Dr. Şêx Murşîd Xeznewî, pispor û taybetmendê Şerîeta Îslamê: Helwestên ciwan ên Başûrê Kurdistanê li hember Rojavayê Kurdistanê nîşan da ku sînorên çêkirî nikarin rê li xebat û xizmetê bigirin

 

Dr. Şêx Murşîd Xeznewî, di sala 1975an de li gundê Xezneyê yê parêzgeha Hesekê li Rojavayê Kurdistanê ji dayik bûye û di malbateke olî, tijî zanist û niştimanperwer de mezin bûye. Xwendina xwe li peymangehên îslamî qedandiye û piştre bawernameya doktorayê di zanista Şerîeta Îslamî de bi dest xistiye. Ew yek ji wan kesayetên olî yên niştimanperwer e ku her dem bi êşa neteweya xwe re ye. Di gotûbêja vê carê ya «Bazneya Gotûbêjê» de (Yekbûna Kurdan di nav guherînên Rojhilata Navîn de), bi rêya Skype beşdarî bi me re kir û bi vî rengî dîtin û nerînên xwe anîn ziman:

"Zêde sipasiya beşa Rewşenbîrî û Ragihandinê ya Mekteba Siyasî ya Partiya Demokrat a Kurdistanê dikim, ku li ser vê pirsa girîng ev hemû bijare û zanyarên Kurdistanê li hev civandine, ji bo ku em li ser vê mijara girîng gotûbêj bikin. Hêvîdar bûm ku di vê holê de bi we re bûma, ne ku bi Skype beşdar bibim, lê ya girîng ew e ku ez bi we re parve dikim.

Di demekê de ku Rojhilata Navîn li beramberî guherînên navdewletî û herêmî yên gelek mezin de ye, pirsa Kurd êdî ne tenê pirseke navxweyî yan sînordar e. Wek çawa di vê civînê de hate amaژەpêdan, em di serdemekê de dijîn ku em dikarin navê wê bikin «Dema Kurdan» yan «Serdema xebata Kurd». Dîroka Rojhilata Navîn tijî ye ji hewl û xebata neteweya Kurd, lê mixabin di rabirdû de ji ber mercên cuda, ew şoreş nekarîn bigihîjin encama dawî û serxwebûna tam. Lê îro, dema em li rastiya niha dinêrin, em dibînin ku şoreşa gelê Kurd gihîştiye qonaxekê ku êdî tenê ne girêdayî perçeyekê ye, belku doza Rojavayê Kurdistanê bûye mijareke cewherî bo her takekesekî Kurd li her derê cîhanê be.

Ji bo têgihiştina girîngiya yekbûnê, divê em çavekî li dîrokê bigerînin. Şoreşa sala 1925an bi serokatiya cenabê Şêx Seîdê Pîran, yek ji wan rawestgehên mezin bû ku tê de Kurd wek neteweyekî xwedî merce’ (rêber) derket. Şêx Seîd tenê serkirdeyekî leşkerî nebu, belku merce’ekî olî û neteweyî yê mezin bû ji bo hemû Kurdistana mezin. Wê demê wî pêşewayê mezin waneyeke girîng hînî Kurdan kir, dema ku fermû: «Heke xwîn birije bila birije, lê heke hûn yek nebin, hûn ê her yek bi tenê bin». Ev gotin heta niha jî rastî û durustiya xwe parastiye. Heke Kurd belav bibin, her yek ji me bi tenê dimîne û dibe nêçîra dijminan, lê dema em dibin yek, dengê me dibe muzîkekî hejîner ku hestên her kesî yek dixe. Ew tiştê ku di şoreşa 1925an de hate çandin, îro li Rojavayê Kurdistanê berhem daye û ew hestê xebatê yê ku li wê derê çêbûye, berdewamiya heman wê rehê ye ku Şêx Seîd û têkoşerên Kurd çandine.

Ew pêşhatên bilez ên li Bakur, Rojava û niha jî li Rojhilatê Kurdistanê rû didin, nîşana wê ne ku guherîneke bingehîn di rê de ye. Di nav van hemû bûyeran de, Herêma Kurdistanê roleke sereke û navendî dibîne. Herêm bûye ew qada siyasî ku hemû perçeyên din ên Kurdistanê çavê xwe lê birîne. Li vir rola serkirdayetiya siyasî ya Kurd derdikeve. Dema em behsa merceyiyetê dikin, nabe ku em rola cenabê Serok Mesûd Barzanî piştguh bikin. Wek cenabê Şêx Ebdullah amaje pê daye, Serok Barzanî merce’ê gelê Kurd e. Ev merceyiyet ji valahiyê nehatiye, belku berhema helwestên mezin e. Di demên dijwar de, Serok Barzanî her dem wek parêzger û xizmetkarê miletê Kurd derketiye û gotarên wî gihîştine astekê ku bûne cihê şanaziyê ji bo dîroka Kurd.

Di vê rewşê de, Kurd ji bo xwe bûye piştgira xwe. Ew rola mezin a Kurd ku îro di qadan de tê dîtin, nîşana wê ye ku miletê me gihîştiye asteke bilind a hişyariyê. Cenabê Nêçîrvan Barzanî, Serokê Herêma Kurdistanê, bi heman nefes û dîtina neteweyî, ligel kesayetên wekî Mazlûm Ebdî, wek nûner û cengawerên Kurd hewl bo qayîmkirina vê yekrêziyê didin. Ev dibistaneke mezin e ku tê de hemû alî bi yek şêweyî û ji bo yek armancê yek digirin.

