میسال ئالوسی، وەك سیاسەتمەدارێكی باڵای عێراق و دامەزرێنەری پارتی ئوممەی عێراقی هەژمار دەكرێت. ئەو یەكێكە لەو كەسایەتییە نیشتمانییانەی كە هەمیشە بە بوێری لە دەربڕین و ڕوونیی دیدگا لە تەنگەژەترین و سەخترین بارودۆخەكاندا ناسراوە. ئالووسی وەك دەنگێكی پێشەنگ بۆ چەسپاندنی دەوڵەتێكی مەدەنیی عەلمانی لە سیاسەت ناسراوە، ئەمەش لەسەر بنەمای مێژوویەكی دوور و درێژی خەبات كە لە ڕووبەڕووبوونەوەی دیكتاتۆریەت لە هەندەرانەوە دەستی پێكرد و بە ڕۆڵە كاراكەی لە داڕشتنەوەی پرۆسەی سیاسیی دوای ساڵی ٢٠٠٣ گەیشتە لووتكە.

بەشداربوونی لە گفتوگۆی ئەمجارەی «بازنەی گفتوگۆ»دا (كوردستان لەناو گێژاوی شەڕێكی نەخوازراودا)، تەنیا زیادكردنێكی جۆری نەبوو، بەڵكو خوێندنەوەیەكی ستراتیژیی قووڵ بوو كە لە ئەزموونێكی دەوڵەمەندەوە سەرچاوەی گرتبوو. لەوێدا شرۆڤەیەكی وردی بۆ ئەو مەترسییانە خستەڕوو كە بەرۆكی ناوچەكەیان گرتووە و بەمجۆرە دیدوتێڕوانین و بۆچوونەكانی خۆی خستەڕوو.

 

لە سەرەتادا، پڕبەدڵ سوپاس و پێزانینی خۆم ئاراستەی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی «پارتی»ی ئازیز دەكەم، كە ئەم دەرفەتە زێڕینەی بۆ ڕەخساندین، تا پردی گفتوگۆ لەگەڵ ئەم بژاردە ڕوناكبیرە لە مامۆستایان و كەسایەتییە بەڕێزەكان دروست بكەین. بوونی من لەنێوان ئێوەدا لە جەوهەردا هەوڵێكە بۆ ئەوەی لە كانیی زانست و ئەزموونە قووڵەكانتان سوودمەند بم.

ئێمە ئەمڕۆ لەناو ئەم شەڕەدا لە بەردەم دیمەنێكی جیۆپۆلیتیكی زۆر ئاڵۆزداین، كە تایبەتمەندە بە هەڵگیرسانی ململانێیەكی ستراتیژیی بەرفراوان، كە ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا زۆر ڕاشكاوانە و بە میتۆدێكی فەرمیی تازەوە ڕابەرایەتی دەكات. ئەگەر مێژووی نزیك بدوێنین، دەبینین ڕژێمی ئێران خاوەن دیدگایەكی ئایدیۆلۆژی و سیاسیی ڕەگداكوتاوە، كە سیمایەكانی لە مێژەوە گەڵاڵە بوون و لەسەر تێگەیشتنێكی تایبەت بۆ هاوسەنگیی هێز و شێوازی فەرمانڕەوایی و عەقیدەی سیاسی بونیاد نراوە. ئەم دیدگایە هەرگیز لە دەوروبەرەكەی دانابڕێت، بەڵكو لەگەڵ بەرژەوەندییە بنەڕەتییەكانی سووریا و عێراق و ناوچەی كەنداو یەكی گرتووەتەوە و هەندێك جاریش پێكداكەوتووە، تا گەیشتووەتە ئاستی بەریەك كەوتن لەگەڵ ئەجێندا نێودەوڵەتییە گەورەكان.

