بەرگری لە مافی بڕیاردانی چارەنووس و سازدانی ڕیفراندۆم بەمەبەستی یەكلاكردنەوەی ئاییندەی كوردستانی عێراق

 

• ڕەهەندە مێتۆدۆلۆژییەكانی پرسی نەتەوەیی و ئاسۆكانی چارەسەر:

یەكەم: دۆزی نەتەوەیی دیاردەیەكی مێژوویی خاوەن سەرورەییە، كە بەپێی ڕێڕەوە ئاڵۆز و هەوراز و نشێوەكانی، ئاسۆی گەشەكردن و مانیفێستبوونی سیاسی دیاری دەكرێت.

 دووەم: لە وڵاتە فرەنەتەوەكاندا، ململانێی جەوهەریی نێوان نەتەوەی باڵادەست و نەتەوەی چەوساوە، ڕەنگدانەوەی ڕاستەوخۆی كۆی ناكۆكی و ململانێ واقیعییەكانە.

 سێیەم: چارەسەری بەرجەستەی كێشەی نەتەوەیی، بە وردەكارییەكانی ژیانی ڕۆژانە و بارودۆخی گشتیی ئابووری و كۆمەڵایەتییەوە بەندە، كە ئاراستەی بژاردە سیاسییەكان دیاری دەكەن.

چوارەم: درووشمی دەوڵەتبوون تەنیا پەیوەست نییە بە ئیرادەگەرایی، یان ئارەزوویەكی ڕووتەوە، چونكە بڕیاردانە لەسەر چارەنووسی ملیۆنان مرۆڤ، لێرەدا دەبێت هونەری گونجاو، لێكدانەوەی هاوسەنگیی هێز و خوێندنەوەی وردی هاوكێشە ناوخۆیی و هەرێمی و نێودەوڵەتییەكان بكرێت، تاوەكو چارەسەرە پێشنیاركراوەكان لەگەڵ واقیعدا بگونجێن و بەرژەوەندییە باڵاكانی گەل بە تەواوی پارێزراو بن لە هەر هەڵچوونێكی سیاسی بێ بنەما و نادیار.

• ستراتیژی سەربەخۆیی و بڕیاری سیاسیی گەل:

ڕۆشنبیریی باڵادەست و بەرژەوەندخوازانی ناو نەتەوەی ستەملێكراو، هاوشانی دڵەڕاوكێیان بۆ بژاردەی جیابوونەوەی سیاسی، هەمیشە بانگەشە بۆ بژاردەی مانەوە دەكەن، ئەوان بە پاساوی ناواقیعیبوونی سەربەخۆیی و نەبوونی توانای بەڕێوەبردنی دەوڵەت، یان نالەباریی دۆخی جیهانی، ڕاستییەك دەشارنەوە كە ئەویش دیدێكی نزمە بۆ نەتەوەكەیان، بەڵام عەقڵانییەت و تێگەیشتن لە هاوسەنگی، بەو مانایە نییە كوردستانییان باجی ئەو دۆخە هەڵگرن كە دەرەنجامی سیاسەتە شۆڤێنییەكانی ڕژێمە یەك لەدوای یەكەكان و كێشە مێژووییەكانی بنیاتی دەوڵەتی عێراقە. كەواتە لایەنی كوردستانی لە شیكردنەوەی هاوكێشەكاندا، نابێت چاوەڕێ بێت مافی بڕیاردانی چارەنووس لەلایەن كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی یان هێزە هەژموونگەرەكانەوە لەسەر سینییەكی زێڕین پێشكەش بكرێت، ئەم ئەركە تەنیا گرێدراوی بڕیارێكی سیاسیی گەلی كوردستانە كە پشتئەستوور بێت بە مێژووی پڕ لە قوربانیدان و ئامادەیی بۆ بەخشین لەپێناو بەدیهێنانی ئەم پڕۆژە نەتەوەییە ستراتیژییەدا كە دەبێتە بناغەی ڕزگاری و گەیشتن بە سەروەریی تەواو بۆ هەموو تاكێكی كورد لە هەر شوێنێك بێت. ئەم هەنگاوە پێویستی بە یەكڕیزیی گەل و دووركەوتنەوە لە هەموو جۆرە ناكۆكییەكی لاوەكی و ناوەكی هەیە كە ڕێگر بێت لە بەدیهاتنی ئەو خەونە و لوتكەی سەربەخۆیی.

