کەلە ڕەقیی تاران و کۆتاییەکی چاوەڕوانکراو  کاتێک غرور دەبێتە هۆی وێرانکاری. ئەمڕۆ ناوچەکە پێ دەنێتە قۆناغێکی نوێ و مەترسیدار لە شەڕ.  تاران  بەهۆی کەلەڕەقییە سیاسییەکانیەوە، وڵاتەکەی بەرە و وێرانکارییەکی بێوێنە و داڕمانی تەواوەتی ژێرخانی ئابووری پەلکێش دەکات. ئەمە باجی ئەو سەرکێشیە گەورەیەیە کە مرۆڤ کاتێک لە کەلی شەیتان نایەتە خوارەوە، باجەکەی بە هەرەسهێنان دەدات، کەچی هێشتاش  تای غروری سیاسی ڕێگەی پێنادات بڵێت شکستم هێنا.  وەهمی پڕکردنەوەی کەمکوڕییەکان لەو ماوە کورتەی دوای پێکدادانە چڕەکانی سەرەتا،

 ئێران هەوڵی دا لە ڕێگەی چین و ڕووسیاوە کەمکوڕییەکانی لە کەرەستەی بەرگری، درۆن و تەقەمەنی پڕ بکاتەوە. خەونی تاران ئەوە بوو کە لە ڕێگەی گورزێکی کتوپڕ لە پاپۆڕ و فڕۆکە جەنگییەکانی ئەمەریکا و ئیسرائیل، هاوکێشەکە بگۆڕێت و پێگەی خۆی وەک زلهێزی سێیەم یا چوارهەم بسەپێنێت، بەو هیوایەی شەقامی ناوخۆیی ئەمەریکا و کۆنگرێس بخاتە ژێر فشارەوە. بەڵام ڕاستییەکان پێچەوانەی ئەم خەیاڵە دەرچوون. دوژمنانی دەوروبەر و دۆستە بەرژەوەندخوازەکان خۆیان دەپارێزن لە جەنگ و مەترسی ئەوە دەکەن ئەمەریکاو ئیسرائیل ئەوان پەلکێشی جەنگی جیهانی سێهەم بکەن. وڵاتانی ئەوروپاش بێدەنگن و چاوەڕوانی دەست تێوەردانی ڕوسیا و چین دەکەن. لەم قۆناغەدا  ڕوسیا هێشتا کاریگەری شەڕی ئۆکرانیای لەسەرە و ئابوریەکەی هەزارو یەک کۆتوبەندی لەسەر دانرنراوە. چینیش جیهانی بازرگانی و بزنسە و نایکاتە قوربانی ئێران.  لە ئێستادا ئێران هیوایەکی بۆ نەماوەتەوە  یەکێک لە کێشە هەرە گەورەکانی  ئەوەیە کە بەهۆی سیاسەتی شەلم کوێرم دەست ناپارێزم چواردەوری خۆی کردووە بە دوژمن. تەنها تورکیا ماوە کە ئەویش مامەڵەیەکی بەرژەوەند خوازانە دەکات. چونکە ئەوەی لەم قۆناغە بە کەمترین زیان دەربچێت دەبێتە ئەستێرەیەکی گەشاوە لە پاش جەنگەکە.  ئێران ئاگری شەڕی لە عێراق و لوبنان و کەنداو  هڵگیرساندوە  دەیەوێت هەمووان لەگەڵ خۆی بسوتێن، ڕۆژ لە دوای ڕۆژ فەشارە  نێو دەوڵەتییەکان لەسەری توندتر دەبن. لە بەرەی بەرامبەریشدا، دوو زلهێزەکەی ڕۆژهەڵات (چین و ڕووسیا) تەنها وەک  تەماشاکەر یان پشتیوانێکی سنووردار  ماونەتەوە:

ڕووسیا: خۆی لەناو جەنگی ئۆکرانیا و قەیرانی ئابووریدا دەخنکێت و ناتوانێت بێتە ناو شەڕێکی تری گەورەوە.

چین: دەوڵەتێکی بازرگانییە و ئامادە نییە ئەوەی لە ساڵانی ڕابردوودا کۆی کردووەتەوە، لە پێناو سەرکێشییەکانی تاراندا بیکاتە قوربانی. داڕمانی ناوخۆیی و سیناریۆی خاکی سووتاو  ئێستا واقیعی ئێران تراژیدیایەکی بێ وێنەیە بەرگریی تێکشکاو، ئابووریی هەرەسهێناو، و سەربازگە خاپوورەکان. پەنابردنی سوپا بۆ قوتابخانە و مزگەوتەکان، نیشانەی لاوازییەکی کوشندەیە. کوژرانی سەرکردە باڵاکان و هەڵوەشانەوەی میلیشیاکان، لەگەڵ گەلێکی برسی کە چیتر تمەن (دراوی فەرمی)  هیچ بەهایەکی نەماوە،  تاران دەگەیەنێتە هەمان ئەو خاڵەی کە سەدام حسێن تێیدا بوو.

کاتێک دەیگوت: عێراق دەکەمە مشتێک خۆڵی سوتاو ئەوکات جێی دەهێڵم . جەنگی تاقیگەکان و باجی خەڵکی سڤیل ئەم شەڕە بۆ ئەمەریکا و هاوپەیمانەکانی بووەتە باشترین دەرفەت بۆ تاقیکردنەوەی نوێترین چەکەکانیان. لە بەرامبەردا  شپرزەیی و توڕەیی سەرانی تاران نیشانەی پوکانەوەیە. ئەگەر تا ئێستا دەستپارێزی لە خەڵکی سڤیل کرابێت، ئەوا بەردەوامیی ئەم سەرکێشییانە ناوچەکە بەرەو سڕینەوەیەکی گشتی دەبات، چونکە ئەو بۆردومانە چڕانە تەنها ئامانجە سەربازییەکان ناپێکن، بەڵکو ژیان لەو جوگرافیایەدا مەحاڵ دەکەن.  ئێستا شارو خاک و گەل بۆنی ئاگرو بارود و سوتانی لێ دێت.

                                                                   سلام محمود

                                                                 ١٨ أزاری ٢٠٢٦