گرنگە جەخت لەوە بكەینەوە كە بزوێنەری سەرەكیی ئەم ململانێیانە «زمانی بەرژەوەندیی پراگماتییانە»یە كە مێژوو ئەوەی تۆمار كردووە، هەر بۆ نموونە لە سەردەمی جەنگی عێراق – ئێراندا، ئێران پێویستی بە چەك بوو، ئەم پێویستییە وای لێكرد كە گرێبەستی چەك كڕین لەگەڵ ئیسرائیل واژۆ بكات، ئەمەش ئەوە دەسەلمێنێت كە جەنگەكان لە ناوەرۆكدا تەنیا پێكدادانی كاتی نین، بەڵكو ململانێی هەژموونن و لە بەرژەوەندیی ساتەوەختەوە سەرچاوە دەگرن بۆ پێكانی ئامانجە ستراتیژییە گەورەكان. ئەمڕۆ دەبینین ئیدارەی ئەمریكا بە سەرۆكایەتیی تڕەمپ و تیمەكەی، «بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران»یان وەك هێڵێكی سوور دیاری كردووە كە نابێت بوونی هەبێت. كەواتە ئاگری ئەم شەڕە باجی هەوڵە بێوچانەكانی ئێرانە بۆ ئەوەی ببێتە خاوەنی پڕۆژەی ئەتۆمی.

جەنگ، بە هەموو ئەو ماڵوێرانییانەی كە لەگەڵ خۆیدا دەیهێنێت، بە هیچ شێوەیەك بژاردەیەكی دڵخۆشكەر نییە. ئێمە لە هەرێمی كوردستان و بە شێوەیەكی گشتی لە عێراقدا، هەمیشە یەكێك بووین لەو گەلانەی كە زۆرترین زیانمان لە ئاكامی جەنگەكان بەركەوتووە، بەڵام لە كۆتایی هەر ململانێیەكدا، بۆمان دەردەكەوێت كە لایەنە شەڕكەرەكان دوای بەفیڕۆدانی سەرمایە و كاتێكی زۆر، دەگەڕێنەوە بۆ سەر مێزی گفتوگۆ. بەڵام كێشەكانی كوردستان تەنیا بە ململانێیەكی ئێستا، یان بە سەرۆك وەزیرانێكی دیاریكراوەوە گرێ نەدراون، بەڵكو ئازارێكی بنیادییە و لە ڕەحمی «ڕێككەوتنامەی سایكس-پیكۆ»وە سەرچاوەی گرتووە. ئەو ڕێككەوتننامەیەی بە تەماعی ئیمپریالیزمی ئەوروپی داڕێژرا، سنووری دەستكردی بەسەرماندا سەپاند و گەلانی ناوچەكەی خستە ناو ململانێیەكی بەردەوامەوە .

ئەو واقیعەی ئەمڕۆ تێیدا دەژین، لە ڕاستیدا «ئیمپریالیزمی نوێ»یە بە جوانترین وێنەی خۆی، كە تەواكەری ئەو مێژووەیە كە ئیمپریالیزمی كۆن دەستی پێكردبوو. بۆیە پێویستە بە وردی ئاگادار بین، كە ئێمە هێشتا باجی دابەشكارییەكی نەخشەیی دەدەین كە سەدەیەك لەمەوبەر دانراوە، ئەمەش وامان لێدەكات ڕیزەكانمان یەك بخەین و بە تەواوی دەرك بە قەبارەی ئەو تەحەددییە بوونگەراییانە بكەین كە لە سایەی ئەم جووڵە نێودەوڵەتییە توندەدا ڕووبەڕووی ناوچەكەمان دەبنەوە.

ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا، بێ هیچ ڕكابەرێك، لە لووتكەی دیمەنی جیهانیی وەك گەورەترین هێزی گەردوونی و گەورەترین ئابووریی دەوڵەتی كە مێژووی هاوچەرخ بە خۆیەوە نەبینیوە، دەبینرێت. بەڵام واشنتۆن لە جەوهەری جووڵە سیاسییەكانیدا، خۆی بە سنوورەكانی «جیهانی گریمانەیی»یەوە نابەستێتەوە كە لەسەر بنەمای نموونەیی ماف و ئەركەكان، یان بڕیارەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان بونیاد نراوە، بەڵكو بەپێی واقیعبینییەكی سیاسیی ڕەق دەجووڵێتەوە كە چەمكەكانی هەژموون، بەرژەوەندیی خودی و سەپاندنی مەرجەكان بەسەر ئەوانی دیكەدا بچەسپێنێت.

