خانمە هونەرمەند نۆیشە سەعیدی بۆ گوڵان:هەوڵم داوە ئاشنای شێوازە جیاوازەكان بم، نەك تەنیا لاسایی كەسانی دیكە بكەمەوە
خانمە هونەرمەندی ڕۆژهەڵاتی كوردستان نۆیشە سەعیدی بە پەنجە ڕەنگینەكانی، گیانێكی نوێ دەبەخشێتەوە بە یەكێك لە دێرینترین ئامێرە مۆسیقییەكانی ڕۆژهەڵات، كە ئەویش «ڕەبابە»یە، ئەو تەنیا مۆسیقاژەنێك نییە، بەڵكو پارێزەری كەلەپوور و دەنگی ڕەسەنە.
نۆیشە یەكێكە لە ئەندامانی گرووپی كیژانی سنە لە ڕۆژهەڵاتی كوردستان، لەم گرووپەدا كۆمەڵێك كچە گۆرانیبێژ و مۆسیقاژەنی لێهاتوو لە دەوری یەك كۆ بووەتەوە، نەك تەنیا بۆ پێشكەشكردنی مۆسیقا، بەڵكو وەك پەیامێكی ڕاشكاو بۆ سەلماندنی توانا و ناسنامەی ئافرەتی كورد لە بواری هونەریدا كار دەكەن.
نۆیشە و هاوڕێكانی لەم گرووپەدا، توانیویانە بە مۆسیقایەكی مۆدێرن و لە هەمان كاتدا پاراستنی ڕەسەنایەتی، سەرنجی هەوادارانی مۆسیقا لە ناوخۆ و دەرەوەی كوردستان ڕابكێشن.
لە دەرفەتێكدا چەند پرسیارێكمان ئاراستەی كرد.
*ئەگەر دەكرێت كەمێك باسی سەرەتاكانی كاری هونەریت بكە؟
-من لە تەمەنی نۆ ساڵیدا ژەنینی كەمانچەم دەست پێكردووە، خوێندنی هونەری لە سنە و لیسانسی ژەنیاری میوزیكم لە زانكۆی كوردستان بەدەست هێنا، لەگەڵ گرووپەكانی ژی و كیژان كارم كردووە، و ئێستا خەریكی كۆنسێرت، كلیپ و فێركاریی كەمانچەم.
*وەك خانمێكی گەنجی ڕۆژهەڵاتی، چی وای لێ كردیت لە نێوان هەموو ئامێرە مۆسیقییەكاندا «ڕەبابە» هەڵبژێریت، كە ئامێرێكی زۆر كۆن و فۆلكلۆرییە، ئایا پەیوەندییەكی ڕۆحیی تایبەتت لەگەڵ دەنگەكەیدا هەبوو؟
-یەكەمجار كە دەنگی كەمانچەم بیست، هەستم كرد لە نێوان هەموو سازەكاندا ئەم سازە زیاتر لە هەموویان لە من دەچێت، هەرچەند ئەو كات من هێشتا منداڵ بووم، بەڵام لەو ساتەوە هەستم كرد پەیوەندییەكی قووڵ لەنێوان من و ئەم سازەدا هەیە.
*تا چەند ژینگەی سرووشتی و كەشوهەوای هونەریی ڕۆژهەڵاتی كوردستان ڕەنگی داوەتەوە لەو ئاوازانەدا كە بە ڕەبابەكەت دەیانژەنیت؟
-بە گشتی هەموو ڕەهەندەكانی سرووشت و شێوازی ژیان لە كوردستان، كاریگەرییان لەسەر ساز و مۆسیقای ئەم ناوچەیە هەیە، چونكە مۆسیقا ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە هەست و ژیانی خەڵكەوە، ئەم كەشو هەوا و ژینگەیەش بە بێ خواست لە ناو ئاوازەكانمدا ڕەنگ دەداتەوە.
*وەك خانمێك چ ئاستەنگێكت هاتە پێش بۆ فێربوونی ئەم ئامێرە، ئایا كۆمەڵگە و دەوروبەرت بە ئاسانی پاڵپشتییان كردیت؟
-هەندێك تێڕوانینی كۆنەپارێزانە و بیرۆكەی نەگونجاو هەبوون كە ئازاریان دەدام، بەتایبەت كە ژەنینی ئەم ئامێرە لە ناو ژناندا كەمتر باوە، بەڵام خۆشبەختانە خێزان و هاوڕێكانم هەمیشە پاڵپشت و پشتیوانم بوون.
