ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست جارێکی تر لەبەردەم گۆڕانێکی گەورەی ستراتیژیکدایە. ڕۆیشتنی هێزە سەربازییەکانی ئەمریکا لە عێراق، کە لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ بە شێوەی فەرمی تەواو بوو، تەنها کۆتایی هاتنی ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی نییە؛ بەڵکوو نیشانەی گۆڕانێکە لە شێوەی دابەشبوونی هێز و کاریگەری لە ناوچەکە.
ئەمریکا دوای ساڵانێک بوونی سەربازی لە عێراق، ئێستا بەرپرسیارێتی ئاسایشی ڕاستەوخۆی زیاتر دەخاتە سەر شانی حکومەتی عێراق. بەڵام ئەمە بە مانای کۆتایی هەموو پەیوەندییە ئەمنی و ستراتیژییەکانی واشنتن و بەغدا نییە؛ چونکە هاوکارییەکانی فێرکردن و هەواڵگری بەردەوام دەبن.
بەڵام پرسیارە سەرەکییەکە ئەوەیە: دوای ڕۆیشتنی ئەمریکا، کێ شوێنی ئەمریکا پڕ دەکاتەوە؟

وەڵامەکە بە سادەیی «وڵاتێکی دیاریکراو» نییە. بەڵکوو ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەچێتە قۆناغێک کە تێیدا هێزە ناوچەییەکان دەهەوڵدەدەن کاریگەری خۆیان فراوانتر بکەن. بەتایبەتی ئێران، تورکیا و هێزە عەرەبییەکانی ناوچەکە هەر یەکەیان بە شێوەیەکی جیاواز بەدوای پڕکردنەوەی بۆشاییە سیاسی و ئەمنییەکاندا دەگەڕێن.

یەکەم: زیادبوونی کاریگەریی هێزە ناوچەییەکان

بوونی سەربازیی ئەمریکا لە عێراق بۆ ساڵانێک یەکێک بووە لە فاکتەرەکانی هاوسەنگکردنی کاریگەریی ئێران. بە پێی هەڵسەنگاندنی ڕۆیتەرز، کەمبوونەوەی بوونی ئەمریکا دەتوانێت بۆ ئێران و هێزە هاوپەیمانەکانی لە عێراق دەرفەتی زیاتر بۆ کاریگەری سیاسی و ئەمنی دروست بکات.
ئەمە واتە عێراق لە دۆخێکی نوێدایە: دەبێت بتوانێت لە نێوان هاوسەنگیی پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئەمریکا، ئێران و وڵاتانی تری ناوچەکەدا سیاسەتێکی سەربەخۆتر بگرێتەبەر.

دووەم: مەترسیی بۆشایی ئەمنی

ئەزموونی مێژوویی عێراق نیشانی داوە کە کاتێک توانای دەوڵەت بۆ کۆنترۆڵکردنی ئاسایش لاواز بێت، هێزە چەکدارە نا-دەوڵەتییەکان دەتوانن بۆشاییەکە پڕ بکەنەوە.

بۆیە یەکێک لە پرسیارە گرنگەکان دوای ڕۆیشتنی ئەمریکا ئەوەیە کە ئایا دامەزراوە ئەمنی و سەربازییەکانی عێراق دەتوانن بە تەنیا بەربەستی گەڕانەوەی داعش و هەڕەشەکانی تری ئەمنی بن یان نا. ئەم نیگەرانییە لە هەندێک هەڵسەنگاندنی ئەمنی و ڕاپۆرتە نوێکاندا بە ڕوونی باسکراوە.
سێیەم: گۆڕانی هاوسەنگیی هێز

ڕۆیشتنی ئەمریکا دەتوانێت کاریگەری لە هاوسەنگیی هێز لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست هەبێت.

بەڵام هاوسەنگیی نوێ تەنها بە ژمارەی سەرباز دیاری ناکرێت. ئابووری، تەکنەلۆژی، مووشەک، درۆن، هەواڵگری، توانای سایبەری، هاوپەیمانییەکان و توانای دیپلۆماسی هەموویان بەشێکن لە هێزی ستراتیژی.

