لە دیدارێكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان پڕۆفیسۆر ئارۆڵ كرۆسیتان لە زانكۆی هایلدبێرگ بۆ گوتى: لە هەندێ وڵاتی كۆلۆنیاڵیكراودا لە ڕێی خەباتی شۆرشگێڕییەوە توانرا سەربەخۆیی و سەروەری بەدەست بهێندرێت، بەڵام لە هەندێ وڵاتدا توانرا بە گرتنەبەری ڕێگەی گفتوگۆ، بگەنە سەربەخۆیی و كۆتایی بە كۆڵۆنیاڵیزم بهێنن. لە هەندێ وڵاتیشدا هێزە كۆڵۆنیاڵییەكان خۆیان بڕیاریاندا بكشێنەوە، بۆ نموونە لە ساڵانی شەستەكاندا بەریتانی و فەڕەنسییەكان بڕیاری كشانەوەیان لە هەندێ وڵاتی ئەفریقی دا، لەبەر ئەوەی چیتر نەیاندەتوانی حوكمڕانی ئەو وڵاتانە بكەن. كێشەكە لە پارتە شۆڕشگێڕییەكاندایە، لەبەر ئەوەی پارتە شۆڕشگێرییەكان سیاسەت وەك خەباتێكی سیاسی دەبینن، لە دیدگا و تێڕوانینی پارتە شۆڕشگێرییەكانەوە سیاسەت بریتییە لە «zero-sum game»، هەروەها پارتە شۆڕشگێرییەكان پەرە بەو ئایدیۆلۆژییانە دەدەن كە یەكناگرنەوە لەگەڵ بنەماكانی دیموكراسیەتی نوێنەرایەتیكردندا، وەك لێبووردەیی و بینینی سیاسەت وەك گەمەیەك، ئەمە كێشەی پارتە شۆڕشگێرییەكانە. پارتە شۆڕشگێرییەكان پەنا بۆ بەرپاكردن و هەڵگیرساندنی شۆڕش دەبەن، بەڵام مەرج نییە ئەمە لە كۆتاییدا سەربكێشێت بۆ دیموكراسی، بەڵكو بە زۆری فۆرمێكی دیكەی خۆسەپێنی لێ بەرهەم دێت، لە زۆرێك لە وڵاتانی دوای كۆڵۆنیاڵی و دوای شۆڕشدا ئەمە ڕوویدا، وەك ئەوەی لە وڵاتانی ئەفریقیا و بەتایبەتی لە وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا بەدی كرا.


ئارۆڵ كرۆسیتان هەروەها گوتی: دیموكراسی لە عێراقدا ڕووبەڕووی چەندین كێشە و تەحەددی بۆتەوە. بەڵام مەرج نییە من بوونی حزبی ئیسلامی، یان ئایینی بە كێشەی سەرەكی لە بەردەم بەرەوپێشچوون و پەرەسەندنی دیموكراسی دابنێم لە عێراقدا، بەڵكو پتر گرێی دەدەمەوە بە پێوەندییە تایفەگەری و ئیتنییەكانی نێو گرووپە جیاوازەكانەوە، لە نێوان شیعە و سوننە و لە نێوان كورد و عەرەبدا. لە عێراقدا چەندین گرووپی جیاواز هەن. هەروەها لە پێوەندی بە دامەزراوەكانەوە ئەوا دەسەڵاتێكی جێبەجێكاری بەهێز و پەرلەمانێكی لاواز هەیە. كەواتە چەندین كێشە هەن لەم وڵاتەدا.


شايانى باسه كرۆسیتان هەروەها گوتی: هەمیشە سەركردە سیاسییەكان گرنگن، ئێوە دەڵێن سەركردە و من دەڵێم نوخبە، دەبێت ئێمە ئەوە بزانین كە لە كۆتاییدا سیاسەت پەیوەستە بە بڕیاری سیاسییەوە و بڕیاری سیاسیش لەلایەن سەركردە یان نوخبەكانەوە دەردەكرێن. پارتە سیاسییەكان گرنگن، بەڵام تاوەكو پارتە سیاسییەكان لاواز بن، ئەوا سەركردە تاكەكەسیەكان گرنگی زیاتر و سەنگ و قورسایی زیاتریان دەبێت.

لە درێژەی قسەكانیدا ئارۆڵ گوتی: لە دەستدانی متمانەی هاووڵاتی بۆی هەیە ببێتە هۆی لە دەستدانی پشتیوانی بۆ دیموكراسی و بۆی هەیە ببێتە هۆی داماڵینی شەرعییەت لە سیستمەكە، هەروەها ئەگەری ئەوەی هەیە، زیان بە قۆناغی ئاڵ و گۆڕ لە دیكتاتۆرییەتەوە بەرەو دیموكراسی بدات، كەواتە دەكرێت دەرئەنجامی زۆر سلبی لێبكەوێتەوە، چونكە دەبێتە هۆی لاوازبوونی پشتیوانی و متمانە و باوەڕبوون بە دیموكراسی و پرۆسەی دیموكراسی.

ئارۆڵ لە كۆتایی قسەكانیدا گوتی: بوونی پارتی سیاسی كە نوێنەرایەتی بكات و بوونی پارتی سیاسی كە سیاسەتێكی ڕوونی هەبێت، گرنگە بۆ دیموكراسی. زۆرێك لە دیموكراسییە نوێیەكان بە پارتی سیاسی لاواز دەست پێدەكەن، كەواتە بوونی پارتی سیاسیی لاواز بە مانای ئەوە نایەت دیموكراسی گەشە ناكات. ئەگەر میسالییانە لە مەسەلەكە بڕوانین، ئەوا كاتێك پارتێكی سیاسی شكست دەهێنێت لە ئەركی نوێنەرایەتیكردنی بەرژەوەندییەكانی كۆمەڵگە، ئەوا پارتێكی دیكە –كە نوێنەرایەتی بەرژەوەندییەكانی كۆمەڵگە دەكات- شكست بە پارتەكانی دیكە دەهێنێت،بەڵام ئەگەر ئەوە ڕوونەدات، ئەوا هەر زوو خەڵكی متمانە بە حكومەتەكەیان لە دەست دەدەن و پێیانوا دەبێت كە حكومەت شەرعییەتی لە دەست داوە.



بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1039)