*ئایا پەیڕەوی قوتابخانەیەكی دیاریكراوی ڕەبابە دەكەیت، یان هەوڵت داوە شێواز و پەنجەمۆرێكی تایبەت بە خۆت لە ژەنینی كەوانەكەدا دروست بكەیت؟
-هەوڵم داوە لەگەڵ شێوازە جیاوازەكاندا ئاشنابم، بەڵام نامەوێت تەنیا لاسایی كەسانیتر بكەمەوە، هەوڵم ئەوەیە زیاتر فێر ببم و هێدی هێدی دەنگی تایبەتی خۆم لە ئامێرەكەمدا بدۆزمەوە.
*كام مەقامی كوردی یان كامە بەیتی فۆلكلۆری هەیە كە هەست دەكەیت تەنیا بە دەنگی ڕەبابە دەگاتە ئەوپەڕی جوانی و، گوزارشت لە خەم و شادییەكانی مرۆڤی كورد دەكات ؟
-هەموو ئەو ئاوازانەی كە شێوەی گۆرانی و دەنگی مرۆییان هەیە، لەسەر ئەم ئامێرە زۆر بەجوانی دەنیشن، ئەم سازە سنوورێكی تایبەتی نییە و زۆر شت پەیوەندیی بە سەلیقەوە هەیە، بۆ من، مەقامی «حیجاز» هەمیشە هەستێكی جیاواز و تایبەتی هەیە.
*ئایا دەتوانێرت ڕەبابە لەگەڵ ئامێرە مۆدێرنەكانی وەك گیتار، پیانۆ یان مۆسیقای ئەلیكترۆنیدا تێكەڵ بكرێت، یان پێت هەر باشە وەك ئامێرێكی كلاسیك و دەستكاری نەكراو بمێنێتەوە ؟
-بەڵێ دەتوانێت و زۆر جاریش بەرهەمی جوان و جیاوازی لێ كەوتووەتەوە، بەڵام پێم وایە ئەم تێكەڵبوونە تەنیا ئەو كاتە جوانە كە ڕۆح و ڕەسەنایەتیی سازەكە بپارێزرێت و ڕەگ و ڕیشەكەی ون نەبێت.
*ڕەبابە چ تایبەتمەندی و جیاوازییەكی هەیە؟
-ئەم ئامێرە زۆر لە دەنگی مرۆڤ دەچێت، دەتوانێت ڕاز و نیاز بكات، هاوار بكات یان بگریەت. هەمیشە وا هەست دەكەم ساز ئامێرێكی زیندووە كە پەیوەندیی ڕاستەوخۆی بە ڕۆحی مرۆڤەوە هەیە.
*بینینی خانمێك كە ئامێرێكی وا ڕەسەن دەژەنێت، تا چەند كاریگەریی هەبووە لەسەر كچانی تری ڕۆژهەڵاتی كوردستان، ئایا فێرخوازت هەیە و دەتەوێت ئەم ئەمانەتە بدەیتە دەست نەوەی داهاتوو؟
-زۆر جار پەیامم پێ دەگات كە دەڵێن بینینی من هۆكار بووە بۆ ئەوەی ڕوو لە مۆسیقا بكەن، ئەمە بۆ من زۆر پڕبایەخە. بەڵێ، وانە دەڵێمەوە و لە ماوەی ئەم چەند ساڵەدا فێرخوازی زۆرم هەبوون.
*كاتێك بە تەنیا لە ژوورەكەتدا، یان لەسەر تەختەی شانۆ كەوانەكە بە ژێیەكاندا دەهێنیت، چ وێنەیەك لە خەیاڵتدا تێدەپەڕێت؟
-ژەنینی ئەم ئامێرە وەك گەشتێك وایە، هەست دەكەم لە خۆم دەردەچم و دەچمە جیهانێكی ترەوە، جارێك پڕ لە خەم و جارێكیش پڕ لە ئارامی.
*خەونی هونەریت چییە و دەتەوێت لە ڕێگەی دەنگی ڕەبابەكەتەوە چ پەیامێكی مرۆیی، یان نەتەوەیی بگەیەنیت؟
-دەمەوێت ببمە دەنگی خەڵكی وڵاتەكەم، بەتایبەتی ڕۆژهەڵاتی ئازیزم، دەنگی ئازارەكان و هیواكان و ئارەزووەكانیان.