ئەم ڕێچكە پراگماتییە وای كردووە، ئەمڕۆ یەكێتیی ئەوروپا و ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا لە دۆخێكی هاودژی ستراتیژی و بەریەككەوتنی بێدەنگدا بن، چونكە دیدگای ئەمریكا بەو جۆرە سەیری ئەوروپا دەكات، وەك هێزێكی بەرهەمهێنی پاشەكشەكردوو كە پشكی لە بەرهەمهێنانی جیهانی تەنیا ١٢٪ تێپەڕ ناكات. ئەگەر كیشوەری ئەوروپا بەو هەموو قورساییە مێژوویی و پێگە نێودەوڵەتییەیەوە، درەوشانەوە و ئەولەوییەتی خۆی لە هاوكێشەكانی ئیدارەی ئێستای ئەمریكادا لەدەست دابێت، ئەی دەبێت بارودۆخی وڵاتانی وەك عێراق و ئێران لە تەرازووی بەرژەوەندییەكانی ئەمریكادا چۆن بێت؟

لەناو هاوكێشەی ئەم گەردەلوولەدا، پرسی گەلی كورد سەر هەڵدەدات كە بەدەست لێكەوتەكانی ئەم ململانێ نێودەوڵەتییانەوە ناڵاندوویەتی و دەناڵێنێت. هەرچەندە ڕەنگە كورد لەناو سنوورە سیاسییە فەرمییەكانی عێراق،یان سووریادا وەك «كەمینە» پۆلێن بكرێن، بەڵام وەك نەتەوە و گەل، گوزارشت لە واقیعێكی جوگرافی، سیاسی و مێژوویی مەزن دەكەن، كە لەو پێناسە كورتكراوانە بەرزترە. ڕەنگە یەكێك لە دیارترین نیشانەكانی پێگەیشتن لە كاروانی ئێستای كورددا، دانایی سەركردایەتی سیاسی بێت كە بڕیاری دا خۆی بەدوور بگرێت لە تێوەگلان لەم شەڕە مەترسیدارە، بە پێچەوانەی هەندێك لایەن لە بەغدا كە بەداخەوە بە هەموو شێوەیەك هەوڵ دەدەن، عێراق پاڵ بنێن بەرەو تێوەگلانێكی گەورە كە نەوەكانی داهاتوو باجەكەی دەدەن.

ئازاری كورد لە كوردستان، دەنگدانەوە و درێژەی ئازاری كوردە لە وڵاتانی ناوچەكە، كە لەوێدا ڕووبەڕووی ڕژێمێك دەبنەوە لە پشت پەردەی پڕوپاگەندەی میدیایی چەواشەكارەوە، لە دۆخێكی ترس و شڵەژاندا دەژین. ئێران ئەمڕۆ لە بارودۆخێكی نائاساییدا شەڕ دەكات و بە هەموو شێوەیەك هەوڵ دەدات، مەرجی باشتر بۆ گفتوگۆ، یان قەرەبووی ئابووری بەدەست بهێنێت، بۆ ڕزگاركردنی پێكهاتەی سیستمەكەی. وەك چۆن لە لێدوانە بەردەوامەكانی ئەمریكاوە دەردەكەوێت، تاران لە ڕاستیدا بەدوای دەرچەیەكدا دەگەڕێت بۆ كۆتاییهێنان بەو جەنگە وێرانكەرەی كە ئابووری و سەقامگیریی گەلەكانی تێكشكاندووە. ئارەزووی كۆتاییهێنان بە ململانێ، ناتەواوییەكی سیاسی نییە، بەڵكو ددانپێدانانە بە تاڵی واقیع و پێویستییەكە بۆ پاراستنی ئەوەی لە توانا و سامانی گەلان ماوەتەوە لە ناوچەیەكدا كە چیتر بەرگەی خوێنڕێژی و وێرانكاریی زیاتر ناگرێت.

