تەلارسازیی ئایینی بەردەوام وەك ڕەنگدانەوەیەكی گرنگی ناسنامەی ڕۆحی، فیكری و سیاسیی گەلان لە مێژوودا سەیر كراوە، لەم ڕوانگەیەوە دەستپێكردنی پڕۆژەی دروستكردنی «مزگەوتی گەورەی بارزانی» لە شاری هەولێر، كە بە یەكێك لە كۆنترین شارە بەردەوام ئاوەدانەكانی جیهان دادەنرێت، هەنگاوێكی بەرچاوە بۆ گوزارشتكردن لە ناسنامەی نیشتمانی و شارستانیی كوردستان. ئەم پڕۆژە ستراتیژییە، كە لەسەر بنەمای بیرۆكەی مەسرور بارزانی، سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان نەخشێندراوە، هەوڵ دەدات، هاوسەنگییەك لە نێوان ڕەهەندە ڕۆحی، نیشتمانی، ژینگەیی و تەلارسازییەكاندا بەدی بهێنێت.

شیكردنەوەی ئەم پڕۆژەیە چەندین ڕەهەندی جیاواز لەخۆ دەگرێت، لەوانە فەلسەفەی بنەڕەتیی دروستبوون و دیزاینە ئەندازیارییەكەی، هاوشان لەگەڵ تایبەتمەندییە تەكنیكییەكان و كاریگەرییە كۆمەڵایەتی و فەرهەنگییەكانی لەسەر هەردوو ئاستی ناوخۆیی و دەرەكی. بەم شێوەیە، پڕۆژەكە تەنیا وەك شوێنێكی ئایینی نامێنێتەوە، بەڵكو وەك هێمایەكی كولتووری و تەلارسازیی گرنگ لە ناوچەكەدا پێناسە دەكرێت.

 

بنیادنانی مزگەوتی بارزانی

ئاوێتەبوونی ئیمان، پێكەوەژیان و مێژووی خۆڕاگری

بنیادنانی ئەم تەلارە ئایینییە مەزنە لەو پێویستییە بنەڕەتییەوە سەرچاوەی گرتووە كە پایتەختی هەرێمی كوردستان، وەك ناوەندێكی گرنگ، پێویستی بە هێمایەكی نیشتمانی و ئایینیی گشتگیر هەیە؛ هێمایەك كە بتوانێت بە قووڵی ڕەنگدانەوەی بەهاكانی خوداناسی، مرۆڤدۆستی و مێژووی پڕ لە خۆڕاگری و قوربانیدانی گەلی كوردستان بێت، لە پێناو پاراستنی ناسنامە و ڕووبەڕووبوونەوەی ستەمكاریدا.

ناودێركردنی ئەم دامەزراوەیە بە ناوی ڕابەری نیشتمانی «مستەفا بارزانی» وەك نیشانەیەك بۆ ڕێزلێنان لە مێژووی سەركردەیەك سەیر دەكرێت، كە هەوڵەكانی بۆ چەسپاندنی دادپەروەری، ئاشتەوایی كۆمەڵایەتی و پێكەوەژیان تەرخان كردبوو. هاوكات، پڕۆژەكە بەها سەرەكییەكانی لە بیروباوەڕی شێخانی تەریقەتی بارزان وەردەگرێت، لە شێخ عەبدولسەلامی بارزانیی شەهیدەوە تا شێخ ئەحمەدی بارزانی، كە هەمیشە پێشەنگ بوون لە جەختكردنەوە لەسەر پاراستنی ژینگە، بەهای مرۆڤدۆستی، ڕێزگرتن لە فرەیی ئایینی و ڕەتكردنەوەی زۆرداری. لێرەوە ئەم مزگەوتە تەنیا وەك شوێنێك بۆ ئەنجامدانی پەرستشەكان تەماشا ناكرێت، بەڵكو دەبێتە پردێكی گرنگ لە نێوان ڕابردووی پڕ لە خەبات و ئایندەیەكی گەش، كە تێیدا خۆشەویستیی نیشتمان و خزمەتكردنی مرۆڤایەتی بە بەشێكی دانەبڕاو لە باوەڕ و ئایین دادەنرێت.