 

• پرسە جەوهەرییەكان لە مەسەلەی نەتەوەییدا:

1- ڕەهەندە مێژوویی و سیاسییەكانی دۆزی نەتەوەیی

لە ڕوانگەی مێژوویی و هەلومەرجە واقیعییەكانەوە، دۆزی نەتەوەیی كوردستان لەژێر كاریگەریی دابەشكاریی جوگرافی و سرووشتی سیستمە سیاسییە دەسەڵاتدارەكاندا گەشەی كردووە. لێرەدا، چەسپاندنی دیموكراسی لە عێراقدا فاكتەرێكی بنەڕەتییە بۆ فەراهەمكردنی زەمینەی ددانپێدانانی سیاسی بە مافی چارەیخۆنووسین لە چوارچێوەیەكی مەدەنی و ئاشتییانەدا، بەڵام نابێت بەستنەوەی ئەم مافە بە دیموكراسیبوونی عێراقەوە بە شێوەیەكی میكانیكی بێت. واتە گەلی كوردستان پیادەكردنی مافە ڕەواكانی وەك پاشكۆی گۆڕانكارییەكانی ناوەند نەبینێت و چاوەڕوانی بەدیهاتنی دیموكراسییەكی ڕەها نەكات بۆ بڕیاردان لەسەر چارەنووسی نەتەوەیی خۆی، چونكە ئەمە مافێكی سرووشتی و ڕەهای گەلە بۆ گەیشتن بە ئازادی، سەروەری، دادپەروەری، شكۆمەندیی نیشتمانی و ژیانێكی سەرفرازانە.

2-  سرووشتی دەوڵەت و كێ مافی بڕیاردانی چارەنووسی هەیە

ئەم تێڕوانینە جەخت لە دەوڵەتێكی نیشتمانی دەكاتەوە كە لەسەر بنەمای هاووڵاتیبوونی كوردستانی لە ناو سنوورە مێژووییەكانی هەرێمی كوردستان-عێراق بونیاد دەنرێت، ئەم قەوارەیە دەبێتە چەترێكی گشتیی كۆكەرەوە بۆ هەموو كوردستانیان بەبێ ڕەچاوكردنی هیچ جۆرە ئینتیما و ناسنامەیەكی نەتەوەیی، لە كورد و توركمان و عەرەب و ئاشووری و كلدان و سریانی، لەگەڵ سەرجەم پێكهاتە ئایینییە جیاوازەكان. پێویستە بەتەواوی خۆ لە چەمكی دەوڵەت-نەتەوە بۆ هەر چوار پارچەی كوردستان بەدوور بگرین، ئەمەش نەك لەبەر پرسی ڕەوایی، بەڵكو تەنیا لەبەر ناتەبایی لەگەڵ واقیعی سیاسیی كۆنكرێتیی ئێستا. ئەم تێڕوانینە لاساییكردنەوەی فكری نەتەوەیی عەرەبی و ئایینییە كە دوای ڕێككەوتنامەی سایكس-پیكۆ بوونە هۆی شكستی ئەزموونی دەوڵەتە نیشتمانییەكان لە ناوچەكەدا. هاوكات، پێویستە هۆشداری لە مەترسیی پەرەپێدانی بیرۆكەی دەوڵەتی پێكهاتەكان بدرێت، كە هەندێك بۆ چارەسەری كێشەی عێراق پێشنیاری دەكەن، چونكە لە كوردستاندا دەبێتە هۆی زاڵبوونی ناسنامە لۆكاڵییەكان بەسەر ناسنامەی نیشتمانی و پاشان هەڵوەشاندنەوە و پارچەپارچەبوون. بژاردەی دەوڵەتی نیشتمانی لە هەرێمی كوردستان، بژاردەیەكی سیاسیی گرنگە كە مافی بڕیاردان لەسەری نابێت تەنیا لەلایەن بانگەشەكارانی ئەو بژاردەیەوە قۆرخ بكرێت. گەلی كوردستان بە هەموو پێكهاتە جیاوازەكانییەوە، خاوەنی ڕەسەنی بڕیاردانی چارەنووسە، جا چ بۆ بژاردەی سەربەخۆیی بێت یان بۆ مانەوە لە چوارچێوەی دەوڵەتی عێراق، ئەمەش هەرگیز بەو مانایە نایەت كە پەرە بە بیرۆكەی دەوڵەت نەدرێت، بەڵكو دەبێت لە ڕێگەی لۆژیكی سیاسی و بەڵگەی زۆر بەهێزەوە قەناعەت لای جەماوەر دروست بكرێت و پێویستە ئەم مافە نیشتمانییە ڕەوایە بۆ هەمووان بێت، تا بڕیارێكی مێژوویی و دروست و گشتگیر بێت.

