تاوەكو ئێستا هەرێمی كوردستان مامەڵەیەكی زۆر ژیرانەی لەگەڵ قەیرانەكاندا كردووە. ئەگەر هەرێم لایەنگریی یەكێك لە جەمسەرەكانی شەڕی بكردایە، بێگومان زیانەكان زۆر گەورەتر و ماڵوێرانكەرتر دەبوون. لێرەدا پێویستە جەخت لەسەر ئەوە بكرێتەوە كە لایەنە شەڕكەرەكان، بەتایبەت كۆماری ئیسلامیی ئێران وەك وڵاتێكی دراوسێ كە سنوورێكی دوور و درێژی لەگەڵ هەرێمدا هەیە، دەبێت ئیعتبار و ڕێز بۆ ئەم بێلایەنییەی هەرێم دابنێن.

سەرەڕای ئەوەی هەرێم لایەنگیر نەبووە، بەڵام پشكی شێری لە زیانەكان بەركەوتووە. هێرشە بەردەوامەكان بۆ سەر پایتەختی هەرێم (هەولێر) و شارەكانی سلێمانی و دهۆك، كە بە ئاشكرا لەلایەن ئەو گرووپە میلیشیایانەوە ئەنجام دەدرێن، پێشێلكارییەكی زەقی هەموو پرەنسیپەكانی مافی مرۆیی و سەروەریی وڵاتانە. هێزی پێشمەرگەی كوردستان، كە هێزێكی پارێزەرە و هیچ كاتێك بەشێك نەبووە لەم جەنگە ئیقلیمییانە، كراوەتە ئامانجی هێرشی ناڕەوا. ئەمە نەك هەر پێچەوانەی یاسای جەنگە، بەڵكو سووكایەتیكردنە بەو ئارامییەی كە هەرێم هەوڵی بۆ دەدات. ئێران دەبێت بەرپرسیارێتیی ئەخلاقی و سیاسیی ئەو گرووپانە هەڵبگرێت كە بە چەك و تەقەمەنیی ئەوان، ژێرخانی كوردستان وێران دەكەن.

كاتێك باس لە دەوڵەتی فیدڕاڵیی عێراق دەكەین، دەبێت لە نێوان «دەستوور» و «واقیع»دا جیاكاری بكەین. بەپێی دەستوور، بەغدا ئەركێكی حەتمیی لەسەرە كە پارێزگاری لە سنوورەكانی هەرێم و سەروەریی خاكی عێراق بكات. بەڵام لە واقیعدا، عێراق لە بەردەم هەیمەنەی «دەوڵەتی قووڵ»دا دەستەوەستانە. دەوڵەتی قووڵ لێرەدا ئەو گرووپە میلیشیا و هێزە لەیاسادەرچووانەن كە تەحەكوم بە بڕیارە سیاسی و ئەمنییەكانەوە دەكەن. عێراقێك كە نەتوانێت پایتەختەكەی خۆی لە مووشەكی گرووپە نافەرمییەكان بپارێزێت، چۆن دەتوانێت ببێتە قەڵغان بۆ هەرێمی كوردستان؟ ئەم لاوازییەی حكومەتی ناوەند، هەرێمی ناچار كردووە كە بیر لە جێگرەوەی دیكە بكاتەوە، لەوانە داوای پاراستنی نێودەوڵەتی.

جەنگ تەنیا مووشەك و درۆن نییە، بەڵكو جەنگێكی ئابووریی قورسیشە. داخستنی گەرووی هورمز وەك ڕێرەوێكی سەرەكیی وزە، كاریگەریی وێرانكەری لەسەر ئابووریی جیهان و عێراق دەبێت. لەم سۆنگەیەوە، هەرێمی كوردستان دەبێت سوود لەو هەنگاوە سەربەخۆیانە وەربگرێت كە لە ڕابردوودا ناویەتی، وەك دروستكردنی بۆریی نەوتی سەربەخۆ و پەرەپێدانی كەرتی گاز.

بەداخەوە، مێژووی كورد پڕە لە برینی دابەشبوون. هۆكاری سەرەكیی زۆرێك لەو شكستە مێژووییانەی كورد، نەبوونی یەكدەنگی بووە. ئێستاش لەم قەیرانە گەورەیەدا، دابەشبوونێكی ئایدۆلۆژی و سیاسی لە نێوان هێزەكاندا دەبینرێت. ئەم پەرتبوونە وایكردووە كە هەرێم نەتوانێت بە یەك دەنگ و یەك قورسایی وەڵامی هێرشەكان بداتەوە. نەبوونی متمانە لە نێوان هاووڵاتی و دەسەڵات، و لاوازیی دامەزراوە نیشتمانییەكان، وایكردووە كە نەیاران بە ئاسانی درز بخەنە ناو ماڵی كورد. بۆ تێپەڕاندنی ئەم دۆخە، پێویستمان بە «كۆدەنگییەكی نیشتمانیی نوێ» هەیە، كە تێیدا هەموو هێزەكان بەرژەوەندیی خاكی كوردستان بخەنە سەرووی هەموو شتێكەوە.

لە كۆتاییدا، هەرێمی كوردستان لەبەردەم ڕێگەیەكدایە كە هیچ بژاردەیەكی ئاسانی تێدا نییە. سكاڵای یاسایی لە دادگا نێودەوڵەتییەكان بە هۆی پێگەی یاسایی هەرێم لە ناو عێراقدا كارێكی ئاڵۆزە، بەڵام مەحاڵ نییە ئەگەر دیپلۆماسییەكی زیرەك پەیڕەو بكرێت. جەنگەكە لە ٢٨ی شوباتەوە دەستی پێكردووە و كەی كۆتایی دێت، كەس نازانێت، بەڵام ئەوەی دەزانرێت ئەوەیە كە گەلی كورد بە ئیرادەیەكی پۆڵایینەوە دەتوانێت ئەم قۆناغەش تێپەڕێنێت. پێویستە حكومەتی هەرێم ئامادەكاریی تەواو بگرێتە بەر، هەم لە ڕووی سەربازی و هەم لە ڕووی بژێوی و ئابوورییەوە. تەنیا بە یەكگرتوویی و پاراستنی بێلایەنییەكی بەهێز دەتوانین كوردستان لەم گێژاوە ڕزگار بكەین و قەوارەكەمان بپارێزین. پەیامی ئێمە بۆ دراوسێكان و جیهان ڕوونە: كوردستان دۆستی هەمووانە، بەڵام قبووڵی ناكات ببێتە قوربانیی جەنگێك كە خۆی تێیدا بەشدار نییە.