شێرپەنجەی مەمک، یەکەمین هۆکاری گیانلەدەستدانی تووشبووانی شێرپەنجەیە لەنێو ژناندا. بۆیە لە هەموو دنیادا مانگی ئۆکتۆبەر بۆ زانیاری بەخشین بە ژنان سەبارەت بەو نەخۆشییە، دیاریکراوە و لەم مانگەدا هەوڵی ئاگادارکردنەوەی ژنان دەدرێت لەسەر خۆپارێزی و ناسینی پێشوەختەی ئەو نەخۆشییە لە خۆیاندا.

دواهەمین ئاماری فەرمی لەسەر نەخۆشییە شێرپەنجەییەکان لە ئێران کە نزیکەی پێنج ساڵ پێش ئێستا بڵاوکراوەتەوە، 108 هەزار و 798 کەیسی شێرپەنجە لەو وڵاتە تۆمارکراون و 32.9%ی ئەو ژنانە بوون کە تووشی شێرپەنجەی مەمک بوون. لە ئێران لە ماوەی هەر 36 خولەکێکدا یەک ژن تووشی شێرپەنجەی مەمک دەبێت و رۆژانە 10 کەس لە تووشبووانی شێرپەنجەی مەمک، بەو نەخۆشییە گیان لەدەستدەدەن. ئەمەش بە واتای تووشبوونی ساڵانەی 14 هەزار و گیانلەدەستدانی ساڵانەی زیاتر لە سێ هەزار و 600 ژنە بەو نەخۆشییە.

بەپێی ئامارە خۆجێییەکانی بەشی تەندروستی، لە رۆژهەڵاتی کوردستان، پارێزگای سنە 40%، پارێزگای لوڕستان 29%، پارێزگای ئیلام 55% و پارێزگای کرماشانیش 22%ی کەیسەکانی شێرپەنجە، شێرپەنجەی مەمکە لەنێو ژناندا.

پسپۆڕانی پزیشکی هۆکاری تووشبوونی ژنان بە شێرپەنجەی مەمک، لە گۆڕانکاری کەشوهەوا، دڵەڕاوکێ و گوشار و پێوەندیی ژنان لەگەڵ هۆرمۆنی سترۆژێندا دەزانن، کە ئەمەیان چەند هۆکاری جیاواز لەخۆدەگرێت.

شێرپەنجەی مەمک لە ژناندا لە تەمەنی 25 ساڵەوە دەستپێدەکات و تاوەکو ژنانی نزیک 60 ساڵیش دەگرێتەوە کە زۆرترین رێژەی لەنێو ژنانی تەمەن مامناوەندایە. گرنگترین خاڵی ئەم نەخۆشییە ئەوەیە، ژنان پێشوەختە ئاگاداری گۆڕانکارییەکانیان ببنەوە و چاودێریی خۆیان بکەن و بەبێ گوشار رێگەی چارەسەری نەخۆشییەکە و نەشتەرگەریی تایبەت بگرنەبەر.

دەرمانی نەخۆشییەکە ماوەی ساڵێک درێژەی دەبێت و بەهۆی بەکارهێنانی ماددە کیمیاییەکان لە دەورانی دەرماندا، گۆڕانکاریی زۆر لەسەر جەستەی تووشبووان دروستدەبێت.

پێشتر لە رۆژهەڵاتی کوردستان، بەهۆی بە عەیبە زانینی ئەو نەخۆشییە، کەمتر هەوڵی چارەسەرکردنی بۆ دەدرا و ئەمەش مەترسیی گیانلەدەستدانی تووشبووانی چەند هێندە زیاد دەکرد، بەڵام ئێستا بەهۆی هۆشیاریی زیاتری ژنان، تاڕاددەیەک مەترسییەکانی نەخۆشییەکە کەم بووەتەوە.
rudaw -