شڤان حەمدی ئەندامی بازنەی گفتوگۆ و ئەندامی بەشی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنی پارتی دیموكراتی كوردستانە و بەڕیوەبەری ئاژانسی هەواڵی زاگرۆسە، هەروەها یەكێكە لەو چالاكانەی كە بەردەوام لەسەر پرسە نیشتمانی و نەتەوەییەكان بەشداری چالاكییەكانی كردووە. لە گفتوگۆی ئەم جارەی «بازنەی گفتوگۆ»دا (یەكبوونی كورد لە ناو گۆڕانكارییەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا)، بەم جۆرە دید و تێڕوانین و پێشنیارەكانی خۆی خستە ڕوو.

ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئەمڕۆ لە لێوارێكی مێژوویی و وەرچەرخانێكی جیۆپۆلیتیكیی قووڵدایە. ناوچەكەی ڕووبەڕووی دووبارە پێناسەكردنەوەی هێز و سنوورەكان كردووەتەوە. هەر وەك چۆن بەڕێزانیش لەم گفتوگۆیەدا جەختیان لەسەركردەوە، ئێمە ئێستا لە سەردەمێكدا دەژین كە دەكرێت ناوی بنێین «سەردەمی خەباتی نەتەوەیی»، چونكە پرسی كورد چیتر بابەتێكی پەراوێزخراو نییە، بەڵكو بووەتە كارەكتەرێكی سەرەكی و یەكلاكەرەوە لە هاوكێشەی سەقامگیریی ناوچەیی و نێودەوڵەتیدا. ڕاشكاوانەتر دەكرێت ڕاشكاوانە بڵێن، یەكبوونی كورد چیتر بژاردەیەك نییە تەنیا وەك درووشم بەرزی بكەینەوە، بەڵكو زەروورەتێكی حەتمییە بۆ مانەوە و دەبێت لە بازنەی درووشمی كورتبینانەی حزبی دەربچێت و بگۆڕدرێت بۆ ستراتیژییەتێكی نیشتمانیی دامەزراوەیی. وەك بەڕێز شێخ خەزنەویش ئاماژەی بە پەیڤە بەرزەكەی شێخ سەعیدی پیران كرد كە لە ساڵی 1925 گووتوویەتی: «ئەگەر ئێوە یەك نەبن، ئێوە هەر یەكی تەنیا دەبن»، تا ئێستاش ڕاستی و دروستیی خۆی پاراستووە. هەر ئەم پەیڤە جارێكی دیكە سەرۆك بارزانی لە ڕۆماوە بەبیری هێناینەوە و گووتی: «ئەگەر خۆت هەبی كەست هەیە، ئەگەر خۆت نەبی كەست نییە»، هەر بۆیە ئەزموونی ئەم دواییەی ڕووداوەكانی ڕۆژئاوای كوردستان و خۆڕاگریی هەرێمی كوردستان لەبەردەم ئالنگارییەكاندا، سەلماندی كاتێك كورد وەك یەك جەستە دەردەكەوێت، جیهان ناچار دەبێت گوێی لێ بگرێت و وەك هاوبەشێكی ڕاستەقینە مامەڵەی لەگەڵ بكات.

لایەنێكی دیكە كە دەكرێت وەك ئومێد و گەشبینی سەیر بكرێت، یەكبوونی كورد لەم قۆناغە و پشتیوانیی میلییان بۆ ڕۆژئاوا بووە هۆكاری ئەوەی كە هەرێمی كوردستان وەك پایتەختی مەعنەوی و قووڵایی ستراتیژیی هەموو پارچەكانی دیكەی كوردستان سەیر بكرێت. ئەمە تەنیا لەبەر بوونی قەوارەیەكی دەستووری نییە لەم هەرێمەدا، بەڵكو بەهۆی دروستبوونی مەرجەعییەتێكی سیاسی و نەتەوەییە كە توانیویەتی لە ساتە سەختەكاندا ببێتە چەتر بۆ كۆكردنەوەی هەموو ڕەنگە جیاوازەكان. حیكمەتی سیاسیی سەرۆك مەسعود بارزانی و هەوڵە دیپلۆماسییەكانی نێچیرڤان بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان، نەك هەر قەڵغان بوون بۆ پاراستنی باشوور، بەڵكو بوونە شادەماری ڕزگاربوون لە قڕكردنی نەتەوەیی لە ڕۆژئاوای كوردستان. ئەم مەرجەعییەتە سیاسییە، كە ڕەگەكەی بۆ فیكر و عەقیدەی بارزان دەگەڕێتەوە، ئەمڕۆ لە ئاستی نێودەوڵەتیدا وەك تاكە پارێزەری دۆزی ڕەوای كورد سەیری دەكرێت. لە ڕەهەندێكی نوێدا، كورد توانیویەتی تیۆری «واقیعبینی» و پشتبەخۆبەستن تێكەڵی هێزی نەرم بكات. زمانی وێنە كە لە ڕێگەی دەزگای خێرخوازیی بارزانییەوە لە كاتی كارەساتەكانی ڕۆژئاوا و باكووردا بینرا، كە لە سەدان وتاری سیاسی كاریگەرتر بوو و متمانەی بە مرۆڤی كورد بەخشییەوە كە خاوەن دامەزراوەیەكی وایە، دەتوانێت سەقامگیری و ئومێد هەناردەی دەوروبەری بكات. پرسی «كوردستانیبوون» وەك مۆدێلێكی پێشكەوتووی پێكەوەژیان، خاڵێكی دیكەی هێزی ئەم نەتەوەیەیە. بەشداریی پێكهاتە ڕەسەنەكانی وەك توركمان، كلدان، ئاشووری و سریان، نیشانی دەدات كە دۆزی كورد تەنیا پرسێكی نەتەوەیی ڕووت نییە، بەڵكو پڕۆژەیەكی مرۆیی و دیموكراسییە بۆ هەموو ناوچەكە.