خوێندنەوەیەكی ورد بۆ سرووشتی ئێستای ئێران، ترسێكی قووڵ و بەردەوام لە بزووتنەوە ڕزگاریخوازییە نەتەوەییەكانی ناوخۆی ئەو وڵاتە نیشان دەدات. لە دیدگایەكی جیۆپۆلیتیكی سادەوە، وای دەبینم، بەوجۆرە سەیری هەردوو پێكهاتەی نەتەوەیی «بەلوچ» و «كورد» دەكات وەك دیارترین ئەو ڕەگەزە زیندووانەی كە ڕەنگە هەڕەشە لە پڕۆژەكەی بكەن. ئەم دڵەڕاوكێیەی لە ترسێكی ڕاستەقینەوە سەرچاوە دەگرێت، ئەویش ترسی تێكشكانی ئەو هەژموونە ئایدیۆلۆژی و سیاسییەیە كە سەپاندوویەتی، هەروەها لە ئەگەری هەڵاتنی سپێدەیەكی نوێ لە فرەیی كە ژێردەستەیی عەقیدەیی ڕەت دەكاتەوە.

لێرەوە، ئەركی سەرشانی ئێمەیە وەك هێزە سیاسی و فیكرییەكان كە لە زمانی جەنگ بەرزتر ببینەوە، كە مێژوو سەلماندوویەتی جگە لە وێرانكاری و خۆڵەمێش هیچی دیكەی لێ ناكەوێتەوە. من هەمیشە یەكێك بووم لەوانەی باوەڕم وایە جەنگ چارەنووسێكی حەتمی نییە. شەخسی خۆم باجێكی زۆرم داوە لەبەرانبەر قەناعەتی پتەوم بەوەی كە ئاشتی تەنیا پەناگەی گەلانە. دیدگای من بۆ ئاشتی لە سنوورە كلاسیكییەكان تێدەپەڕێت. من خوازیاری ئاشتییەكی گشتگیرم كەد دانپێدانان بە «ئەوی دیكە» لەخۆ بگرێت، بەدوور لە چەمكەكانی ڕق و كینە، یان كەمبایەخی ئایینی. فیكری مرۆیی پێگەیشتوو، پەراوێزخستنی «جوو» یان كەمكردنەوەی نرخی «مەسیحی» یان هەر خاوەن بیروباوەڕێكی دیكە قبووڵ ناكات، چونكە كۆمەڵگە پێشكەوتووەكان لەسەر قبووڵكردنی جیاوازییەكان بونیاد دەنرێن، نەك لەسەر تواندنەوەیان لە یەك قاڵبدا. ئەمڕۆ دەبینین كە هیواخواستن بۆ ئاشتییەكی ڕاستەقینە لە نێوان تاران و پایتەختەكانی ناوچەكە بووەتە پێویستییەكی هەنووكەیی، كە ڕەنگە لە گرنگیدا لەو هاوسەنگییانەی نێوان هەندێك ڕژێمی عەرەبی و ئیسرائیل زیاتر بێت، بۆ دەستەبەركردنی سەقامگیری لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.

