pêkewejiyanî nêwan netewe û ayîn û ayînzakan cwantirîn sîmakanî gelî kurdistane ke le dêr zemanewe lem nîşitmane hemuwan pêkewe dejîn û hîç grft û kêşeyekî ayînî û neteweyî nebuwe, mesîḧîyekan le naw em keltûr û pêkewejiyaneda be umêdewe derrwanine parêzgarîkrdin le mafekaniyan, ewan nayanewêt têkellî muzayedeyi siyasî bikrên. bo qsekrdin leser em babete govarî gullan dîdarêkî legell qeşe eleb cbrayl gorkîs toma le sinûrî qezayi sêmêl sazda.

 

 

* ew pêkewe jiyaneyi le herêmî kurdistan‌ heye hemû cîhan be çawî rêzewe seyrî deken‌, aya êwe wek mesîḧîyekan çon seyrî em pêkewejiyaney‌ herêmî kurdistan deken?

- le dwayi sallî 1991 û rizgarbûnî herêmî kurdistan le rjêmî be's, pêkewejiyanî neteweyî û ayînî nmûneyekî zor cwanî kurdistane, tenanet lew kateyi tîrorîstanî da'ş pelamarî 'êraqiyan da û kurdanî êzdî û mesîḧî û hawullatiyanî 'ereb le şarî mûsll û deşitî neyinewa û beẍda rûyan le herêmî kurdistan krd, lêre hemuwan dllinyabûn ke gelêk û serkrdeyekiyan heye ke be çawî rêz û xoşewîstî derrwanête hemû netewe û pêkhatekan, ew herêmeyi le dêr zemanewe buwete sîmbulî pêkewejiyan û lanikeyi mirovayetî, le katêkda ew aşitî û pêkewejiyaneyi lêre heye le zor wllatanî cîhanda nîye, be çawî xoman bînîman ke çon dergayi mzgewt û şwêne gşitîyekan bo aware mesîḧî û êzdî û musllmanekan kranewe û, le roje sext û tarîkekanda cwantirîn rêz le hemû pêkhate neteweyî û ayînî û ayînzakan nra, emeyi le kurdistan ruwî da, le hîç şwênêkî dinya nebuwe, emeş binemakanî pêkewejiyanî zor ptewtir û gewretir krd û serincî wllatanî dinya û vatîkanî bo layi xoyi be drewşaweyî rakêşa û, buwe hokarî eweyi ke rêkxirawekanî naḧkûmîyi çendîn wllat û rêkxirawî netewe yekgrtuwekan bêne herêmî kurdistan û serdanî kempî awarekan biken, ta be hemahengî legell ḧkumetî herêmî kurdistan beşdar bin le prroseyi hawkarîkrdinî awarekan, ême wek mesîḧîyekanî herêm û 'êraq û dinyaş be çawêkî gewreyî û supasewe seyrî ew pêkewejiyane cwaneyi herêmî kurdistan dekeyin û debînîn sall ledwayi sallîş ziyatir behêz û serincrrakêşitir buwe, eme wêrrayi eweyi hendêk car lêre û lewê kêşe û grft drust debêt, bellam eme bew wataye nayet hemû em kêşe û grftane bê çareser demêninewe, le babetî pêkewejiyanî aşitîyaneyi nêwan hemû netewe û ayîn û ayînzakan pêwîste ḧkumetî 'êraqîş heman hengawî ḧkumetî herêmî kurdistan bigirêteber û sûd lem ezimûne werbigirêt, 'êraqîş çendîn netewe û ayîn û ayînzayi têdaye ke ta êsta dllinya nîn le jiyan û mallî xoyan û azad û serbest nîn le mumaresekrdinî keltûr û bone û pîrozîyekanî xoyan, le 'êraq ta êstaşî legellda bêt demargîrî û tundutîjî lelayen grûpe tîrorîst û şovînîyekanewe zalle û zullmêkî zor derheq be ayîn û ayînzakanî ciyawaz dekrêt, le kurdistan hemû em pêkewejiyane rengdaneweyi le bîr û 'eqîdeyi barizanîyi nemir drust buwe, ke le şorrşî eylûl û gullanda çendîn kurdî êzdî û mesîḧî bebê ciyawazî beşdarbûn û xwênî xoyan bexşiywe bem xak û nîşitmane ke berhemekeyi emirro ḧkumet û perlemanî kurdistanî azade, ke hemûman be kurd û mesîḧî û êzdî û ermenî û kakeyî û şebek û musllman û .. tad, le erk û mafda têyda beşdarîn, le emirroda hemû dinya boyan derkewtuwe ke ḧkumet û damudezgakanî herêmî kurdistan cêgeyi mtmane û dllinyayiye bo pêkewejiyan û aşitî û lêburdeyî.