3- ناسنامەی كولتووریی كوردستان وەك بنەمایەكی سەرەكی بۆ بژاردەی دامەزراندنی دەوڵەتی نیشتمانی

لینین ئاماژە بەوە دەكات كە زمان یەكێكە لە هەرە گرنگترین ئامرازەكانی پەیوەندیكردنی مرۆڤەكان بەیەكدییەوە، یەكێتیی زمان و ڕەخساندنی ئازادیی تەواو بۆ گەشەكردنی، لە گرنگترین مەرجە بنەڕەتییەكانن بۆ ئەنجامدانی ئاڵوگۆڕێكی بازرگانیی ئازاد و گشتگیری وەها، كە لەگەڵ سیستمی سەرمایەداریی مۆدێرندا بگونجێت، هەروەها بۆ كۆكردنەوەی مرۆڤەكان بە شێوەیەكی ئازاد لە نێو چینە جیاوازەكاندا و، لە كۆتاییشدا بۆ دروستكردنی پەیوەندییەكی پتەو لەنێوان بازاڕ و فرۆشیار و كڕیاردا. هەربۆیە، هەوڵدان بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی نەتەوەیی كە بە تەواوی وەڵامدەرەوەی پێداویستییەكانی سەرمایەداری بێت، هاوڕێیەكی هەمیشەیی هەموو جووڵانەوەیەكی نەتەوەییە.

لە ئێستادا، ناسنامەی كولتووری لەڕێگەی چەمكی «لایەنگیریی كولتووری» (Cultural bias) هەمان ڕۆڵ دەگێڕێت، كە ئاماژەیە بۆ بەها، باوەڕە هاوبەشەكان و پەیوەندییە كۆمەڵایەتییەكان. تێگەیشتنی بابەتییانە بۆ فیكری لایەنگیریی كولتووری، یارمەتیمان دەدات لە ناسنامەی كولتووریی «ئەویتر» بگەین، لێرەشەوە تێدەگەین بۆچی تەنانەت هەندێك لە ناوەندە لیبڕاڵ و چەپیش بیرۆكەی سەربەخۆیی لایەنی بەرانبەر و پێكهێنانی دەوڵەتەكەی هەزم ناكەن. لایەنگیریی كولتووری وا دەكات ئەوانە بە عەقڵییەتی خاوەندارێتی سەیری دەوڵەت بكەن و خۆیان بە خاوەنی ڕاستەقینەی بزانن، ئەم عەقڵییەتی خاوەندارێتییەش چەمكی پیرۆزیی دەوڵەت و دەست پێرانەگەیشتنی سنوورەكان بەرهەم دەهێنێت، تەنانەت ئەگەر ئیرادەی لایەنی بەرانبەر بۆ مانەوە لە ناو ئەم پێكهاتە دەوڵەتییەدا نەبێت.

مەبەستمان لە ناسنامەی كولتووریی كۆمەڵایەتی، ڕێگەیەكی تایبەتی ژیانی گرووپ و نموونەیەكی ئاوێتەی ژیانی تاكەكانە، ڕەنگە كۆنترین پێناسەی كولتوور، پێناسەكەی ئیدوارد تایلۆر بێت لە كۆتایی سەدەی نۆزدەهەم لە كتێبی (كولتووری سەرەتایی)دا كە دەڵێت: كولتوور «گشتێكی ئاوێتەیە كە زانست، باوەڕ، هونەر، ڕەوشت، یاسا، دابونەریت و هەموو توانا و خووێك دەگرێتەوە، كە مرۆڤ وەك ئەندامێكی كۆمەڵگە دەستی دەكەوێت»، ئەم پێناسەیە ڕەهەندە مەعنەوییەكان وەك ڕەوشت و یاسا و عورف دەردەخات كە لە ئەنجامی كارلێكی كۆمەڵایەتی دروست دەبن و سیفەتێكی پابەندكەریان هەیە، لەپاڵ ڕەهەندە مادییەكانی كولتوور و پەیوەندیی نێوان مرۆڤەكان. بە قووڵبوونەوە لەم پێناسەیەدا، جیاوازییەكی زۆر ڕوون لە نێوان ناسنامەی كولتووریی كوردستانی و ناسنامەی كولتووریی عێراقیدا دەبینین.

