شۆڕشی ئەیلوولی مەزن یەکێکە لە گرنگترین و کاریگەرترین ڕووداوەکانی مێژووی هاوچەرخی گەلی کوردستان. ئەم شۆڕشە کە لە ١١ی ئەیلوولی ساڵی ١٩٦١ دەستی پێکرد، بووە خاڵێکی گرنگ لە مێژووی خەباتی سیاسی و نەتەوەییی کورد و بە درێژایی ساڵانی خەبات، بووە هۆی بەهێزبوونی هەستی نەتەوەیی و داواکارییەکانی گەلی کورد بۆ ماف و ئازادی.

شۆڕشی ئەیلوول لە بارودۆخێکی سیاسی و نائارامییەوە سەری هەڵدا. لەو سەردەمەدا، داواکارییەکانی گەلی کورد بۆ بەدەستهێنانی مافە نەتەوەیی و سیاسییەکانی بەردەوام بوون، و بەهۆی نەبوونی چارەسەرێکی سیاسیی گونجاو، ملمڵانێ و خەباتەکان گەشەیان کرد. بە دەستپێکردنی شۆڕشی ئەیلوول، قۆناغێکی نوێ لە خەباتی کوردستان دەستی پێکرد.

ئەم شۆڕشە بە سەرکردایەتی نەمر مەلا مستەفا بارزانی، کە لە مێژووی خەباتی کورددا بە یەکێک لە کەسایەتییە کاریگەرەکان دادەنرێت، توانای ئەوەی هەبوو خەڵک و پێشمەرگە لە ژێر ئاڵای خەباتێکی بەردەوامدا کۆبکاتەوە. پێشمەرگەکانی شۆڕش لە ناوچە شاخاوییەکانی کوردستاندا بە خۆڕاگری و فیداکاری بەردەوام بوون و بە هەموو توانای خۆیان بەرەنگاری سەختییەکانی ئەو قۆناغە بوونەوە.

یەکێک لە تایبەتمەندییە سەرەکییەکانی شۆڕشی ئەیلوول، بەشداری خەڵک بوو. شۆڕش تەنیا خەباتی چەکدارانەی پێشمەرگە نەبوو، بەڵکو خەڵکی کوردستان بە شێوەی جۆراوجۆر پشتگیرییان لە خەبات و پێشمەرگە کرد. ئافرەت و پیاو، گوندنشین و شارنشین، هەر یەکەیان بە توانای خۆی بەشێک بوو لەو خەباتە درێژخایەنە.

لە ماوەی ساڵانی شۆڕشی ئەیلوولدا، کوردستان ڕووبەڕووی سەختی و تاقیکردنەوەی زۆر بووەوە. ئاوارەیی خەڵک، وێرانبوونی گوندەکان، دابڕانی ژیانی ئاسایی و لەدەستدانی ژمارەیەکی زۆر لە خەڵک، بەشێک بوون لە نرخێکی گران کە گەلەکەمان لە پێناوی خەباتدا داویەتی. لەگەڵ ئەوەشدا، هیوا بە داهاتوو و باوەڕ بە مافە نەتەوەییەکان بەردەوام مایەوە.

شۆڕشی ئەیلوول تەنیا ڕووداوێکی سەربازی نەبوو، بەڵکو قۆناغێکی گرنگ لە پەرەپێدانی هۆشیاریی نەتەوەیی و سیاسیی گەلی کورد بوو. ئەزموونەکانی ئەو شۆڕشە کاریگەرییەکی قوڵیان لەسەر قۆناغەکانی دواتری خەباتی کوردستان دانا و بیر و ئەزموونی ئەو سەردەمە بووە بە بەشێک لە مێژووی سیاسی و کۆمەڵایەتیی کوردستان.

لە ڕوانگەی مێژووییەوە، شۆڕشی ئەیلوول پەیامێکی گرنگی هەیە: هیچ خەباتێکی نەتەوەیی بە ئیرادە، یەکگرتوویی و خۆڕاگری بە ئاسانی لەبیر ناکرێت. ئەو نەوەیەی کە لەو شۆڕشەدا بەشداری کرد، مێژوویەکی پڕ لە فیداکاری و خۆبەخشینی بۆ نەوەکانی دواتر بەجێهێشت.

ئێستا، لە یادکردنەوەی ساڵیادی شۆڕشی ئەیلوولی مەزن، پێویستە تەنها ڕابردوو نەخوێنینەوە، بەڵکو وانەکانی ئەو مێژووەش لەبەرچاو بگرین؛ وانەی یەکگرتوویی، خۆڕاگری، بەرپرسیاریەتی، پاراستنی ناسنامە و کارکردن بۆ داهاتووی کوردستان.

شۆڕشی ئەیلوول بە ساڵان تێپەڕینی کات، لە یاد و بیرەوەری گەلی کورد دا زیندوو ماوەتەوە. یادکردنەوەی ئەو ڕۆژانە، ڕێزگرتنە لە مێژوو و لەو کەسانەی کە بە شێوەی جۆراوجۆر بەشدارییان لەو قۆناغە مێژووییە کردووە.

شۆڕشی ئەیلوولی مەزن، بە مێژوو و خەبات و فیداکارییەکانی، بووە پەڕەیەکی دیار و کاریگەر لە مێژووی نوێی کوردستان؛ پەڕەیەک کە هەمیشە دەبێت لە یاد و بیرەوەری نەوەکاندا زیندوو بێت.

یاد و بیرەوەری شۆڕشی ئەیلوولی مەزن پیرۆز بێت

یاساناس وچالاکوان