 

تەلارسازیی مزگەوتەكە

ڕەنگدانەوەی هێما مێژووییەكان و توانای ئەندازیاریی ناوخۆ

پڕۆژەی مزگەوتی گەورەی بارزانی، بە یەكێك لەو تەلارسازییە مۆدێرنانە دادەنرێت كە ڕەهەندێكی كولتووری و مێژوویی قووڵ لەخۆ دەگرێت و لایەنی هونەری و تەلارسازیی ئەم پڕۆژەیە تایبەتمەندییەكی بەرچاو بە بیناكە دەبەخشێت. دیزاینی دەرەكیی باڵەخانەی سەرەكیی مزگەوتەكە لەسەر شێوازی «ڕەشماڵی كوردی» بنیاد نراوە، ئەم هەڵبژاردنە تەلارسازییە تەنیا لایەنێكی بیناسازی نییە، بەڵكو گوزارشت لە ناسنامەی كولتووری، ژیانی كۆچەری و سەختییەكانی ژیانی چیایی گەلی كورد دەكات. ڕەشماڵ و خێوەت لە مێژووی ناوچەكەدا هێمایەك بوون بۆ قۆناغە جیاوازەكانی خەبات، ئاوارەیی، خۆڕاگری و بەرگریكردن لە پێناو مانەوە لەسەر خاك.

لە لایەكی دیكەوە، ئەم پڕۆژە نیشتمانییە بە تەواوی بەرهەمی بیرۆكە و توانای ناوخۆییە. ئەندازیاری كورد «دكتۆر گۆران» بە هاوكاری و هەماهەنگیی وەزارەتی ئەوقاف و كاروباری ئایینی، ئەركی دیزاینكردنەكەی لەئەستۆ گرتووە. جێبەجێكردنی ئەم كارە لە لایەن گەنجان و كادیرانی ناوخۆییەوە لە قۆناغی كاركردندا، ئاماژەیەكی ڕوونە بۆ گەشەكردنی توانای مرۆیی ناوخۆیی لە بەڕێوەبردنی پڕۆژە ستراتیژی و نیشتمانییەكاندا، كە دەتوانن تەلاری هاوچەرخ و مانابەخش پێشكەش بە كۆمەڵگە بكەن.

 

پوختەی دیزاین و تایبەتمەندییە تەكنیكییەكانی پڕۆژەكە

بەپێی پلان و نەخشەسازییە ئەندازیارییەكان، ئەم پڕۆژەیە لەسەر ڕووبەرێكی بەرفراوان كە زیاتر لە دوو ملیۆن مەتر دووجا دەبێت، بنیاد دەنرێت، ئەم پانتاییە لەسەر ئاستی ناوچەكەدا بە یەكێك لە ڕووبەرە هەرە گەورەكان بۆ پڕۆژەی لەم شێوازە دادەنرێت، دیزاینەرانی پڕۆژەكە لە ڕێگەی ئەم تەلارسازییەوە كار دەكەن بۆ جێبەجێكردنی چەندین پێوەری ئەندازیاری لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، كە گرنگترینیان بریتین لە :

1. هۆڵی سەرەكیی مزگەوتەكە كە بڕیارە لەسەر گردێكی دەستكرد جێگیر بكرێت، پانتاییەكەی بە شێوازێكە كە جێگەی نزیكەی 9000 نوێژخوێن دەكاتەوە. هاوكات، حەوشە و باخچەكانی دەرەوەی تەلارەكە بە شێوازێك دیزاین كراون كە لە كاتی بۆنە ئایینی و نیشتمانییە گەورەكاندا، توانای لەخۆگرتنی زیاتر لە 700000 كەسیان لە یەك كاتدا هەبێت، ئەمەش ئاسانكارییەكی باش بۆ بەڕێوەچوونی كۆڕ و كۆبوونەوە جەماوەرییەكان دەكات.

2. پڕۆژەكە چەندین هێمای دیاری تەلارسازی لەخۆ دەگرێت، لەوانە گومبەدێكی زۆر گەورە و دەرگایەكی سەرەكی، كە بە بەرزییەكەی جیا دەكرێتەوە، هەروەها چوار منارەی بەرز لە پڕۆژەكەدا جێگیر دەكرێن كە سیستمی ئەسانسۆری كارەباییان تێدا دادەنرێت، ئەمەش دەرفەت بە سەردانیكەران دەدات تا لە بەرزاییەوە دیمەنی گشتیی شاری هەولێر ببینن.