ڕۆبێرت بیرستید كولتووری بەوە پێناسە كردووە كە: «ئەو گشتە ئاوێتەیەیە كە لە هەموو ئەوانە پێك دێت كە بیری لێ دەكەینەوە، یان ئەنجامی دەدەین، یان وەك ئەندامێكی كۆمەڵگە هەمانە». لێرەدا بیرستید جەخت لە فۆرمە پێكهێنەرەكەی كولتوور دەكاتەوە تا ببێتە دیاردەیەكی ئاوێتە لە ڕەهەندی فیكری، ڕەفتاری و مادی.

بۆ ئەوەی كولتوور ببێتە فاكتەرێكی بنەڕەتی لە چەسپاندنی ناسنامەی نیشتمانی كوردستانیدا، پێویستە زەمینەسازی بۆ بونیادنانی سیستمێكی دیموكراسی جێگیر بكرێت، كە پشت بە كولتوورێكی سیاسیی مەدەنی و هاوسەنگ ببەستێت. تایبەتمەندیی سەرەكی تیۆریی كولتوور ئەوەیە كە تیۆریی هاوسەنگییە فرەچەشنەكانە و بوارەكەشی بریتییە لە چۆنیەتیی هەڵبژاردنی شێوازی ژیان لە لایەن مرۆڤەكان و ئەنجامی ئەو بژاردەیەیە.

4- بازاڕ و بونیادنانی دەوڵەتی نیشتمانی

لەبەر ئەوەی لە ئێستادا و لە سایەی جیهانگیریدا، بازاڕی نیشتمانی وەك بزوێنەر و پاڵنەرێكی سەرەكی بۆ وەدیهێنانی مافی چارەی خۆنووسین دەردەكەوێت.

ئایا بازاڕی نیشتمانی لە سایەی چەمكی جیهانگیریدا، هێشتا وەك بزوێنەرێكی سەرەكی بۆ وەدیهێنانی مافی چارەی خۆنووسین دەمێنێتەوە؟ لە لێكدانەوەی ئەزموونی مێژوویی ئەورووپادا، تێڕوانینی لینین سەبارەت بە بنەما ئابوورییەكانی بزووتنەوە نەتەوەییەكان بە تەواوی ڕاست دەردەكەوێت، ئەو دوپاتی دەكاتەوە كە سەركەوتنی یەكجاریی سیستمی بەرهەمهێنانی كاڵا، پێویستی بە دەستبەسەرداگرتنی بازاڕی ناوخۆیی لەلایەن بۆرژوازی و یەكخستنی ئەو جوگرافیا بەرفراوانانە هەیە كە دانیشتووانەكەی خاوەن یەك زمانن، تاوەكو هەموو ئەو بەربەستانە ڕاماڵدرێن كە دەبنە ڕێگر لە بەردەم گەشەسەندنی زمان و جێگیربوونی لە وێژە و ئەدەبیاتدا، بەڵام لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، بەهۆی باڵادەستی «شێوازی بەرهەمهێنانی ئاسیایی»، مەرجە كردەییەكانی بەرهەمهێنانی كاڵا و گەشەی سەرمایەدارییەكی ئازاد و خێرا نەڕەخسان. دوای هەرەسی ئیمپراتۆرییەتەكان و بەتایبەت دەوڵەتی عوسمانی، نموونەی دەوڵەتی نەتەوەیی هاوچەرخ دەركەوت، بەڵام ئەم دەوڵەتانە زیاتر بە هۆكاری دەرەكی و بەرژەوەندیی نێودەوڵەتی دروست بوون، نەك لەسەر بنەمای ئیرادەی ئازادانەی گەلان. سەرمایەداریی دەسەڵاتدار لەم ناوچەیەدا، سیمایەكی پاشكۆ و ڕێنتخۆری وەرگرت كە هاوكات بوو لەگەڵ كودەتا سەربازییەكان وەك تەنیا شێواز بۆ دەستاودەستكردنی دەسەڵات، ئەمەش قەیرانە نێوخۆییەكانی دەوڵەتی قووڵتر كردەوە.