ئەگەر بمانەوێت بە واقیعبینییەكی سیاسی و بەدەر لە پەخشان نووسین و قسەی باقوبریق واقیعەكە دەستنیشان بكەین، دەبێت ددان بەوەدا بنێین كە ناسناوی «دەوڵەتی دەستدرێژیكار» بەسەر جوگرافیای ناوچەكەدا و بە هەموو ئاڵۆزییەكانیەوە دابەش بووە. توركیا، ئێران و ئیسرائیل، تەنانەت دەوڵەتی عێراقیش لە ناو هۆشیاریی كورددا، و ڕژێمی سووریا لە دیدگای لوبنانی و كوردییەوە، هەموویان ئەو قەوارانەن كە لە قۆناغە جیاجیاكاندا ڕۆڵی دەستدرێژیكاریان گێڕاوە. تێپەڕاندنی ئەم قۆناغە پێویستی بە بوێرییەكی سیاسی هەیە، بۆ ئەوەی لە دروشمە سۆزدارییەكانەوە بەرەو بونیادنانی ئاسۆیەكی كردەیی هەنگاو بنێین كە نەوەكانی داهاتوو بپارێزێت. لێرەدا بە كوڵەوە دەپرسم: ئایا دادپەروەر بووین بەرانبەر توركمانەكان؟ ئایا سوننە لە عێراقی ئەمڕۆدا لەژێر سایەی هەمان ئەو سەقامگیرییەدا دەژی كە كاتی خۆی وەك تەنیا جەمسەری دەسەڵات هەیبوو؟ ئەم پرسیارانە وامان لێ دەكات، ستایشی مۆدێلی كوردستان بكەین، كە توانیویەتی بە داناییەكی كەم وێنە، لە تەنگەژەی ململانێ ناوخۆییەكانی نێوان نەتەوە و ئایینەكان ڕزگاری بێت.

من تا ئێستاش، بە هەموو ڕاستگۆییەكەوە، بە سەرسامی و سەرسوڕمانەوە دەڕوانمە ئەزموونی هەرێمی كوردستان لەدابینكردنی ئاشتەوایی نەتەوەییدا، چۆن بەرەی كوردستانی لە ساڵی 1991 توانییان لە شەو و ڕۆژێكدا لێبووردنی گشتی دەربكەن و بەسەر تاڵییەكانی ڕابردووی خوێناویدا باز بدەن؟ نەیارەكانی دوێنێ بوونە هاوبەش لە بونیادنانی نیشتمانێكدا، ئەمە ئەو پێگەیشتنە سیاسییەیە كە لە زۆرێك لە پایتەختەكانی ناوچەكەدا بوونی نییە.

وەك هاووڵاتییەكی عێراقی كە هەڵگری فیكری لیبڕاڵی عەلمانییم و پەرۆشی مانەوەی دەوڵەتی عێراقم بە قووڵایی مێژووییە حەوت هەزار ساڵییەكەیەوە، پێموایە تەنیا ڕێگە بۆ ڕزگاركردنی ئەوەی ماوەتەوە، ڕۆیشتنە بەرەو كۆنفیدراڵی. ئەم فیدڕاڵیزمەی ئێستا «فیدراڵیزمێكی ئیفلیج»ـە، نە ناوەندییەكی بەهێزە و نە یەكێتێیەكی (ئیتیحادی) ڕاستەقینەیە، بەڵكو تێكەڵەیەكی شڵەژاوە كە ڕێگرە لە گەشەكردن. من ئەم پڕۆژەیەم لە ساڵی ٢٠٠٦ لە ناو ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق خستە ڕوو، بەڵام بەداخەوە، لە لایەن هەندێك لە هاوكارانمەوە تێگەیشتنی بۆ نەكرا، چونكە دەركیان بە جیاوازییە بنەڕەتییەكانی نێوان سیستمی فیدڕاڵی و كۆنفیدڕاڵی نەدەكرد.

قەیرانی حوكمڕانی لە بەغدا لە «لووتبەرزی» و نەبوونی دیدگایەكی سیاسیی گشتگیردا كورت دەبێتەوە. لێرەدا هەڵوێستێكم بیر دەكەوێتەوە كە تاڵیی واقیعەكە دەردەخات، كاتێك لەگەڵ یەكێك لە سەرۆك وەزیرانەكانی پێشووی عێراق باسی دواكەوتنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی كوردستانم كرد، بەڵێنی پێدام لە ماوەی چەند ڕۆژێكدا چارەسەری بكات، بەڵام دواتر پاشگەز بووەوە بەو بیانووەی كە یەكێك لە سەركردەكانی كورد «تویت»ێكی بڵاوكردووەتەوە و تێیدا شانازیی بە كوردستانەوە كردووە. ئایا عەقڵ دەیبڕێت بژێویی گەلێك و چارەنووسی سیستمێكی سیاسی بە تەواوی، ببەسترێتەوە بە ڕایەكی كەسی، یان تویتێكی ئەلیكترۆنی؟ ئەم عەقڵییەتی تۆڵەسەندنەوەیە، نە دەوڵەت بونیاد دەنێت و نە ئاسایش دەپارێزێت.

