گەورەترین مشەخۆر كە تا ئێستا توانیبێتی زۆرترین سوود لە جەستەی مۆدێرنیتە، شۆڕشی تەكنەلۆژیا و زانیاری وەربگرێت، بریتییە لە تیرۆریزم.

ئامانجی هەر كردەوەیەكی تیرۆریستی بۆ كوشتن و وێرانكاری چەندە گەورە بێت، ئەنجامەكەی لە تۆقاندن و بڵاوكردنەوەی ترس و شڵەژان بە جیهاندا سەد ئەوەندەیە. شۆڕشی تەكنەلۆژیای زانیاری، گواستنەوەی وێنە و هەواڵی خێرا، ئینتەرنێت و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان، پەخشی بیست و چوار كاتژمێری و گواستنەوەی هەموو رووداوێكی گەورە و بچووك بەشێوەیەكی بەردەوام، هەست و هۆشی مرۆڤی ئەم سەردەمە ئاراستە دەكەن بەرەو نائارامی و شڵەژان.

هەستكردن بەوەی كە تۆ لە جیهانێكی نائارامدا دەژی و هەموو چركەیەك ئەگەری ئەوە هەیە ببی بە قوربانیی كردەوەیەكی تیرۆریستیی رێكخراو، وای لە ئێمە كردووە هەموو كاتێك سەرقاڵی گێڕانەوە و لێكدانەوەی پێش كردەوەی تیرۆریستی و پاش كردەوەی تیرۆریستی بین. بۆ نموونە ئەو ناونیشانەی هەموو دونیای هەتا ئێستا بەخۆیەوە سەرقاڵ كردووە كە دەڵێت "جیهان پێش یانزەی سێپتەمبەر و پاش یانزەی سێپتەمبەر".

پرسیارەكە لێرەدا ئەوەیە، ئایا جیهان ئیتر شوێنێكی پارێزراو نییە بۆ ژیان یان تیرۆریزم توانیویەتی بە تەواوەتی دەست بەسەر تەكنەلۆژیادا بگرێت و فێڵ لە چاومان بكات؟ ئایا جیهان لە سەردەمی تیرۆردا دەژی یان لە سەردەمی پیشەسازیی تیرۆریزمدا؟ باشە مرۆڤایەتی بۆچی ئاگای لە وردەكاریی وێنەی ئەو تاوانانە نەبوو كە لە ساڵانی حەفتاكاندا دوو ملیۆن مرۆڤی لە كەمبۆدیا لە كێڵگەكانی كوشتن و پاكتاوی بەكۆمەڵدا كردە قوربانی، لە هەشتاكاندا بە ملیۆنان مرۆڤ لە جەنگی هەشت ساڵەی نێوان عێراق و ئێراندا لەناو چوون، لە نەوەدەكاندا بە ملیۆن مرۆڤ لە كۆنگۆ بوونە قوربانی، كورد ئەنفال و كیمیاباران كران، بەڵام هیچ یەكێك لەمانە دونیای لە مەترسیی تیرۆریزم بە ئاگا نەهێنا؟ ئایا ئەو كاتەی هەموو ئەوانە روویاندا، تیرۆریزم بوونی نەبوو، یان تیرۆریزم هێشتا دەستی بەسەر شاشەی تەلەفزیۆنەكاندا نەگرتبوو تا رۆژانە وردەكاری وێنە و داهێنانەكانی كوشتنی مرۆڤ و پاكتاوی رەگەزیمان بۆ بگوازێتەوە؟ وڵامەكەی بەباوەڕی من ئەوەیە، جیهان هیچ كات شوێنێكی ئارام و سەلامەت نەبووە، مرۆڤایەتی هیچ كات خاڵی نەبووە لە تیرۆریزم، بەڵام لە هیچ سەردەمێكدا پیشەسازیی تیرۆریزم بە قەد ئێستا بەهێز و باڵادەست نەبووە.