سەرەڕای ئەمانە، جیهانگیری نەبووەتە كۆسپ لە بەردەم دروستبوونی دەوڵەتی نوێ، وەك لە نموونەی هەڵوەشانەوەی یوگۆسلاڤیا و «جیابوونەوەی مەخمەلیی» چیك و سلۆڤاكدا بینیمان، هەروەها ڕێگر نەبووە لە ورووژاندنی پرسی سەربەخۆیی سكۆتلەندا و كیوبیك. ئەزموونە هاوچەرخەكان جەخت لە فرەچەشنیی بژاردەكان و گەڕانەوە بۆ مافی بڕیاردانی گەلان دەكەنەوە. جیهانگیریی بازاڕ ڕێگری لە لەدایكبوونی دەوڵەتی نوێ ناكات، بەڵكو دەرفەت دەڕەخسێنێت بۆ ئاوێتەبوون لە چوارچێوەی یەكێتییەكی فیدڕاڵیی نوێدا كە لەسەر بنەمای هاوسەنگی و یەكسانیی نێوان نەتەوەكان بونیاد بنرێت، نەك لەسەر بنەمای پاشكۆیەتی و ژێردەستەیی.

 

• دەوڵەتی نەتەوەیی و چەمكی دادپەروەریی كۆمەڵایەتی و یەكسانیخوازی:

ئایا بژاردەی دەوڵەت لەگەڵ چەمكی دادپەروەریی كۆمەڵایەتیدا یەكسانە؟ بێگومان دەوڵەتی نیشتمانی خاوەن سەقامگیرییەكی ڕێژەیی پترە لە سیستمی سیاسی و ئەو سیاسەتانەی كە بەردەوام لەژێر كاریگەریی گۆڕانكارییە كۆمەڵایەتییەكاندا دەگۆڕدرێن، ئەگەر هێزە دیموكراسیخواز و چەپەكان نەتوانن لە ڕێگەی سندووقەكانی دەنگدانەوە گۆڕانكاری و پێشكەوتنی كۆمەڵایەتی بەدی بهێنن، ئەوا جێگرەوەكە ڕەتكردنەوەی مافی چارەی خۆنووسین و بژاردەی دەوڵەت نییە، بەڵكو دەبێت وەك ئەركێكی نیشتمانیی كوردستانی لەو پێناوەدا تێبكۆشن و لە ڕێگەی بەدەستهێنانی متمانەی جەماوەرەوە بەرگری لە بەرژەوەندییەكانی ڕەنجدەران بكەن و دادپەروەریی كۆمەڵایەتی جێگیر بكەن. دەوڵەتی نیشتمانی باشترین هەل بۆ گەشەپێدان و سەرمایەداری دەڕەخسێنێت، بەڵام ئەمە بە هیچ شێوەیەك بە واتای كۆتاییهێنان بە چەوسانەوەی چینایەتی نایەت، بۆ سەلماندنی پێشینەی مافی چارەی خۆنووسین، دەكرێت ئاماژە بە گفتوگۆ و مشتومڕە مێژووییەكەی نێوان لێنین و ڕۆزا لۆكسمبۆرگ سەبارەت بە سەربەخۆیی دەوڵەتی نەرویج لە سوید و هەڵوێستی سیاسیی سۆسیال دیموكراتەكان بكرێت.

 

• ئاكامەكان چین؟

- ددانپێدانان بە مافی بڕیاردانی چارەنووس لە كوردستانی عێراقدا، بنەمایەكی بنەڕەتییە بۆ بنبڕكردنی یەكجارەكیی چەوسانەوەی نەتەوەیی و چەسپاندنی یەكسانییەكی سیاسیی ڕاستەقینە، ئەم پڕۆسەیە دۆستایەتی و گەشەسەندنێكی هاوسەنگ لە كایە ئابووری و كولتوورییەكاندا بۆ گشت گەلانی ناوچەكە هەمەلایەنە دەستەبەر دەكات. پێكەوەژیانی ئاشتییانە لە چوارچێوەی قەوارەی سیاسیی جیاوازدا، تەنیا جێگرەوەی متمانەپێكراوی ململانێ و جەنگە بە بیانووی پاراستنی سنوورە پیرۆزەكان. هەنگاونان بەرەو ئەنجامدانی ڕیفراندۆم و ڕاگەیاندنی ئەم مافە ڕەوایە، گواستنەوەیە لە درووشمەوە بۆ كردەی یەكسانخوازانەی واقیعی كە سەقامگیرییەكی هەمیشەیی بۆ سەرجەم گەلان بەدی دەهێنێت و كۆتایی بە مێژوویەكی یەكجار درێژی ستەم و نادادی دەهێنێت.