لە بەرانبەردا، قورسایی سەركردایەتیی كوردستان لە لۆژیك و دانایی جەنابی مەسعود بارزانی و سەركەوتنی جەنابی مەسرور بارزانی لە بەڕێوەبردنی حكومەتدا دەردەكەوێت. بەدەر لە سۆز، ئامارە ئابوورییەكان و پێگە نێودەوڵەتییەكەی هەرێمی كوردستان لە ئێستادا بە چەندین قۆناغ لە بەغدا لەپێشترە. هەولێر سەركەوتوو بوو لە بونیادنانی پەیوەندییە ستراتیژییە پتەوەكان لەگەڵ وڵاتانی كەنداو، واشنتۆن و بەرلین، تا گەیشتووەتە ئاستێك كە جیهان زیاتر متمانە بە هەرێم دەكات وەك لە ناوەند.

لێرەدا ڕووداوێكم لە لێژنەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی پەرلەمان بیر دەكەوێتەوە، كاتێك هاوكارمان خوالێخۆشبوو عەدنان ئەسەدی لە باڵیۆزی ئەڵمانیای پرسی: بۆچی چەكی جۆری وەك (مووشەكی میلانۆ) دەدەنە كورد، بەڵام نایدەنە بەغدا؟ وەڵامی باڵیۆزی ئەڵمانیا زۆر یەكلاكەرەو بوو، وتی: «كاتێك چەك دەدەینە كورد، بە دڵنیاییەوە دەزانین بۆ كوێ دەچێت و چۆن بەكاردێت، بەڵام كاتێك دەیدەینە بەغدا، هیچ گەرەنتییەكمان نییە كە چارەنووسی بەكوێ دەگات». ئەم لێدوانە ئاماژەیەكی زۆر كورتە بۆ ئاستی متمانەی نێودەوڵەتی و ئەو پڕۆفیشناڵییەی كە هەرێم هەیەتی.

سەركەوتنی هەرێمی كوردستان «حەسوودی و دڵەڕاوكێ»ی لای هێزە دەسەڵاتدارەكانی بەغدا و هاوپەیمانەكانیان لە تاران دروست كردووە. هەرچەندە دەزانم ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا دەوڵەتێكی ئیمپریالیی سەرمایەدارە و بەدوای بەرژەوەندییەكانی خۆیدا دەگەڕێت، بەڵام هێشتا وەك هاوپەیمانی یەكەم و بەهێزترین ئەكتەر دەمێنێتەوە كە جڵەوی بڕیاری نێودەوڵەتی لە ناوچەكەماندا بەدەستە. بەپێی هەموو ئەو زانیارییانەی لەبەر دەستن، من گەشبینییەكی گەورەم هەیە بۆ داهاتووی كوردستان وەك قەوارەیەكی سەركەوتوو و سەقامگیر، لە كاتێكدا دڵەڕاوكێیەكی قووڵم هەیە بۆ داهاتووی عێراق لە سایەی نەبوونی پێگەیشتنی سیاسی لە بەغدا. هیوادارم زمانی عەقڵ و هەق زاڵ بێت و گەلەكانمان بەو ئاسایش و خۆشگوزەرانییە شاد بن كە شایستەین.

بە ڕاستی و بە هەموو ڕاستگۆییەكەوە، زۆر خۆشحاڵم كە بەشدارم لەم گفتوگۆ دەوڵەمەندەدا و گوێبیستی ئەم دیدگا جیاوازانە بووم، چ یەك باوەڕی بن (عەقیدی) یان سیاسی، چونكە گەلێك وانە و پەندیان تێدا بوو. ئەوەی ئەمڕۆ دەیخەمەڕوو، لەسەر بنەمای خوێندنەوەیەكی واقیعی و بەدوور لە هەڵچوونە، كە دەست دەخاتە سەر جەوهەری هاوسەنگییە نێودەوڵەتییە ئاڵۆزەكان.

