Luqman Seîd Sidîq, Rêveberê Giştî yê Perwerdeya Hewlêrê ji bo Gulan: Tenê li
sînorê bajarê Hewlêrê 69 dibistanên nû hatine avakirin. Her wiha 380 dibistan
hatine nûjenkirin û 104 odeyên zêde jî li çendîn dibistanan hatine çêkirin.

Gulan Media 13ê Gulana 2026an Hevpeyvîna Taybet

Di kabîneya nehem de, bi piştgirî û biryara Rêzdar Mesrûr Barzanî, Serokê
Hikûmeta Herêma Kurdistanê, tenê li sînorê bajarê Hewlêrê 69 dibistanên nû
hatine avakirin. Her wiha 380 dibistan hatine nûjenkirin û 104 odeyên zêde jî li
çendîn dibistanan hatine çêkirin.

Li sînorê bajarê Hewlêrê "Odeya Çavkaniyê" di dibistanan de ji bo xwendekarên
xwedî pêdiviyên taybet mîna otîzmê hatine vekirin.

Di kabîneya nehem a Hikûmeta Herêma Kurdistanê de girîngiyeke mezin bi proseya
perwerde û xwendinê hatiye dan. Li sînorê Hewlêrê, ji bo kêmkirina pirsgirêkên
mîlakatê, 38 hezar mamoste tenê bi pebest (girêbest) hatine damezrandin.

Proseya perwerde û xwendinê ji bo her civakekê aliyekî pir girîng û pêwîst e. Ji
mêj ve, heta di şoreşan de jî, ji aliyê miletê Kurd û Kurdistanê ve girîngiyeke
taybet bi vê sektorê hatiye dan. Di kabîneya nehem a hikûmeta Kurdistanê de, bi
taybetî ji aliyê Rêzdar Mesrûr Barzanî ve, piştgiriyeke pir mezin ji vê sektorê
re hatiye kirin. Wek Gulan, ji bo em bizanibin asta xwendin û perwerdeyê û
sîstema wê çiqas bi pêş ketiye و pirsgirêkên wê çi ne, me ev hevpeyvîn bi birêz
Luqman Seîd Sidîq, Rêveberê Giştî yê Perwerdeya Hewlêrê re encam da.

· Îsal ji ber wan aloziyên ku di navçeyê de hebûn, xwendin ji bo demekê hat
rawestandin û piştre bû online (serhêl). Gelo ev yek bandorek li ser rewşa
xwendinê kir? Ma bi wê sedemê, karibûn bernameyên xwendinê temam bikin?

- Di wê demê de, em wek Wezareta Perwerdeyê, li gorî rênimayên heyî, ligel
perwerdeyên qezayan ketin ser xetê da ku baştirîn şêواز ji bo xwendekaran
hilbijêrin. Bi teqez, me karibû çi bi şêwazê online û çi bi şêwazê dîjîtal
di dibistanan de wan babetên hebûn bigihînin xwendekarên xwe. Piştî ku prose
hat ragihandin, di malperên fermî yên Wezareta Perwerdeyê de amadekariyên
temam ji bo menhecên xwendinê hatibûn kirin. Piştre me fîdbakek (bersivek)
baş ji perwerdeya qezayan wergirt. Her çend em nikarin bêjin sed ji sed ew
tiştê di bala me de bû bi online û dîjîtal hat encamdan, lê heta radeyek baş
xwendekaran sûd jê wergirt. Hinek dibistanan bernameya "Zoom" bikar dianîn.
Ji aliyekî din ve, diyar e ku xwendina online û dîjîtal cihê hundirê polê bi
temamî nagire, lê xala baş ew bû ku xwendekarên me ji xwendinê qut nebûn.

· Mamosteyê birêz, civaka me di warê darayî de piranî di asta navîn an jêrî
navîn de ne. Gelo dabînkirina iPad, kompîtur û înternetê pirsgirêk ji
xwendekaran re çênekir di xwendina dîjîtal û online de?

- Bêguman pirsgirêk hebûn. Wek min amaje pê kir, me sed ji sed nekarî armancê
bipêkin, lê me karibû wê valahiya çêbûyî tije bikin da ku xwendekar ji
proseya xwendinê qut nebin. Dema ku dewama hundirê dibistanê dest pê kir,
mamosteyan bi hestkirina bi berپرsyariyê, ew waneyên ku bi online û dîjîtal
hatibûn dayîn, di nav polan de dubare kirin.

· Gelo bername di ti qonaxekê de bi nîvçeyî mane an nehatine qedandin, bi
taybetî pola neh û dozdeh?

- Ew bernameya xwendinê ya ku ji aliyê Wezaret û Rêveberiya Bernameyan ve
biryar li ser hatibû dan, bi temamî di dibistanan de hat qedandin da ku
xwendekar sûd jê werbigirin.

· Di karnameya kabîneya nehem a hikûmeta Herêmê de, Rêzdar Mesrûr Barzanî tekezî
li ser pêşvebirina kerta perwerdeyê kiribû. شوێنپەنجە (Bandora) vê kabîneyê heta
çi radeyê diyar e, bi taybetî di warê avakirina dibistanan û kêmkirina du-dewamî
û sê-dewamî de?