3. تێكەڵكردنی لایەنی ژینگەیی لەگەڵ لایەنی بیناسازیدا یەكێكی دیكەیە لە تایبەتمەندییەكان. بۆ ئەم مەبەستەش، بڕیارە زیاتر لە یەك ملیۆن دار، درەخت و ڕووەكی جۆراوجۆر لە باخچە و دارستانەكانی دەوروبەری مزگەوتەكەدا بچێندرێن، ئەم ڕووبەرە سەوزاییە جیا لە ڕازاندنەوەی ناوچەكە، ڕۆڵێكی ئەرێنیی لە باشتركردنی ژینگەی پایتەختدا دەگێڕێت.

4. یەكێكی دیكە لە دیمەنە دیارەكانی ناو دیزاینەكە دروستكردنی تاڤگەی دەستكردە، كە بە بەرزیی ٤٨ مەتر دەڕژێتە ناو دەریاچەیەكی دەستكردەوە، لەگەڵ ئەمەشدا نافوورەیەكی گەورە لە ناوەڕاستی پڕۆژەكەدا بنیاد دەنرێت، كە وەك یەكێك لە تایبەتمەندییە سەرنجڕاكێشەكانی دیزاینەكە هەژمار دەكرێت.

 

كۆمەڵگایەكی گشتگیر و فرەڕەهەند

بۆ زانست،مێژوو و خزمەتگوزاریی گشتی

مزگەوتی گەورەی بارزانی، تەنیا تەلارێكی ئایینیی ساكار نییە، بەڵكو پڕۆژەیەكی شارستانی و كۆمەڵگەیەكی فرەڕەهەندە كە لە سێكتەرە جیاوازەكاندا خزمەتگوزاریی ڕۆشنبیری، زانستی، كۆمەڵایەتی و مرۆیی پێشكەش دەكات. ئەم ناوەندە بە شێوازێك دیزاین كراوە كە ببێتە پردێكی گرنگ لە نێوان ڕابردوو و داهاتوودا، و گرنگترین بەشەكانی بریتین لە:

• كتێبخانە و ئەرشیفی نیشتمانی: ئەم بەشە هۆڵێكی سەرەكی و فراوان لەخۆدەگرێت كە تایبەت دەبێت بە كۆكردنەوە، پاراستن و پۆلێنكردنی بەڵگەنامە مێژووییەكان و گرنگترین نووسراوە ئایینی و كوردییەكان، ئەم شوێنە وەك سەرچاوەیەكی زانستیی دەوڵەمەند، خزمەت بە توێژەران و خوێندكارانی زانكۆ دەكات.

• مۆزەخانەی مێژوویی: هۆڵێكی تایبەتە بە نمایشكردنی مێژووی دێرینی كوردستان و پاراستنی دەستنووس و بەڵگەنامە كولتوورییەكان، كە ئامانجی ئاشناكردنی نەوەی نوێ و گەشتیارانە بە ڕەسەنایەتیی ناوچەكە.

• قوتابخانەی زانستە ئایینییەكان: ناوەندێكی ئەكادیمی و پێشكەوتووی خوێندنە بۆ پێگەیاندنی فێرخوازانی زانستە شەرعییەكان، بە جۆرێك كە كار لەسەر بڵاوكردنەوەی بنەماكانی میانڕەوی، پێكەوەژیان و لێبوردەیی دەكات لە نێوان پێكهاتە جیاوازەكاندا.

• هۆڵەكانی كۆنفڕانس و بۆنەكان: هۆڵی گەورە و مۆدێرن بۆ سازكردنی كۆڕبەند، سیمینار و كۆنفڕانسە ئایینی، فیكری و كۆمەڵایەتییەكان لەسەر هەردوو ئاستی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی.

• كایەی خزمەتگوزارییە گشتییەكان: ئەم كەرتە چەندین بەش لەخۆ دەگرێت، لەوانە هۆڵی نانخواردنی گشتی (مەتبەخی خێرخوازی) بۆ دابینكردنی ژەمە خۆراك بۆ هاووڵاتیانی كەمداهات، بازاڕێكی كولتووری بۆ ناساندن و فرۆشتنی كەلوپەلی ئایینی و دەستكردی ڕەسەنی كوردی، پاركێكی گەورە بۆ حەوانەوەی خێزانەكان، لەگەڵ گەراجێكی فراوان بۆ وەستانی ئۆتۆمبێلی سەردانیكەران.

