Di cîhana dîplomasî û têkiliyên navdewletî yên hevçerx de, pêşkêşkirina mîdalya
û nîşanên rêzlênanê yên bilind ji aliyê dewletên bandordar û xwedî pêgeh ve bo
kesayetên siyasî, tu carî wekî nerîteke teşrîfatî yan rêzlênaneke sade nayê
dîtin. Berovajî vê, ev cure pêngav di zanista siyasî de wekî "kodeke dîplomatîk"
û nîşaneke zelal ji bo xwendineke kûr û stratejîk têne hesibandin, ku nîşana
pêgeha jeopolîtîk a wê qewareyê ne ku ew serkirde nûnertiya wê dike. Biryara
Komara Îtalyayê ji bo bexşîna mîdalyaya rêzlênanê ya bilind bi Nêçîrvan Barzanî,
Serokê Herêma Kurdistanê, ku bi rêya mebesteke fermî ya serokatiya wî welatî
derçûye, bûyereke dîplomatîk a pir bi wate ye. Ev pêngav pêdivî bi şiroveyeke
hûr û piratîk heye di çarçoveya geşەسەندna pêgeha Herêma Kurdistanê de di qada
navdewletî de, ku çawa karibûye baweriya cemserên girîng ên cîhanê bi dest bixe.

1. Serbixwebûna pêvajoya nirxandinê û girîngiya navdewletî

Yek ji aliyên herî diyar û girîng ên vê rêzlênanê, pirsa "serbixwebûn û
objektîvbûna" tevahiya pêvajoya nirxandinê ye. Wekî ku berdevkê Serokatiya
Herêma Kurdistanê amaje pê kiriye, derçûna vê biryarê heta ji bo saziya
Serokatiya Kurdistanê bi xwe jî cihê surprîz û destxweşiyê bûye, ji ber ku tu
cure daxwazeke fermî yan hewleke lobîkirina siyasî li pişt vê biryarê de nebûye.
Ev xal belgeyeke bê guman e li ser wê yekê ku dewleta Îtalyayê, wekî endameke
çalak di Yekîtiya Ewropayê û Koma Hev (G7) û cemsereke bandordar a hevpeymaniya
navdewletî, bi rêya organên xwe yên îstîxbaratî û dîplomatîk, bi awayekî bêlayen
çavdêriya geşedanên herêmê kiriye. Îtalya gihîştiye wê qenaeta temam ku modela
hikûmranî û dîplomasiya Nêçîrvan Barzanî, Serokê Herêma Kurdistanê, hêjayî asta
herî bilind a rêzlênanê ye, ji ber ku ev model xizmeta aştiyê dike.

Ev biryar belgeyeke zelal e li ser wê yekê ku civaka navdewletî û bi taybetî
welatên Rojava, girîngiyeke zêde didin wê ajandeya siyasî ya ku li ser bingeha
diyalog, bihevrebûn û hevsengiya hêzê hatî avakirin. Îtalya bi rêya vê nîşana
niştimanî, peyameke siyasî ya pêbawer ji cîhanê re dişîne û tê de tekez dike ku:
"Siyaseta nermrewî û hênikkirina aloziyan" ku Herêma Kurdistanê peyrew dike, ne
tenê berjewendiyeke navxweyî ye, belku beşeke دانەبڕاو e ji parastina îstîkrara
cîhanî.

2. Reh û rîşên dîrokî û werçerxana stratejîk

Ev rêzlênan, ne encama bûyereke ji nişka ve ye yan tenê ji bo kêliyeke siyasî ya
diyarkirî ye. Belku ev îfadeya qonaxeke nû û pêvajoyeke dîrokî ya tije beraz û
nişîv e û encama têkiliyeke stratejîk a gav-bi-gav e ku di navbera Herêma
Kurdistanê û Romayê de hatî avakirin. Ger em vegerin paşerojê, em dibînin ku
rehên vê têkiliyê bo piştî Raperîna mezin a sala 1991an vedigerin, dema ku
Îtalyan bi rêya rêxistinên mirovî wekî hevxebateke mezin a gelê Kurd derketin
holê. Lê werçerxana rastîn di sala 2003an de û piştî hilweşandina rejîma berê
dest pê kir.