هاوكێشەكانی ناوچەكە و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە دوای ڕووداوەكانی حەوتی ئۆكتۆبەر تووشی بوومەلەرزەیەكی ڕاستەقینە بوون. لێرەدا جەخت دەكەمەوە، لەسەر بنەمای زانیاریی ورد، كە بنیامین نەتانیاهۆ نەیویستووە بچێتە ناو «جەنگی تێكشكاندنی ئێسك»ی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئێران، بەڵكو خولیای ئەو تەنیا لە فراوانخوازی لەناو لوبنان، یان كەناری ڕۆژئاوادا قەتیس مابوو، چونكە بەرژەوەندییە هەرێمییەكانی قووڵتر بوون لەوەی بچێتە ناو سەركێشییەكی ئەنجام نادیار لەگەڵ تاران. بەڵام حەوتی ئۆكتۆبەر ئەم هاوكێشەیەی گۆڕی.

 وردەكارییەكانی ئەوەی لەو ڕۆژەدا ڕوویدا، بە وێنە و بەڵگەنامە گەیشتووەتە دەست گەورەترین سەركردەی دەوڵەتە عەرەبییەكان، لەنێویاندا حكومەتی بەغدا. سەرەڕای مافی حكومەتی عێراق و سەرۆكەكەی جەنابی محەمەد شیاع سوودانی لە نكۆڵیكردن، یان پشتگوێخستن بۆ پاراستنی بەرژەوەندیی دەوڵەت لە ململانێ نێودەوڵەتییەكان، بەڵام ئەو ڕاستییە سیاسییەی كە كورد و عەرەب و ئەمریكی و ئێرانییەكان بە هەمان شێوە دەیزانن، ئەوەیە كە دەستكاریی شكۆی ئەمنی و سەقامگیریی ستراتیژیی كرد، ئەمەش وای لێكرد پەیامی ڕوون بۆ سەركردایەتیی عێراق بنێرێت كە تۆڵە لە هەر كەسێك دەكاتەوە كە بەشدار بووە لەو ڕۆژەدا.

لەسەر ئاستی پەیوەندیی نێوان ئەمریكا و ئێران، دەبێت ئاماژە بەوە بكرێت كە ئیدارەكانی ئۆباما و بایدن بۆ ماوەیەكی درێژ گرەویان لەسەر پشتگیریكردنی فیكرەی ئێرانی لە عێراق و سووریا و لوبنان دەكرد، لە ڕێگەی بەهێزكردنی میلیشیاكانی سەر بەو وڵاتەی خۆش كرد، بەڵام گۆڕاوی هەرە دیار لەم هاوكێشەیەدا هەرێمی كوردستان بوو.

بۆیە بە زمانێكی عەرەبیی پاراو و ڕەوان دەڵێم: پشتگیریكردنی كوردستان، پشتگیریكردنی بەغدایە. ئەگەر مۆدێلی ئەزموونی كوردستان سەركەوتوو بێت، دەتوانین لە بەغداش سیستمێكی سیاسیی مرۆیی و دادپەروەر دابمەزرێنین. ئەوەی سەركردایەتیی كوردستان جیا دەكاتەوە، لە لۆژیك و دانایی جەنابی مەسعود بارزانی و سەركەوتنی جەنابی مەسرور بارزانیدا بەرجەستە بووە، توانای بەدیهێنانی دەستكەوتی بەرجەستەیە كە دەنگدانەوە و پێگە نێودەوڵەتییەكەی لە قورسایی سیاسی و ئابووریی بەغدا تێپەڕی كردووە.

لە كۆتاییدا، سەرەڕای تەمومژاویبوونی دیمەنەكە لە عێراق بە گشتی، بەڵام من زۆر گەشبینم بە داهاتووی كوردستان وەك منارەیەك بۆ سەقامگیری و سەركەوتن.