 

ڕەهەندی ستراتیژی و شارستانیی پڕۆژەكە:

لە هێزی نەرمەوە بۆ گوتاری لێبوردەیی و گەشەپێدان

لە ڕوانگەیەكی ستراتیژییەوە، پڕۆژەی دروستكردنی ئەم مزگەوتە وەك ئامرازێكی كاریگەری «هێزی نەرم» (Soft Power) بۆ هەرێمی كوردستان تەماشا دەكرێت. ئامانجی سەرەكیی ئەم ناوەندە نیشاندانی وێنەیەكی ڕوون و دروستە بە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، كە تێیدا فرەچەشنیی كولتووری، ئایینی و پڕەنسیپەكانی پێكەوەژیانی ئاشتییانەی نێوان پێكهاتە جیاوازەكان بەرجەستە دەبن.

جگە لە لایەنی پەرستشی، بوونی هۆڵی كۆنفڕانس و سەنتەری توێژینەوەی ئەكادیمی لە چوارچێوەی ئەم پڕۆژەیەدا، هەنگاوێكی گرنگە بۆ گۆڕینی ئاراستەی گوتاری ئایینی بەرەو دیالۆگێكی هاوچەرخ و كراوە لەگەڵ جیهانی دەرەوە و شارستانییەتە جیاوازەكاندا. ئەم پێكهاتە مەعریفییە دەبێتە بنكەیەك بۆ پەرەپێدانی زانست و بڵاوكردنی پەیامی ڕاستەقینەی ئایینی ئیسلام، كە لەسەر بنەماكانی لێبوردەیی، مرۆڤدۆستی و پەسەندكردنی یەكتری دامەزراوە، دوور لە هەر جۆرە توندڕەوی و لادانێك.

لە هەمان كاتدا، ئەم پڕۆژەیە بەهۆی دیزاینە سەرنجڕاكێشەكەی، قەبارە گەورەكەی و تایبەتمەندییە تەلارسازییە فەرهەنگییەكانیەوە، توانای ئەوەی هەیە ببێتە یەكێك لە مەڵبەندە گرنگەكانی گەشتیاریی ئایینی و كولتووری لەسەر ئاستی عێراق و ناوچەكە، ئەم هەنگاوەش نەك تەنیا پێگەی شارستانیی شاری هەولێر بەهێز دەكات، بەڵكو دەبێتە پاڵپشتێكی كاریگەر بۆ بووژانەوەی كەرتی گەشتیاری و ڕەخساندنی دەرفەتی نوێی ئابووری لە ناوچەكەدا.

لە كۆتاییدا، دەتوانرێت بگوترێت كە پڕۆژەی مزگەوتی گەورەی بارزانی لە شاری هەولێر، هەنگاوێكی بنەڕەتی و گرنگە بە ئاراستەی بەرجەستەكردنی ناسنامەی نیشتمانی، مێژوویی و ئایینیی گەلی كوردستان لە چوارچێوەی تەلارسازییەكی هاوچەرخدا. ئەم مەڵبەندە فرەڕەهەندە، لە ڕێگەی ئاوێتەكردنی هێما و نەخشاندنی ڕەسەنی كوردی لەگەڵ تایبەتمەندییە ژینگەیی و زانستییە پێشكەوتووەكاندا، تەنیا وەك شوێنێك بۆ ئەنجامدانی ئەركە ئایینییەكان نابینرێت، بەڵكو وەك هێمایەكی شارستانی و كولتووری كار دەكات بۆ پاراستنی مێژووی پڕ لە تێكۆشانی گەلی كوردستان و گواستنەوەی پەیامی ئاشتی، لێبوردەیی و پێكەوەژیانی مرۆیی بۆ سەرانسەری جیهان.

ئەم پڕۆژەیە پیشاندەری ئەو ڕاستییە بنەڕەتییەیە كە چۆن هونەری تەلارسازی دەتوانێت ببێتە زمانێكی زیندوو و هەمیشەیی بۆ گێڕانەوەی ڕووداوە مێژووییەكان، ڕەسەنایەتیی كولتووری و بەها مرۆییە باڵاكانی نەتەوەیەك، وەك پردێكی پەیوەندیی بەهێز لە نێوان یادەوەرییەكانی ڕابردوو و ئامانجەكانی داهاتووی كۆمەڵگەدا.