بەڵام ناتوانین چاو لەو ئاستەنگەش بپۆشین كە ناوماڵی كوردستانییان هەڕەشە لێ دەكەن. پەرتەوازەیی گوتاری سیاسی لە بەغدا و لەدەستدانی قورسایی كورد، زەنگێكی مەترسیدارە، وەك لە كەركووك بینیمان، پەرتەوازەیی دەنگی كورد وای كرد پێگەی سیاسیی نەتەوەكەمان لاواز بێت. مۆتەكەی شەڕی براكوژی و ململانێی حزبی، هێشتا لە زەینی هەندێك بڕیاردەردا ماوەتەوە و ڕێگرە لە یەكگرتوویی، بۆیە پێشنیاری دامەزراندنی «ئەنجومەنێكی سیاسیی باڵا» بۆ حزبە كوردستانییەكان، زەروورەتێكی مێژووییە بۆ دەربازبوون لە تاكڕەوی.

لە دوماهیدا ئەم پێشنیارانە دەخەمە ڕوو:

• بۆ ئێستای واقیعی سیاسیی هەرێمی كوردستان، زۆر گرنگە ئەنجوومەنێكی سیاسیی باڵا كە نوێنەرایەتی هەموو هێزە سیاسییەكان و پێكهاتەكان بكات پێك بهێنرێت، تاوەكو بڕیارە ستراتیژییەكان لە ئاستی ئیقلیمی و نێودەوڵەتیدا بە یەكدەنگی بدرێن.

• لەم قۆناغەدا زۆر پێویستمان بەوەیە پڕۆسەی یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگەی كوردستان پەلەی تێدا بكرێت، بۆ ئەوەی وەك هێزێكی نیشتمانی ڕووبەڕووی ئالنگارییەكان ببنەوە.

• دامەزراندنی دەزگایەكی میدیایی نیشتمانی كە بە زمانەكانی (عەرەبی، توركی، فارسی و ئینگلیزی) پەخشی هەبێت، بۆ وەڵامدانەوەی جەنگی دەروونیی نەیاران و گەیاندنی ڕاستیی دۆزی كورد بە گەلانی ناوچەكە و جیهان.

• بەهێزكردنی پێگەی دەستووریی هەرێمی كوردستان وەك تاكە قەوارەی شەرعی، چونكە پاراستنی ئەم قەوارەیە زامنی مانەوەی ئومێدە بۆ پارچەكانیتری كوردستان لە كاتی گۆڕانكارییە چاوەڕوانكراوەكاندا.

• سوود وەرگرتنی زیاتر لە پێگەی پێكهاتە نەتەوەیی و ئایینییەكانی كوردستان (توركمان و مەسیحییەكان) وەك پردی پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەكە و ناوەندە جیهانییەكان بۆ بەدەستهێنانی پشتگیریی نێودەوڵەتی.

• كورد دەبێت بە یەك تیم و بە یەك پڕۆژەی یاسایی و سیاسی بچێتە بەغدا، تاوەكو چیتر پرسی بودجە و مووچە و مافە دەستوورییەكانمان وەك كارتی فشار دژی قەوارەی هەرێمی كوردستان بەكار نەهێنرێت.