Geşebûna dîplomasiya Îtalyayê ligel Herêma Kurdistanê wekî nexşerêyeke hûr xuya
dike: destpêkirina bi vekirina nûnertiyê di sala 2011an de, paşê bilindkirina
asta wê bo Konsulxaneyê di sala 2015an de, û di dawiyê de guhartina wê bo
"Konsulxaneya Giştî" di sala 2024an de.

3. Hevsengiya di navbera pêgeha Herêma Kurdistanê û serweriya Iraqê de

Li aliyê din, yek ji zehmettirîn kêşeyên li pêşiya dîplomasiya Herêma
Kurdistanê, parastina hevsengiyê ye di navbera çêkirina têkiliyên navdewletî û
pabendbûna bi serweriya destûrî ya Iraqê de. Li vir, jêhatiya siyasî ya Nêçîrvan
Barzanî wekî Serokê Herêmê bi zelalî derdikeve holê. Dewleta Îtalyayê ku dostekî
nêzîkî Bexdayê ye, bi hûrbînî vê hevsengiyê diparêze. Beşdariya balyozê Îtalyayê
yê li Bexdayê di merasîmê de peyameke siyasî ya kûr e; ku Îtalya bawer dike
bihêzbûna Hewlêrê di çarçoveya Iraqeke federal de, ne tenê metirsî nîne, belku
faktoreke sereke ye bo îstîkrara navçeyê.

Serencam, mirov nikare kesayetiya siyasî ya Nêçîrvan Barzanî wekî "Endazyarê
Diyalogê" paşguh bike. Pêgeha wî wekî kesayetiyekî nermrew û cihê baweriya
cemserên dijber ên navxweyî yên Iraqê, wisa kiriye ku welatên Rojava bi
baweriyeke mezin ve danûstandinê ligel bikin.

4. Hevkariya ewlehî, aborî û çandî

Têkiliyên stratejîk ên navbera Komara Îtalya û Herêma Kurdistanê tenê di
çarçoveyeke klasîk a dîplomatîk de nemane, belku guhartine bo hevkariyeke
berfireh a çalak. Di warê serbazî û ewlehiyê de, Îtalya wekî endameke bi bandor
di çarçoveya Hevpeymaniya Navdewletî de, roleke dîrokî di şerê dijî DAIŞê de
lîstiye. Hêzên Îtalyayê bi rêya perwerdekirina hêzên Pêşmerge, beşdariyeke
bingehîn di bilindkirina şiyana berevaniya Herêmê de kirine.

Di sektora aborî de jî, hebûna kompanyayên mezin ên Îtalyayê di warên pîşesazî,
enerjî û binesaziyê de, werçerxaneke girîng di bazara Herêmê de çêkiriye.
Hevdem, tîmên şûnwarnasî yên Îtalyayê roleke bêhempa di parastina nasnameya
şaristanî ya herêmê de dibînin.

5. Veberhênan di sermayeya mirovî û têkiliyên paşerojê de

Yek ji stratejiyên herî bibandor ji bo parastina vê têkiliyê, veberhênan e di
sermayeya mirovî de. Hikûmeta Îtalyayê salane bi pêşkêşkirina bûrsên xwendinê
(scholarship) ji bo xwendekarên Herêmê, ne tenê asta zanistî bilind dike, belku
tovê dostaniyekê di mêjiyê ciwanan de diçîne.

Di dawiyê de, ev bûyera dîrokî û wergirtina xelata "Şovalyetiya Xaçê ya Mezin"
(Cavaliere di Gran Croce) ji aliyê Nêçîrvan Barzanî ve, berpirsyariyeke dîrokî
ya nû dixe ser milê her du aliyan. Ev nîşan dide ku jêhatiya siyasî û pabendbûn
bi prensîbên diyalogê dikare mezintirîn hevpeymaniyên cîhanî bo berjewendiya
gelan bi dest bixe. Herêma Kurdistanê wekî aktorekî sereke û bi bandor di nav
qadên siyasî yên navdewletî de dimîne.