* lew kateyi tîrorîstanî da'ş pelamarî 'êraqiyan da, betaybet nawçe û şarekanî kurdî êzdî û mesîḧîyekan, xellkêkî zor lewane rûyan le herêmî kurdistan krd, lew kateda cenabî serok ms'ud barizanî birriyarî da ke derge û sinûrî herêmî kurdistan be ruwî awarekanda bikrêtewe û xizimetiyan biken, aya êwe em hellwîst û birriyareyi serok barizanî çon helldesengênin?

- hellwîstî cenabî serok barizanî û siyasetî ḧkumetî herêmî kurdistan le krdineweyi dergeyi herêmî kurdistan û pêşwazîkrdin û ḧewaneweyi ew jmare zoreyi awarekan, cêgeyi pêzanîn û stayşe û ew hellwîste geyenraye wllatanî dinya, betaybet be cenabî qedasetî papayi vatîkan, boye be çawî xoman bînîman ke qedasetî papa serdanî 'êraq û herêmî kurdistanî krd û nwêjî qudasî le gorrepanî şehîd franiso herîrî le hewlêrî paytextî kurdistan encam da, hatinî qedasetî papa teniya bo layi mesîḧîyekan nebû, bellku bo dîtinî ew waqî' û pêkewejiyane cwane bû ke le dereweyi herêmî kurdistan serincî wllatan û papayi vatîkanî rakêşabû, supasguzar bû lew pêkewejiyaneyi le herêmî kurdistan heye, le paş gerraneweşî be name supas û pêzanînî xoyi bo serkrdayetî siyasîyi kurdistan û cenabî serok ms'ud barizanî û rêzdaran nêçîrvan barizanî û msirur barizanî nard, be teikîd ew hellwîst û birriyareyi serok barizanî, herweha ew yasayaneyi le perlemanî kurdistan derdeçn, cêgayi şanazîyi êmeye û buwete hoyi eweyi hemûman be yekewe hawbeş bîn le xoşî û naxoşîyi kurdistanda û destkewtekanman lew qeware cwaneyi heye bîparêzîn, lelayekî dîkewe bînîman hêzî pêşmergeyi kurdistan be beşdarîyi rastewxoyi cenabî serok barizanî ke le berekanî ceng le dijî da'ş serperşitîyi şerrekanî dekrd, buwe hoyi eweyi hawnîşitmaniyanman le deşitî neyinewa û çendîn şwênî dîke parêzgarîyan lê bikrêt û, le kotayîşda her pêşmerge bû ke nawçe û şarekanî êmeyan rizgar krd, eme bellgeyekî gftugo leserkrdin nîye ke herêmî kurdistan û serok barizanî û ḧkumetî kurdistan bo hemûmanin, be taybet ew pêkewejiyaneyi ke heye kurdistan cwantir dekat. her ew hellwîst û birriyar û karaneyi cenabî serok barizanî bû ke wayi krd, lew kateyi serdanî ewrupa û vatîkanî krd, wek serokî dewlletêk pêşwazî lê kra û merasîmekanî geyşitin û pêşwazî le cenabiyan le astêkî zor payedar û gewre û şkodar bû.

* stiratîjiyetî kabîneyi noyemî ḧkumetî herêmî kurdistan drêjepêdan û pşitgîrkrdinî tewawî ew pêkewejiyaneye, aya stiratîjiyetî kabîneyi noyem bo ziyatir qûllkrdineweyi giyanî brayetî û pêkewejiyan le kurdistan çon debînît?

- stiratîjiyet û plan û berinameyi kabîneyi noyem her legell xwêndineweyi karinamekeyi ḧkumet lenaw perleman lelayen rêzdar msirur barizanî serokî encumenî wezîran, ew xall û birrge û prroje û giringîpêdaneyi be pêkhate neteweyî û ayîn û ayînzakan zor rûn û aşkra bû, betaybet le beşdarîyi netewe û ayîn û ayînzakan wek endamî perleman û nwênerî rasteqîneyi xoyan û bûnî û beşdarîyi pêkhatekan le serokayetîyi perleman û damezirandinî wezaretêk be nawî wezaretî herêm bo karubarî pêkhatekan, bo yekem car lew kabîneyeda, hawkat le naw wezaretî ewqaf û karubarî ayînî çendîn berrêweberayetîyi gşitî û dameziraweyi dîke damezirawn bo karubarî pêkhate neteweyî û ayîn û ayînzakan û pêşkeşkrdinî xizimetguzarîyi ciyaciya le hemû sêkterekanda be nawçe û dever û perstge û kenîsekan û dabînikrdinî mûçe bo hemû piyawanî ayînî, her wek mamostayanî ayînî îslamî pîroz û wek mesîḧî çendîn kenîse le dever û şwênî ciya ciyayi kurdistan lelayen kabîneyi noyem nojen krawnetewe, sererrayi drustkrdinî çendîn kenîseyi gewre û berfrawan le senterî şarekanî herêmî kurdistan, hemû emane û çendîn kar û prrojeyi giring û xizimetguzarîyi dîke lew kabîneyeda be birriyar û fermanî cenabî serok wezîran boman cêbecê krawn, yan le jêr encamdan û le berinamedan, hemû emane hokarêkî giringn bo giringîdan be pêkewejiyan û ziyatir seqamgîrîyi aşitî û lêburdeyî le herêmî kurdistan. hawkat serkewtinêkî gewreşe bo ḧkumetî herêmî kurdistan, debê eweş bzanîn ke ḧkumetî herêm darî sîḧrîyi le destda nîye, taweku hemû kêşe û grfte xizimetguzarîyekan be yekcar û be maweyi sallêk çareser bikat, bellku pêwîstî be pşûdrêjî heye.