لەبەر ئەوە، کەمبوونەوەی بوونی ئەمریکا لە عێراق بە خۆیەوە مانای کۆتایی هێزی ئەمریکا لە ناوچەکە نییە؛ بەڵکوو دەکرێت بەشێک بێت لە گۆڕینی شێوازی بوونی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. پێش ئەم ڕۆیشتنەش، پەنتاگۆن لەسەر کەمکردنەوەی پێگەی سەربازیی ئەمریکا لە کەنداو هەڵسەنگاندنی دەکرد.
چوارەم: کاریگەری لەسەر ئێران

لە دیدی هەندێک هەڵسەنگاندنی ناوچەیی، ڕۆیشتنی ئەمریکا لە عێراق دەتوانێت دەرفەتێکی نوێ بۆ فراوانکردنی کاریگەریی ئێران دروست بکات، بە تایبەتی لە ڕێگەی پەیوەندییە سیاسی و هێزە چەکدارە هاوپەیمانەکانەوە.

بەڵام ئەمە بە مانای ئەوە نییە کە ئێران بە ئاسانی دەتوانێت هەموو ناوچەکە کۆنترۆڵ بکات؛ چونکە ناوچەکە پڕە لە هێزی ناوچەیی و جیهانی، و هاوسەنگییە سیاسی و ئەمنییەکان بەردەوام لە گۆڕاندان.

پێنجەم: کاریگەری لەسەر کوردستان

بۆ هەرێمی کوردستان، بابەتەکە تایبەتییە.

ڕۆیشتنی هێزەکانی ئەمریکا لە عێراق، بە تایبەتی لە کاتێکدا کە پێشتر هێز و دامەزراوە ئەمنییە ئەمریکییەکان لە هەرێمدا ڕۆڵی گرنگیان هەبوو، پرسیاری نوێ لەبارەی داهاتووی هاوکاریی ئەمنی، هەواڵگری، بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و پەیوەندیی هەرێم لەگەڵ واشنتن دروست دەکات.

لە هەمان کاتدا، ڕۆیشتنەکە نابێت بە مانای کۆتایی پەیوەندییەکانی ئەمریکا و کوردستان بزانرێت؛ چونکە پەیوەندییە سیاسی و ستراتیژییەکان دەتوانن لە شێوەیەکی جیاواز بەردەوام بن.

شەشەم: ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەرەو چ جیهانێک دەچێت؟

ئەگەر بوونی سەربازیی ئەمریکا کەمتر بێت، ئەوا ناوچەکە بە ناچاری دەبێت زیاتر پشت بە توانای خۆی ببەستێت.

ئەمە دەتوانێت دوو ڕێگای جیاواز دروست بکات:

یەکەم، هەوڵدان بۆ دروستکردنی هاوسەنگییەکی نوێ لە نێوان وڵاتانی ناوچەکە.

دووەم، زیادبوونی ملمێلانێ و کێبڕکێی ناوچەیی ئەگەر دەوڵەتەکان نەتوانن یاسا و میکانیزمییەکی نوێ بۆ کۆنترۆڵکردنی هەڕەشەکان دروست بکەن.

لە نێوان ئەم دوو ڕێگایەدا، داهاتووی ناوچەکە تەنها بە بڕیارەکانی واشنتن دیاری ناکرێت؛ بەڵکوو بە توانای دەوڵەتەکانی ناوچەکە بۆ دامەزراندنی دەوڵەتێکی بەهێز، کۆنترۆڵی چەک، دیپلۆماسی و دروستکردنی هاوکارییە ناوچەییەکانیش پەیوەستە.
ڕۆیشتنی ئەمریکا لە عێراق کۆتایی مێژووی ئەمریکا لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست نییە؛ بەڵکوو دەستپێکی قۆناغێکی نوێیە کە تێیدا شێوەی کاریگەریی واشنتن دەگۆڕێت و هێزە ناوچەییەکان بەرپرسیارێتی و دەرفەتی زیاتر بەدەست دەهێنن.

پرسیاری سەرەکی لە ئێستادا ئەوە نییە کە «ئەمریکا ڕۆیشت»؛ پرسیاری گەورەتر ئەوەیە:

لە دوای ئەمریکا، ناوچەکە چۆن خۆی ڕێکدەخات؟

ئەگەر دەوڵەتەکانی ناوچەکە بتوانن هاوسەنگییەکی نوێ لەسەر بنەمای دەوڵەت، یاسا، دیپلۆماسی و هاوکاری دروست بکەن، ڕۆیشتنی هێزی دەرەکی دەتوانێت ببێتە دەستپێکی قۆناغێکی نوێ.

بەڵام ئەگەر بۆشاییە سیاسی و ئەمنییەکان پڕ نەکرێنەوە، ئەوا هێزە نا-دەوڵەتی و کێبڕکێی ناوچەیی دەتوانن ئەو بۆشاییە پڕ بکەنەوە.