- Kabîneya nehem di hemû sektoran de pêşketinek baş bi xwe ve ditiye. Rêzdar
Mesrûr Barzanî, Serokê Hikûmetê, bi daxwaziyeke mezin ve li proseya perwerde
û xwendinê dinêre. Ji ber vê yekê bû ku di vê kabîneyê de tenê li sînorê
bajarê Hewlêrê 69 dibistanên nû hatine avakirin. Her wiha 380 dibistan
hatine nûjenkirin û 104 odeyên zêde li çendîn dibistanan hatine çêkirin. Ya
girîngtir, çendîn "Odeyên Çavkaniyê" di dibistanan de hatine vekirin ji bo
xwendekarên xwedî pêdiviyên taybet mîna otîzmê. Ev hemû destkeftên girîng û
bi bandor in ji bo geşepêdan û pêşvebirina perwerdeyê li Hewlêrê, ligel
dîjîtalkirina piranîya warên sektora perwerdeyê.

· Rêjeya nifûsa Hewlêrê salane zêde dibe û xelkekî pir ji bajar û navçeyên din
berê xwe didin Hewlêrê. Gelo ev yek di warê avahî û mîlakat de pirsgirêkê ji we
re çênake?

- Bêguman di wê barê de pirsgirêkên me hene, bi taybetî di warê avahiya
dibistanan de. Çimkî avahiya dibistanê ku biryara çêkirina wê tê dan, bi şev
û rojekê ava nabe. Lê planên me hene û çendîn parçe erd li taxan hatine
dabînkirin ji bo avakirina dibistanên nû. Zêdetir li taxên nû barê me giran
e, ji ber ku nifûs li wir zêde dibe. Ji ber vê yekê, hikûmet û wezaret
planên wan hene ku dibistanên zêdetir ava bikin da ku hejmara dibistanan
ligel pêdiviya bajêr û hejmara xwendekaran bigunce.

· Wek pisporekî perwerdeyê, tu sîstema xwendinê û bernameyên niha yên Herêma
Kurdistanê çawa dibînî? Gelo di asta standardên cîhanî de ne? Her wiha sûd ji
sîstema kîjan welatî hatiye girtin?

- Divê em bêjin ku sîstema me sîstemeke serbixwe ya Herêma Kurdistanê ye.
Bêguman em sûd ji ezmûnên welatên din jî werdigirin; bo nimûne, me sûd ji
modêla Yapanî (Japonî) wergirtiye, ji ber ku xwendekar fêr dike ka dê çawa
ligel hevalên xwe bimeşe. Em nikarin bêjin tenê sîstema welatekî diyarkirî
ye, belku têkeliyek e û em sûd ji hemû welatên pêşkeftî werdigirin. Fîdbak
nîşan didin ku em di vê de serkeftî bûne û wezaret salane çav bi bernameyan
de digerîne û kêmasiyan çareser dike.

· Xwendina pîşeyî pir girîng e. Gelo hûn li gorî pêdiviya bazarê kadroyan di wan
beşên pîşeyî de amade dikin?

- Di vê kabîneyê de, tîrêjek (fokusek) pir mezin li ser xwendina pîşeyî hatiye
danîn. Çendîn peymangehên pîşeyî bi zimanê Îngilîzî hatine vekirin. Em li
ser wan kar û kadroyên ku bazarê pêdivî pê heye kar dikin.

· Mîlakat aliyekî girîng e. Çend sal in damezrandina fermî nîne. Gelo ev valahî
çawa hat tije kirin?

- Mîlakat karekî hûr e. Di kabîneya nehem de nêzîkî 38 hezar mamoste bi pebest
(contract) hatine damezrandin, ku bandoreke mezin li ser kêmkirina
pirsgirêka kêmiya mamosteyan hebûye. Her wiha mamosteyên wanebêj (lecturer)
sûdek mezin gihandin me.

· Ezmûnên (îmtîhanên) polên neh û dozdeh kengî û çawa tên kirin?

- Polên ne-kurtayî (intermediate classes) di 10ê mehê de dest pê kirin. Pola
neh di 14ê gulanê de dest pê dike heta 25ê gulanê. Ji bo pola dozdeh jî,
di 14ê hezîranê de dest pê dike. Wezareta Perwerdeyê 5 pûan (nirme) jî wek
alîkarî dan xwendekaran da ku rêjeyeke zêdetir beşdarî ezmûnan bibin.

· Biryarek hebû ji bo guhertina rengê cilûbergên xwendekaran, armanc jê çi bû?

- Wezaret dixwaze kerta perwerdeyê zêdetir sîstematîk bike. Rengên cilûbergan
li gorî psîkolojiyê hatine hilbijartin; rengên germ ji bo qonaxa serەتایی û
baxçeyên zarokan da ku enerjiyê bidin wan. Rengên sar jî ji bo navînî û
amadeyî ne ji bo hênikkirin û aramkirina xwendekaran. Derbarê kirînê de jî,
dê û bav serbest in ka li kuderê dikirin.

· Çima hinek xelk berê xwe didin dibistanên taybet (ahlî), di demekê de ku
dibistanên hikûmetê asta wan pir bilind e?

- Ev vedigere ser daxwaz û biryara malbatan. Em wek hikûmet xwendinê bi neçarî
(îlzamî) dikin û avahî û pêdiviyan dabîn dikin. Li ba me hemû zarokên vê
bajêr wek hev in û ti cudahî di navbera xwendekaran de nîne.