* le proseyi nûsîneweyi destûrî kurdistanda serok barizanî cext leser ewe dekatewe, ke pêwîste nwênerî netewe û ayîne ciyawazekan xoyan mafekanî xoyan le destûrî kurdistanda binûsinewe û, be astêk bêt ke xoyan pêyi razî bin, aya êwe wek mesîḧîyekan detanewêt mafekantan çon le destûrî kurdistanda diyarî bikrêt?

- ew hellwîsteyi serok barizanî bo ziyatir gewrebûn û qullbûneweyi pêkewejiyan le herêmî kurdistan bo emirro û bo dahatûş le hemû kar û birriyar û xizimetguzarîyek bo pêkhate neteweyî û ayînî û ayînzkanî herêmî kurdistan giringe û, pêdanî mtmaneyekî zor gewre û diyare be hemû takêkî ew komellge rengawrrenge, çunike kurdistan wek baxçe û mêrgêke ke hemû core gullêkî têdaye û her gullêkîş bonî taybet bexoyi lew baxçeyeda dedat, her boye cenabî serok barizanî dllinyaye ke beşdarîyi nwênerî netewe û ayîn û ayînzakan le nûsîneweyi destûrda debête hokarî ewey:

yekem: hîç netewe û ayîn û ayînzayek le dahatûda gleyî le maf û berjewendîyekanî nebêt.

duwem: dllinyayî û ziyatirbûnî mtmaneye bo pêkhatekan ke ewan beşêkî danebirrawn le komellgeyi kurdistan û beşdarin le dananî yasa û piyadekrdinî erkekanîşiyan.

sêyem: ew birriyareyi serok barizanî bo beşdarî le nûsîneweyi destûr manayi eweye ke hîç netewe û ayîn û ayînzayek kemîne nîn, bellku her hemûman be yek çaw temaşa dekrêyin û le hemû maf û berjewendîyekî nîşitmanî û berrêwebrdinî ew dewllete hawbeş û yeksanîn, her boye eweyi lew hellwîste ziyatir dexwêndrêtewe, eweye ke cenabî serok barizanî karîzima û merce'îyetî hemû gelî kurdistane be bê ciyawazî, her boye birriyarekanîşî bo hemû komellgeye be yekewe û be yeksanî.

* bûnî 'enikawe be qeza, wek yekêk le şwênî mesîḧîyekan le herêmî kurdistanda çî degeyenêt? ya tmûḧî êwe leweda dewestêt, yan umêd û ayindeyi ziyatir û gewretir le ḧkumetî kurdistan çawerrwan deken?

- bûnî naḧyeyi 'enikawe be qeza ke le sinûrî parêzgayi hewlêr û le pall senterî şarekedaye, giringîdanêkî taybete be mesîḧîyekanî ew parêzgaye û be gşit mesîḧîyekanî herêmî kurdistan, çunike le rêgeyi eweyi ke buwete qeza desellatî kargêrrî û darayî bo ew şare ziyatir û zortir debêt û, eme wa dekat sinûrî şareke ('enikawe) le ruwî cugrafiyawe berfrawan bikrêt, lew kateşda prroje xizimetguzarîyekan le hemû sêkterekanda ziyatir giringîyan pê dedrêt, herçende ême tmûḧî lewe ziyatirman heye û her şitêk xêr û xoşîyi ziyatir bikat bo mîllet, ême pallpşitî dekeyin, tmûḧî hemû mîlletêk eweye kiyan û qewareyi ziyatirî bo desteber bikrêt, sebaret bew birriyare herçende min xellkî 'enikawe nîm, bellku xellkî deverî parêzgayi dhokm, bellam ew birriyareyi rêzdar msirur barizanî serokî ḧkumetî kurdistan bo beqezabûnî 'enikawe giringîdanêkî dîkeye be pêkewejiyan û netewe û ayîn û ayînzakan, betaybet be mesîḧîyekanî kurdistan, boye heqî stayş û destxoşî û pêzanînî zore.