هیزل هروری پسپۆر لەزانستە نێودەوڵەتییەكان لە دهۆك: لۆبیكردن و بەكارهێنانی ڕاگەیاندن بۆ نیشاندانی مەزڵوومییەتی گەلی كورد، ئامرازێكی گرنگی جەنگی دیپلۆماسییە

هیزل هروری  پسپۆر لەزانستە نێودەوڵەتییەكان لە دهۆك:  لۆبیكردن و بەكارهێنانی ڕاگەیاندن بۆ نیشاندانی مەزڵوومییەتی گەلی كورد، ئامرازێكی گرنگی جەنگی دیپلۆماسییە

 

 

حكومەتی هەرێمی كوردستان هەمیشە جەختی لەسەر سیاسەتی بێلایەنی و دووركەوتنەوە لە ململانێ ئیقلیمییەكان كردووەتەوە. بەڵام واقیعی مەیدانی ئاماژەی جیاواز دەدات. فڕۆكە بێفڕۆكەوانەكان و مووشەكە بالیستییەكان بەردەوام سەروەریی خاكی هەرێم دەبەزێنن و ئاسایشی هاووڵاتیان دەخەنە مەترسییەوە. ئەو گرووپە چەكدار و میلیشیایانەی كە لە دەرەوەی چوارچێوەی یاسایی حكومەتی فیدڕاڵیی عێراق كار دەكەن، بە ئاشكرا دژایەتیی هەرێم دەكەن و هەوڵ دەدەن بە زۆر كورد پەلكێشی ناو بەرەیەكی شەڕ بكەن، كە هیچ سوودێكی بۆ بەرژەوەندییە باڵاكانی گەلی كورد نییە. لێرەدا، بێدەنگی، یان لاوازیی هەڵوێستی بەغدا بەرانبەر ئەم پێشێلكارییانە، نەك هەر شەرعییەتی دەوڵەتی عێراق دەخاتە ژێر پرسیارەوە، بەڵكو نیشانەی كەمتەرخەمییەكی دەستوورییە لە پاراستنی هاووڵاتیانی هەرێمدا.

ئەم هێرشانە تەنیا ئامانجی سەربازی نین، بەڵكو ستراتیژییەكی داڕێژراون بۆ تێكدانی ژێرخانی ئابووری، كەرتی پەروەردە و كەرتی گەشتیاریی كوردستان. كاتێك بەهۆی هەڕەشەی درۆنەكانەوە دەرگای قوتابخانە و زانكۆكان دادەخرێن و هەناردەی نەوت ڕادەگیرێت، ئەوە مانای وایە نەیاران دەیانەوێت ئیرادەی ژیان لە ناو خەڵكی كوردستاندا بكوژن. لەم ڕەوشە نائاساییەدا، پێویستە حكومەتی هەرێم بوێرانە باری نائاسایی ڕابگەیەنێت و هەموو دامودەزگا ئەمنی و خزمەتگوزارییەكان لە ئامادەباشیی تەواودا بن. هێزی پێشمەرگەی كوردستان، كە هەمیشە پارێزەری خاك بووە، دەبێت بە سیستەمی بەرگریی پێشكەوتوو پڕچەك بكرێت، چونكە ئامانجگرتنی ڕاستەوخۆی پێشمەرگە، غەدرێكی گەورە و گۆڕانكارییەكی مەترسیدارە لە یاساكانی شەڕدا.

بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم هەڕەشانە، پێویستمان بە «یەكدەنگییەكی نیشتمانیی ڕاستەقینە» هەیە. یەكێك لە گرفتە مێژووییەكانی كورد، نەبوونی پێناسەیەكی هاوبەش بووە بۆ دوژمن. ئێستا كە مەترسییەكە هەموو لایەكی گرتووەتەوە، دەبێت حزبە سیاسییەكان بەرژەوەندییە حزبییە تەسكەكان وەلا بنێن و لەژێر چەتری سەركردایەتییەكی یەكگرتوودا، ئەجێندایەكی ستراتیژیی نیشتمانی دابڕێژن. پێویستە هەڵوێستی هەمووان بەرانبەر ئەو هێرشانەی دەكرێتە سەر دامەزراوەكانی هەرێم و ماڵی سەركردەكان، یەكدەنگ و توند بێت. پاراستنی كوردستان تەنیا ئەركی حكومەت نییە، بەڵكو بابەتێكی ئەخلاقی، ئایینی و نیشتمانییە كە هەموو تاكێكی كورد دەبێت تێیدا بەشدار بێت.

لە ڕووی ناوخۆییەوە، دەبێت چاوكراوەییەكی ئەمنیی زیاتر هەبێت. بوونی ڕێژەیەكی زۆری كەسانی بیانی و ئاوارە لە ناو شارەكاندا، لە كاتی قەیراندا دەكرێت وەك مەترسییەك سەیر بكرێت، بۆیە پێویستە دەزگا ئەمنییەكان چاودێرییەكی وردتر و پلانی تۆكمەتریان بۆ پاراستنی ناوخۆ هەبێت. هەروەها وەزارەتەكانی پەروەردە و خوێندنی باڵا دەبێت پلانی فریاكەوتنیان بۆ پاراستنی قوتابیان لە بەشە ناوخۆییەكان هەبێت، چونكە نەیارانی ئێمە بێ ویژدانن و سڵ لە چاندنی كارەسات ناكەنەوە.

لە ئاستی نێودەوڵەتیدا، هەرچەندە هەرێم ناتوانێت ڕاستەوخۆ بچێتە دادگای نێودەوڵەتی، بەڵام دەبێت فشارە دیپلۆماسییەكانی لە ڕێگەی هاوپەیمانان و نەتەوە یەكگرتووەكانەوە چڕتر بكاتەوە. دەبێت ئەمریكا و كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی تێبگەن كە بێدەنگیی ئەوان بەرانبەر تیرۆركردنی پێشمەرگە و هێرشە مووشەكییەكان، دەبێتە هۆی تێكچوونی سەقامگیریی تەواوی ناوچەكە. لۆبیكردن و بەكارهێنانی ڕاگەیاندن بۆ نیشاندانی مەزڵوومییەتی گەلی كورد، ئامرازێكی گرنگی ئەم جەنگە دیپلۆماسییەیە.

 

Top