تەكنۆتیرۆریزم واتای تێكەڵكردنی دڕندەیی و بەربەرییەت بە دەسكەوتەكانی مۆدێرنیتە و تەكنەلۆژیا، بەڵام نەك بە تەنها بۆ كوشتن و لەناوبردن، نەك بە تەنهاش بۆ بڵاوكردنەوەی ترس و تۆقاندن، بەڵكو بۆ داڕشتنەوەی دووبارە جوگرافیای سیاسی، پەیوەندییە نێودەوڵەتییەكان، بەرژەوەندیی ئابووری وڵاتە زلهێزەكان و ركابەریی بۆ دەستبەسەرداگرتنی جیهان لە چوارچیوەی كۆڵۆنیالیزمی مۆدێرن و سەردەمی گوتاری دیموكراسی و گڵۆباڵیزمدا.

لە سەردەمی تەكنۆتیرۆریزمدا هەر بە تەنها وڵاتانی خاوەن سەروەری یاریكەری سەر گۆڕەپانی سیاسی و نێودەوڵەتی نین، بەڵكو رێكخراوە چەكدارە توندڕەوەكانی وەك قاعیدە و داعش و دەیانی دیكەش كارەكتەری سەرەكین لە گۆڕەپانەكەدا.

كاریگەریی ئەو ئەكتەرانەش لە شەڕی یەكتردا بە تەنها لە چوارچێوەی توانای بەكارهێنانی تەكنەلۆژیای سەربازی و تەكنیكی شەڕكردن و تۆقاندندا دەستنیشان ناكرێت، بەقەد ئەوەی كە پیشەسازیی ناساندن و بڵاوكردنەوەی تیرۆریزم دەتوانێت نیشانی بدات، هێزی تەكنۆتیرۆریزم لەوەدا خۆی دەردەخات كە تەقینەوەكانی لەندەن و پاریس و برۆكسل بۆیان هەیە ببنە هۆی دەسكاریكردنی سنوورەكانی ئەوروپا، بە ملیاران دۆلار زیانیان بۆ ئابووری هەبێت، چالاكییە سەربازییەكانیان دەستنیشان بكات و هاوپەیمانێتی تازە دروست بكات یان هی كۆن هەڵبوەشێنێتەوە، توركیا، ئیسرائیل، رووسیا، ئێران و ئەمریكا لەسەر یەك خەتی هاوتەریب یان دژیەك كۆبكاتەوە، ئاكتەرە میاندەوڵەتییەكانی وەكو كورد، سوننە و عەلەوییەكان بە چارەنووسی جیاجیادا ئاراستە بكات.

سەرئەنجام دەتوانین بڵێین، تیرۆریزم بەتەنها دیاردەیەكی تازەی نێو دونیای دوای شەڕی سارد یاخود یانزەی سێپتەمبەر نییە، بەڵام كاریگەرترین دیاردەی ئەم چەند دەیەیەی ئێستایە كە توانیبێتی سوود لە شۆڕشی تەكنەلۆژیای زانیاری وەربگرێت و لەپاڵ نەیارەكانیدا بەشداری لە بونیادنانی گەورەترین پیشەسازیی ترسدا بكات، بەو واتایەی كە دەتوانین بڵێین تەكنۆتیرۆریزم كورتترین رێگایە بۆ دروستكردنی گەورەترین كاریگەری بەسەر جیهاندا، باوترین ئایدیۆلۆژیای سەردەمە كەوا كەمی هەیە بۆ گوتن و زۆری هەیە بۆ نیشاندان، داعش بەرجەستەترین وێنەی ناو دونیای تەكنۆتیرۆریزمە كە بە دونیایەك وێنەی ترسناكەوە لە خەیاڵدانماندا ئامادەیی هەیە، بەڵام بە كەمترین وشە و تێگەیشتنەوە لە ئەقڵ و هۆشماندا بوونی هەیە.
rudaw -