شرۆڤەکارانی سیاسی باس لە پرسی عێراق و هەرێمی کوردستان دەکەن و دەڵێن، بەغدا متمانەی بە خۆی نەهێشت تا بتوانێت لەگەڵ هەرێمی کوردستان هەڵبکات، بۆیە باشترین چارە، بڕیاردانی هەرێمی کوردستانە لە ئایندەی خۆی.

ماوەی چەند ڕۆژێکە شاندی باڵای ڕیفراندۆم لە بەغدایە بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ دەسەڵاتدارانی بەغدا، تا ئێستا چەندین کۆبوونەوە کراوە، ئەمڕۆش شاندەکە لەگەڵ هاوپەیمانیی شیعەکان کۆبوونەوەی کرد، کە گەورەترین کوتلەی پەرلەمانییە، ١٨٥ کورسیی پەرلەمانی هەیە، کوردستان تا ئێستاش گیرۆدەی بێ بەڵێنیی بەغدایە، ئەمڕۆ بەغدا دەستپێشخەریی کردووە کە گرفتەکانی کوردستان چارەسەر دەکات، بە مەرجێک واز لە ڕیفراندۆم بهێنن. (سەپان ئەنوەر)، شرۆڤەکاری سیاسی و بەکالۆریۆس لە زانستی سیاسەت لە شاری سلێمانی، بە ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموکراتی کوردستانی گوت: ''بەر لە ئازادکردنی عێراق، کورد و ئۆپۆزسیۆنی عێراقی یەک دوژمنیان هەبوو، هەموویان لە ژێر چەتری دەسەڵاتی کورددا پارێزراو بوون، لە دوای ئازادکردنی عێراق لە ۲٠٠۳دا لە چنگ گەورەترین دیکتاتۆری دنیا، کە کورد وەک هێزێکی سەرەکی ڕۆڵی دەگێڕا بۆ لەناوبردنی ڕژێمی بەعسی گۆڕبەگۆڕچوو، لە لایەکی تر وەک نیازپاکی و دەستپێشخەری چووە بەغدا و دیسانەوە بووە گرینگترین هەوێنی ئاشتی و تەبایی و پێکەوەژیان و بووە فاکتەرێکی گرینگ بۆ بنیاتنانەوەی عێراقێکی داڕووخاو بە دەست مێژووی خوێناویی کۆی ڕژێمە حوکمڕانەکانی پێشوو. بەڵام بەداخەوە نوخبەی سیاسیی عێراق، وەک ڕەفتاری هەمیشەیی و سروشتیی خۆیان پاشگەز بوونەوە لە بەڵێنەکانیان بەرامبەر بە مافە ڕەواکانی کورد.''

ئەو چاودێرە زیاتر لەو بارەوە قسە دەکات و دەڵێت: ''دەستڕۆیشتوانی عێراق لە هەموو قۆناغەکانی دەسەڵات و حوکمڕانیدا، بە درێژاییی میژوو بە هیچ شێوەیەک ڕاستگۆ نەبوون لەگەڵ کورد. هەمیشە پێکەوەژیانیان ڕەت کردووەتەوە لەگەڵ پێکهاتەکانی عێراق بەگشتی و کورد بەتایبەتی وەک پێکهاتەیەکی سەرەکی و دووەم نەتەوە لە عێراق، بەتایبەتی کە عێراقی نوێ کەوتە ژێر حوکمڕانیی عەقڵییەتێکی سەربازیی تایفی. وەک ڕەفتاری ڕابردوویان بێ گوێدانە هەموو پرەنسیپەکانی پێکەوەژیان و بنەما دیموکراسییەکان ڕاستەوخۆ کەوتنە وێزەی پێشێلکردنی مافەکانی کورد و پەراوێزکردن و پشتگوێخستنی پێگە و پۆستەکانی کورد لە بەغدا، ئەمانەش هەموو ئاماژە و زەنگێکی مەترسیداری پێشوەختە بوون بۆ نەمان و تێکچوونی پرۆسەی پێکەوەژیان و شەراکەتی ڕاستەقینە.''

ئەو چاودێرە ڕەخنە لە سیاسەتی حکوومەتی عێراق دەگرێت، بەوەی خەڵکی کوردستانی برسی کردووە و قووتی خەڵکی بڕیووە و پێی وایە: ''پاشگەزبوونەوەی نوخبەی عێراقی لە بڕیارەکان و هەڵوێستە سیاسییەکان، پەشیمانبوونەوەیان لە جێبەجێکردنی دەستوور و ماددەی ١٤٠ و بڕینی قووت و بوودجەی هەرێمی کوردستان وای کردووە، کە هیچ پێکەوەژیانێکمان لەگەڵ قبووڵ نەکەن و وامان هەست نەکردووە کە لە وڵاتێکدا دەژین، کە مافەکانمان پارێزراو دەبێت.''

هاوکات (سیروان حەمەشەریف)، چاودێری سیاسی و مامۆستای زانکۆ بە ماڵپەڕی فەرمیی پارتی دیموکراتی کوردستانی گوت: ''لە ماوەی ڕابردوودا بەغدا زۆر بە خراپی مامەڵەی لەگەڵ کوردستان کردووە، سەرجەم پێشێلکارییە دەستوورییەکانی ئەنجام داوە، گومانی تێدا نییە هۆكار زۆرن لەلایەن بەغداوە كە هانی كورد دەدەن هەنگاو بەرەو ڕیفراندۆم بهاوێژێت، لەوانە هەلومەرجی ناوچەكە و گۆڕانی هاوكێشە سیاسییەكان، بەتایبەت بێباکیی بەغدا بەرانبەر بە پرسەکان، ئەگەری دووبارەداڕشتنەوەی سنوورەكانی سایكس- پیكۆ، ئایندەی نادیاری عێراق و مەترسییەكانی مانەوەی كورد لە چوارچێوەی وڵاتێكی میلیشیایی و شكستی ئەزموونی سیستەمی فیدراڵی و دیموكراسی لە عێراقی دوای 2003دا.''

(سیروان حەمەشەریف) ئەوەش دەخاتەڕوو: ''بەغدا زیاتر لە ٥٠ پێشێلکاریی دەستووری کردووە، قووتی خەڵکی کوردستانی بڕیووە، لەڕووی سیاسییەوە کوردستانی فەرامۆش کردووە، سەرجەم وەزیرەکانی لە کورد وەرگرتووەتەوە، بۆیە دەکرێت ڕێگایەکی دیکە لەگەڵ بەغدا هەڵبژێرین، چونکە هەوڵەكانی 14 ساڵی ڕابردووی بەغداو، ئەوەیە کە بۆ پاوانكردنی دەسەڵات و پەراوێزخستنی هەموو ئەو پرەنسیپانەی كە ڕەنگدانەوەی شەراكەت، هاوسەنگی و تەوافوقی نێوان پێكهاتە سەرەكییەكانی عێراق بووە. بێگومان ئەمە یەكێك لەو فاكتەرە هەرە گرینگانە بووە كە وای كردووە هەرێمی كوردستان پێداگری لەسەر سەربەخۆیی و خۆجیاكردنەوە لە عێراق بكات.''
kdp-