• هۆكارە بەهێزەكان و بارودۆخە بابەتییە ناوخۆیی و دەرەكییەكان:

- سەربەخۆیی كردەیی و واقیعی هەرێمی كوردستان لەپاش ڕاپەڕینی مەزنی ئازاری ساڵی 1991ەوە.

- داڕشتنی بنەما گشتییەكانی ئابووریی سەربەخۆ سەرەڕای تەواونەبوونی گشتگیری ڕەهەندەكانی.

- گەشەكردن و چەسپانی ناسنامەی كوردستانی وەك شوناسێكی نەتەوەیی و فەرهەنگیی تایبەت.

- سەركەوتنی دیپلۆماسی و كرانەوەی هەرێمی كوردستان بەڕووی جیهانی دەرەوە و وڵاتانی ناوچەكەدا.

- چەسپاندنی كولتووری پێكەوەژیانی ئاشتییانە لە نێوان سەرجەم پێكهاتە نەتەوەیی و ئایینییەكانی نێو كوردستاندا.

- بوونی توانایەكی بەرگریی گەورە لە ئیمكانیەتی هێزی مرۆیی گەلی كوردستاندا.

- وەرچەرخانەكانی ناوچەكە لە بونیادی دەوڵەت و سەرهەڵدانی ململانێی تائیفی و نەتەوەیی توند.

- مێژووی پڕ لە سەروەری و قوربانیدانی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی كوردستان بۆ دەستەبەركردنی تەواوی مافە نەتەوەییە ڕەواكان و پاراستنی بەهای تێكۆشان و ئیرادەی پۆڵایینی.

 

• ئاڵنگارییەكانی بەردەم پڕۆژەی ڕیفراندۆم و مافی بڕیاردان لە چارەنووس

-  گرێدانی پڕۆژەی ڕیفراندۆم بە دیدگا و هەوڵە دیپلۆماسییە شەخسییەكانی سەرۆكی هەرێمەوە، كە بەهۆی ئاگادار نەكردنەوەی لایەنە سیاسییەكان لە وردەكارییەكان، لە هۆكارێكی پاڵپشتەوە گۆڕا بۆ ئالنگارییەكی ناوخۆیی و گومانی لایەنەكانی لێ كەوتەوە.

- ڕەنگدانەوەی كێشە سیاسییەكانی پەیوەست بە سەرۆكایەتیی هەرێم و پەككەوتنی دامەزراوەكانی تەشریع و جێبەجێكردن، كە بووە ڕێگر لەبەردەم گەیشتن بە سازانێكی نیشتمانی و دۆزینەوەی فۆرمێكی هاوبەش بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ پرسی ڕیفراندۆم.

- خوێندنەوەی نادروست بۆ فاكتەری نێودەوڵەتی و هەڵچنینی تەسەورات لەسەر پشتگیریی بێسنووری زلهێزەكان، بەتایبەت ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا، وەك مەرجێكی بنەڕەتی بۆ جێبەجێكردنی ئەم ئەركە نەتەوەییە.

-  بیانووهێنانەوە بە هەڵوێستی توندی عێراق و وڵاتانی ناوچەكە دژی پڕۆژەكە، كە ئەمەش دەبێتە هۆی نادیدەگرتنی ڕەهەندی خەباتگێڕانەی گەلی كوردستان بۆ پیادەكردنی مافی بڕیاردان لە چارەنووس.

- كاریگەرییە نەرێنییەكانی قەیرانی دارایی و لێكترازانی متمانەی نێوان هاووڵاتی و حكومەت، كە بووەتە بەربەستێكی دەروونی و ئابووری لە بەردەم كۆدەنگییەكی جەماوەریی بەهێز بۆ سەرخستنی پڕۆژەكە.