Yekbûna Kurd tenê di navxweya Kurdistanê de nemaye. Dema kêşeyek li Rojava yan her perçeyekî din ê Kurdistanê çêdibe, em dibînin gelê Kurd li Ewropa, Amerîka, Awistralya û Kanada derdikevin qadan. Ev ew xizmeta mezin e ku ji bo gelê Kurd di vê serdemê de pêk hatiye. Ev livîna cîhanî nîşan dide ku Kurd xwedî yek laş e û her êşek li perçeyekî be, hemû laş pê dilerize. Pir girîng e ku ev yekrêziya navxweyî were cîgirkirin û Kurd wek hêzeke siyasî ya yekgirtî di navçeyê de biryar bide. Dema em yek bin, bandor û destkeftên me mezintir dibin û em dikarin wek cemsereke sereke di hevkêşeyên Rojhilata Navîn de bimînin.

Ji ber vê yekê girîng e em sûdê ji van bûyeran wergirin, ji ber ku dema miletê Kurd li dora yek armancê kom dibe, dibe hêzeke wisa ku em dikarin navê wê bikin «Tofan». Ev ne tenê wesfeke edebî ye, belku rastiyeke siyasî ye. Dema Kurd yekrêz dibe, wek melekekî aştîxwaz û di heman demê de wek tofaneke rimaler li beramberî neheqiyê derdikeve.

Helwestên cenabê Serok Mesûd Barzanî di van salên dawî de, bi taybetî li beramberî perçeyên din ên Kurdistanê, îsbatkirina wê rastiyê ne ku Kurd xwedî sîwaneke mezin e. Dema em behsa cenabê Şêx Ebdullah dikin û wê gotara ku tê de Serok Barzanî wek merce’ nasand, ew me vedigerîne ser wê xizmeta bêrawest ku vê malbatê û vê rêbazê ji miletê Kurd re kiriye. Vê yekê kiriye ku Kurd di dîrokê de bigihîje asteke wisa bilind ku êdî dijmin nekarin bi hêsanî piştguh bikin. Ev merceyiyet tenê bo Başûr nîne, belku wek hêzeke manewî bo Rojhilat, Rojava û Bakur jî kar dike, wek çawa Şêx Seîdê Pîran di sala 1925an de merce’ekî mezin bû bo hemû Kurdistanê.

Xaleke din a geş di vê qonaxê de, ew lêktêgihiştin û hevahengiya ku di navbera serkirdayetiya siyasî ya Herêmê û serkirdayetiya meydanî ya perçeyên din de heye. Em pê bawer in ku cenabê Nêçîrvan Barzanî wek dîplomatekî jêhatî û Mazlûm Ebdî wek cengawer û nûnerê Kurd li Rojava, nimûneyeke ciwan a yekgirtîbûnê ne. Dema ev celeb kesayet bi hev re dibin, em hemû hest bi mezinahiyê dikin û piştrast dibin ku hemû alî bi yek şêweyî yek digirin. Ev ne tenê hevpeymaniyeke demkî ye, belku avakirina dibistaneke siyasî û leşkerî ye ku nifşên pêşerojê dê waneyan jê wergirin.

Rewşa Rojavayê Kurdistanê bo hemû Kurdan wek ceribandineke wijdanî bû. Helwestên ciwan ên Başûrê Kurdistanê li hember Rojava nîşan da ku sînorên çêkirî nikarin rê li xebat û xizmetê bigirin. Kurd li her derê, ji bajarên Kurdistanê heta paytextên welatên rojava, hevden g û yekrêz bûn. Vê yekbûnê kir ku cîhan bi çavekî din li Kurd binerê. Miletê Kurd divê zanibe ku mezin e û dema wê hatiye biryareke yekalîker li ser pêgeha xwe wek hêzeke siyasî di navçeyê de bide. Em nabe tenê paşko bin, belku divê em bibin cemsereke mezin a biryardanê.

Heke em bixwazin guherînan di berjewendiya xwe de biqedînin, divê em heman wan gotaran bikin bingeha karên xwe yên ku cenabê Şêx Seîd di sala 1925an de digotin. Ew merce’ê mezin ne tenê bo Bakur, belku bo Rojhilat û Rojava jî sembola raperînê bû. Armanca me hemûyan divê ew be ku em bibin yek, ji ber ku dema em dibin yek, hestên me dibin yek û armanca me dibe yek. Hestê xebat û rizgarî ku li Rojavayê Kurdistanê çêbûye, divê di hemû perçeyên din de deng bide.

Pêwîst e Kurd destê hev bigirin û yekbûnê nîşan bidin. Yekrêziya navxweyî ne tenê dirûşm e, belku pêdiviyeke jiyanî ye bo cîgirkirina pêgeha Kurd di nexşeya Rojhilata Navîn de. Kurd divê hêza xwe nîşan bide û biryara mezin bide. Ew xizmeta mezin a ku îro tê dîtin, dema digihîje encamê ku hemû alî bi hev re hevdeng bin. Em mezin in û mezinahiya me di yekbûna me de ye. Bila xebata azadî û rizgarî, hemû Kurdistanê bigire û me bigihîne wê kinarê aram ku salên dirêj e em xebatê bo dikin."