Dr. Soran Selahedîn Şukir, Şêwirmendê Wezareta Bazirganî û Pîşesaziyê: Pêdivî ye
bi rêya pêşxistina sektorên pîşesazî, çandinî û tûrîzmê, çavkaniyên dahata
Herêma Kurdistanê bên piralîkirin

 

Dr. Soran Selahedîn Şukir, Şêwirmendê Wezareta Bazirganî û Pîşesaziya Hikûmeta
Herêma Kurdistanê û Serokê Lîsteya Hevpeymaniya Tirkmenî ya Hewlêrê ye. Di
gotûbêja vê carê ya «Bazneya Gotûbêj» de bi sernavê (Girîngiya enerjiyê di ji
nû ve darêtina stratejiya hevkêşeyên siyasî yên navçeyê de), nêrîn û pêşniyarên
xwe bi vî rengî anîn ziman:

"Ez spasiya birêvebirên vê rûniştinê dikim ji bo destnîşankirina vê mijara
girîng ji bo ewlehiya neteweyî û aramiya siyasî û aboriya Herêma Kurdistanê.

Bi giştî, bazirganiya navdewletî bi hemû celebên xwe ve, di sêwirandina
têkiliyên aborî de roleke girîng dilîze. Welat hewl didin bi rêya hawarkirinê,
keda xav û berhemên nû yên ji bo sektora hilberîna navxweyî peyda bikin. Di
heman demê de, ji bo firotina berhemên xwe yên navxweyî jî li bazarên cîhanê
digerin. Tevî hewildanên dîtina alternatîfan, hîn jî neft û gaz di bazirganiya
navdewletî de pêşeng in û bingeha her du sektorên pîşesazî û veguhastinê pêk
tînin. Her qutbûnek di çavkaniyên neft û gazê de, dibe sedema rawestandina
hilberînê li welatên pêşkeftî.

Dîtina rezervên mezin ên neft û gazê li Herêma Kurdistanê, bala cîhanê kişandiye
ser herêmê. Geşepêdana bilez a têkiliyên dîplomatîk û aborî û vekirina gelek
konsulxaneyan, encama pêgeha stratejîk a çavkaniyên enerjiyê yên Kurdistanê ye.

Lê belê divê em van xalan li ber çav bigirin:

1. Neft û gaz çavkaniyên dahatê yên demkî ne û bi qedandina rezervan re bandora
wan namîne.
2. Welatên pêşkeftî ber bi enerjiyê paqij ve diçin û qanûnên parastina jîngehê
tund dikin. Ev yek dê di pêşerojê de nirx û girîngiya neftê kêm bike.

Ji ber vê yekê, pêdivî ye desthilatdarên Herêma Kurdistanê û Iraqê, mîna welatên
Kendavê (Emarat, Qeter û Siûdiye), piştbestina bi neftê kêm bikin û dahatê
piralî bikin. Divê girîngî bidin sektorên pîşesazî, çandinî û tûrîzmê ku ji bo
afirandina derfetên kar û kêmkirina bêkariyê gelek girîng in.

Veguhastina neft û gazê mijarekî hesas e û bi geşedanên siyasî û leşkerî ve
girêdayî ye. Projeya "Rêya Geşepêdanê" (ku bendera Faw bi Ewropayê ve girêdide)
derfetek e ji bo bihêzkirina veguhastina enerjiya Herêmê ber bi bazarên cîhanê
ve. Tirkiye dixwaze bibe navenda veguhastina enerjiyê û Herêma Kurdistanê dikare
sûdê ji vê yekê werbigire.

Bihêzkirina eniya navxweyî, kûrkirina felsefeya bihevrejiyanê, dûrketin ji
cudakariya neteweyî û olî, û çespandina dadperweriyê, rêyên sereke ne ji bo
aramiya siyasî. Pêdivî ye li Herêma Kurdistanê zû lihevhatineke nîştimanî
çêbibe, xula şeşem a parlamenê dest pê bike û kabîneyeke bihêz a hikûmetê pêk
bê.

Destûra Iraqê di mijara birêvebirina neft û gazê de (bi taybetî zeviyên piştî
sala 2005an hatine dîtin) hinekî nezelal e. Ev yek bûye sedema kêşeyên di
navbera Hewlêr û Bexdayê de. Derbaskirina qanûneke adil a neft û gazê ya federal
ku mafên Herêmê biparêze, gelekî girîng e. Her çend hin berpirsên li Bexdayê hîn
jî bi hişmendiya navendîbûnê tevdigerin û sîstema federalî baş fêm nakin, lê bi
rêya diyalogê û parastina mafên destûrî, em dikarin bigihêjin encamê."