ḧukmirranîyi şî'e geyşituwete lêwarî helldêr
sedr û layenekanî çwarçêweyi hemahengîyi şî'e, eger le hemû şitêkda pêkinakok bin, ewa leser ew xalle kokin ke be hoyi siyaset û ḧukmirranîyi xirapî îslamî siyasîyi şî'ewe, şitêk le 'êraqda nemawe nawî «dewllet» bêt, boye herdû layan pêdagrî le ser hêzî dewllet û gerraneweyi dewlletî yasa deken, bellam xallî seyr ke pêwîstî be hellwesteleserkrdin heye, eweye aya çemkî «dewllet» layi her dû bereyi sedr û layenekanî naw çwarçêweyi hemangîyi şî'e be çi mana û delaletêk bekar dehêndrêt? le wellamî em prsiyareda twêjeran û çawdêran amaje be çend xallêk deken:

1. beşêk le twêjer û çawdêran dellên: gutarî «dewlletî» ke sedr arasteyi dekat, raşkawane arasteyi nêwmallî şî'eyi dekat, emeş bew manayeyi ke «dewllet» le gutarî siyasîyi sedrda teniya dûbare rastkrdineweyi proseyi ḧukmirranîye lenaw ew parêzgayaneyi ke zorîneyan 'erebî şî'en û, her xoyşî be şexisî û bebê eweyi benaw ew «zorîne nîşitmanî»yeyi pêkhênabêt, rastewxo dest le karubarî parêzgayi necef werdedat û parêzgarekeyi naçarî dest lekarkêşanewe dekat.

2. le beramberda, layenekanî naw çwarçêweyi hemahengîyi şî'eş raşkawane eweyan neşarduwetewe û rayangeyanduwe ke mebestî sedr, ne herêmî kurdistane ne parêzgakanî 'erebî sunine, bellku teniya mebestî komellgeyi şî'eye, boye pêdagrî leser ewe deken, ke em kare be teniya lelayen «sedr» nekrêt û pêkewe rêkbikewn û ḧukmirranîye şkstxwarduwekeyi komellgeyi şî'e rast bikenewe, lemeda sedr be hîç şêweyek nayête jêr bar, leber eweyi eger emeyi krd, şeqamî siyasî dedorrênêt ke hemû kat karte be hêzekeyi destî sedr buwe.

3. lelayekî dîkewe gutarî sedr bo pêkhênanî « zorîneyekî nîşitmanî» bo heryeke le komellgeyi 'erebî sunine û herêmî kurdistan, amajeyekî rûne bo eweyi ew xeyalleyi pêşan sebaret be «zorîne» lelayen îslamî siyasîyi şî'ewe hebuwe, bo eweyi teniya zorîneyi şî'e ḧukmirranîyi 'êraq bikat, ew xeyalle kotayî hatuwe û geyşituwete ew qena'eteyi 'êraq lelayen netewe, yan mezihebêkî diyarîkrawewe natwanrêt ḧukmirranî bikrêt, em arasteye le gutarî layene siyasîyekanî çwarçêweyi hemahengîyi şî'eş arasteyi herdû layenî komellgeyi sunine û herêmî kurdistan krawe û, kurd û 'erebî sunine, îşkaliyetiyan legell hîçkam lew dû gutare siyasîyeyi « sedr û çwarçêweyi hemahengîyi şî'e» nîye, bellku pertewazeyî nêwmallî şî'e û ew dijayetîye gewreyeyi nêwan «sedr û malîkî» geyşituwete eweyi pena bo paşagerdanîyi naw danîşitinekanî perleman bibrêt û, le naw ew paşagerdanîyeda kêşekan bzir bin û kes nezanêt çîn.

4. leber roşnayî em xallaneyi amajeman pê krdin, şerrî êstayi «sedr û çwarçêweyi hawpeymanî» leser çemkî dewllet be manayi «dewlletî 'êraq» nîye, bellku be manayi «komellgeyi şî'eye» ke binikeyi cemawerîyi herdû layenî «sedr û çwarçêweyi hemahengî»ye, ke ewîş «şerrî desellate», her boye eger sedr bitwanêt kutleyi gewre pêkbihênêt, ewa çwarçêweyi hemahengîyi şî'e natwanêt «opozsiyonêkî nîşitmanî» bêt, be pêçewaneşewe raste, lemeş ziyatir eger wek layenekanî çwarçêweyi hemahengîyi şî'eş dawa deken, debêt sedr mil bidat bo sazan, yan «tewafq», ewe eme manayi eweye layenekanî teyar deyanewêt leser ḧîsabî sedr cemawerî xoyan aşit bikenewe, ke emeyan bo sedr hêllî sûre.

em waqî'e eweman pê dellêt: kîşeyi 'êraq wek «dewllet» êsta lelayi her dû bereyi îslamî şî'e (sedr û çwarçêweyi hemahengîyi şî'e), kêşe û şerrî desellate le nawmallî şî'e le nêwan dûbereyi îslamî siyasîyi şî'eda, be diywêkî dîkeda ciyawazîyi nêwan «sedr û çwarçêweyi hemahengî» ewe nîye ke layekiyan modîlêkî ciyawazî dewlletdarî lewî dîkeyan dewêt, bellku ciyawazî rîşeyî eweye ke layekiyan ke «sedre» hest dekat binikeyi cemawerî le layekeyi dîke (çwarçêweyi hemahengî) behêztire û deyewêt xoyi cllewgîrî siyasetî mallî şî'e bikat, bellam le beramberda layekeyi dîkeş (çwarçêweyi hemahengîyi şî'e) ke bangeşe bo ewe dekat be «kursî» dorrandûyetî nek be «deng», amajeyekî dîkeyi rûne beweyi be asanî teslîm nabêt, bellam le her dû ḧalletekeda çi araste berew «zorîneyi nîşitmanî» birrwat, wek sedr bangeşeyi bo dekat, yan berew «sazan û tewafq» birrwat, wek çwarçêweyi hemahengîyi şî'e bangeşeyi bo dekat, prsî giring eweye ke ḧukmirranîyi îslamî siyasîyi şî'e leser helldêre û destî derekî nebêt, leser lêwarî helldêr nagerrêtewe.