان دەكەم، ئێستاش هاتووم بۆ عێراق، تاوەكو ڕێز لە گەلی كورد بگرم، ئەوان گەلی ئێمەن".
لە كۆتایی قسەكانیشیدا ئەوەی دووپات كردووەتەوە كە كوردان زۆر باش بە هەڵوێستەكەی ئەو دەزانن و لە ژیانی دیپلۆماسیی خۆیدا هەمیشە ئەو هەڵوێستەی هەبووە.
كورتەیەك لە بارەی عەدنان پاچەچی:
- كوڕی "موزاحیم پاچەچی"، سیاسیی ناسراوی سەردەمی پاشایەتییە.
- لە دوای دروست كردنی سیستەمی كۆماریی لە عێراق، لە لایەن "عەبدولكەریم قاسم"ی سەرۆكی ئەوسای عێراقەوە كراوەتە باڵیۆزی عێراق لە نەتەوە یەكگرتووەكان،
- لە سەردەمی "نووری سەعید"، پۆستی وەزیری دەرەوەی عێراقی پێ دراوە.
- دوای ئەوەی بەعسییەكان لە كودەتاكەی تەمووزی 1968دا عەبدولڕەحمان عارفیان لە دەسەڵات لادا، بڕیاری دا لەگەڵ ئۆپۆزسیۆنی عێراقیدا كار بكات و پەیوەندیشی بە حكومەتی (ئەبوزەبی)یەوە كرد، بۆ ئەوەی تێیدا كار بكات.
- لە كۆبوونەوەی واژوو كردنی دەستووری دامەزراندنی ئیماراتی عەرەبیی یەكگرتوو و ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی ئەو وڵاتەدا ئامادە بووە. ساڵانێك لە شاری (ئەبوزەبی)دا ژیاوە و ڕاوێژكاری حكومەتی ئیمارات بووە.
- دوای ساڵی 2003 و ڕووخاندنی ڕژێمی بەعسی عێراقی، لە سەردەمی دەسەڵاتی كاتیی عێراق بە سەرۆكایەتیی "پۆل برێمەر"ی حاكمی مەدەنیی ئەمریكا لە عێراق، پاچەچی بوو بە ئەندامی ئەنجومەنی حوكم كە لە 12/7/2003دا دروست كرا.
باسنیوز
