(*)

هەرێمی کوردستان لە چەند ساڵی ڕابردوودا هەوڵێکی زۆری داوە بۆ پەیڕەوکردنی بێلایەنییەکی چالاک بەڵام پێگەی جوگرافی و سیاسییەکەی وای کردووە زۆرجار ببێتە گۆڕەپانی یەکلاکردنەوەی ململانێیەکان

هەرێمی کوردستان لە ڕووی جیۆپۆلەتیکییەوە کەوتووەتە سەر هێڵی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا و ئێران. ئەگەرچی حکومەتی هەرێم بە فەرمی ڕایگەیاندووە کە نابێتە بەشێک لە هیچ جەمسەربەندییەک، بەڵام هاوبەشییە ستراتیژییەکانی لەگەڵ واشنتۆن، بە تایبەت لە ڕووی سەربازی و وزەوە، لە دیدی تارانەوە وەک هەڕەشەیەکی نزیک دەبینرێت.

ئەم تێڕوانینە وای کردووە کە هەرێم نەک وەک قەوارەیەکی سەربەخۆ، بەڵکو وەک "درێژکراوەی بەرژەوەندییەکانی ڕۆژئاوا" تەماشا بکرێت، هەر بۆیە کاتێک فشاری ڕاستەوخۆ بۆ سەر ئەمریکا یان ئیسرائیل قورس دەبێت، هەرێم دەبێتە "ئامانجێکی نەرم" بۆ ناردنی نامەی سیاسی و سەربازی.

هۆکارەکانی بەئامانجگرتنی هەرێمی کوردستان:

ستراتیژی گواستنەوەی شەڕ: ئێران و گروپە هاوپەیمانەکانی، لەبری ڕووبەڕووبوونەوەی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەمریکا یان ئیسرائیل کە تێچوویەکی گەورەی هەیە، خاکی هەرێم وەک مەیدانێکی جێگرەوە بەکاردەهێنن. ئەمە ڕێگەیان پێدەدات "هاوسەنگیی هێز" بپارێزن و بێ ئەوەی بچنە ناو جەنگێکی گشتگیرەوە، فشار لەسەر نەیارەکانیان دروست بکەن.

پڕوپاگەندەی هەواڵگری و ئاسایش: یەکێک لە پاساوە سەرەکییەکانی هێرشەکان، بوونی بنکەکانی "مۆساد" یان هێزە دژبەرەکانی ئێرانە لە هەرێم. لە ڕووی ئەکادیمییەوە، ئەمە وەک "دروستکردنی دوژمنی دەرەکی" دەبینرێت بۆ پاساودانی دەستوەردان، تەنانەت ئەگەر بەڵگەی سەلمێنەریش لەبەر دەست نەبێت، چونکە لاوازکردنی هەرێم لە ڕووی ئاسایشەوە، دەسەڵاتی تاران لە ناوچەکەدا بەهێزتر دەکات.
فشاری سیاسی بۆ سەر بەغدا: هێرشکردنە سەر هەرێم تەنها پەیوەندی بە هەولێرەوە نییە، بەڵکو فشارە بۆ سەر حکومەتی ناوەندیی عێراقیش تاوەکو پابەندی کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا بێت. هەرێم لێرەدا وەک "کارتێکی فشار" بەکاردێت بۆ ناچارکردنی بەغدا کە بڕیارە سیاسییەکانی بە ئاراستەی بەرژەوەندییەکانی ئێران بێت.

کێبڕکێی وزە و ئابووری: سەربەخۆیی ئابووری هەرێم و پەرەپێدانی کەرتی غاز و نەوت، دەکرێت ببێتە ڕکابەر بۆ هەناردەی وزەی وڵاتانی دراوسێ. تێکدانی ئاسایشی هەرێم، پەیامێکە بۆ کۆمپانیا بیانییەکان کە ئەم ناوچەیە بۆ وەبەرهێنان ئارام نییە، ئەمەش بەشێکە لە شەڕی ساردی ئابووری لە ناوچەکەدا.

لە کۆتاییدا، هەرێمی کوردستان قوربانیی جیۆگرافیای سیاسی خۆیەتی. ئەگەرچی سەرکردایەتی سیاسی هەوڵی داوە مۆدێلێکی حەکیمانە پەیڕەو بکات، بەڵام لە سیستەمی نێودەوڵەتی ئەنارکیدا، هێزە ئیقلیمییەکان ڕێز لە بێلایەنیی قەوارە بچووکەکان ناگرن ئەگەر ئەو بێلایەنییە خزمەت بە بەرژەوەندییەکانیان نەکات.

(*)
توێژەری سیاسی و ماموستای زانکۆ.