- ئاڵۆزیی دەروونیی جەماوەر بەهۆی چەقبەستوویی سیاسی و نەبوونی شەفافییەت، لەگەڵ هەڵكشانی گوتاری پۆپۆلیستیی میدیای حیزبی كە كاریگەریی خراپی لەسەر هۆشیاریی سیاسی هاووڵاتیان دروست كردووە.

- بوونی دڵەڕاوكێیەكی جیددی لە لایەن هەندێك چین و توێژەوە سەبارەت بە ئەگەری شكستهێنانی ڕیفراندۆم، كە بەهۆی شەڕی دەروونی نەیاران و ئەجێندای تەسكی حیزبییەوە قووڵتر بووەتەوە.

- باڵادەستیی ئەو كولتوورەی وڵاتانی دراوسێ كە وێنای دەوڵەتی سەربەخۆ وەك مەترسییەك بۆ هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆ، یان قەوارەیەكی سیاسی بۆ گرووپێكی دیاریكراو پیشان دەدەن.

- پاراستنی بەرژەوەندیی دارایی ئەو توێژە بیرۆكرات و مشەخۆرانەی دوای ٢٠٠٣ لەناو جومگەكانی دەسەڵاتدا دروست بوون و مانەوەیان لە چوارچێوەی دەوڵەتی عێراقدا بە زامنی سوودە ئابوورییەكانیان دەبینن.

- تەمومژاویبوونی دۆخی ناوچە كوردستانییەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم (ماددەی ١٤٠) و یەكلانەبوونەوەیان، كە پرسیار و گومان لەسەر چۆنییەتیی بەشداریی دانیشتووانی ئەو ناوچانە لە پرۆسەی ڕیفراندۆمدا دروست دەكات.

-  پەنابردن بۆ بیانووی یاسایی، وەك ئەستەمیی وەرگیرانی كوردستان لە ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان دوای ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی، وەك ئامرازێك بۆ ساردكردنەوەی شەقام لە داواكارییەكانی.

• بژاردەی نیشتمانیی سەربەخۆیی كوردستانمان

- كاركردن بۆ ڕێكخستنەوەی نێوماڵی كوردستانی و مامەڵەكردن لەگەڵ ڕیفراندۆم وەك پڕۆژەیەكی نیشتمانیی باڵا و چارەنووسساز لەم قۆناغەدا.

- دەستپێكردنی هەڵمەتێكی نیشتمانیی گشتگیر بۆ سەرخستنی سەربەخۆیی بە بەشداریی هەموو حزبەكان لەپێناو تەیاركردنی جەماوەر و سەركەوتنی پڕۆسەكە.

-  هەوڵدانی جدی بۆ چارەسەركردنی دۆسێ سیاسییەكانی پەیوەست بە سەرۆكایەتی هەرێم و كاراكردنەوەی پەرلەمان و حكومەت بە شێوەیەكی یاسایی.

- تەواوكردنی ڕەشنووسی دەستووری كوردستان و خستنەدەنگدانی ڕاستەوخۆ دوای ڕاگەیاندنی ئەنجامە كۆتاییەكانی ڕیفراندۆم بۆ سەربەخۆیی و سەروەریی گەلەكەمان.

- داڕشتنی سیاسەتێكی ئابووریی بونیادنەر بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی كورتهێنان، تێپەڕاندنی ئابووریی ڕەیعی و ئەنجامدانی چاكسازیی گشتگیری دارایی، سیاسی و كارگێڕی.

- ڕێككەوتن لەگەڵ پێكهاتەكان لە ناوچەكانی ماددەی ١٤٠ بۆ زامنكردنی ماف و بەشداریی ڕاستەقینەیان لە ناوەندەكانی بڕیاردان و بەڕێوەبردندا.

- جووڵەیەكی دیپلۆماسیی بونیادنەر بەرەو وڵاتانی دۆست و دراوسێ بۆ بەدەستهێنانی پشتگیریی نێودەوڵەتیی زیاتر بۆ ئەنجامدانی پڕۆسەی ڕیفراندۆم.

- گوتارێكی عەقڵانی بۆ عێراق و دراوسێكان، جەختكردنەوە لەسەر پێكەوەژیانی ئاشتییانە، كوژاندنەوەی گرژییەكان و ڕێزگرتن لە سەروەریی خاكی دراوسێكان.

- بەشداریی كارا لە هەوڵە نێودەوڵەتییەكان بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و پاراستنی ئاسایش وەك ئەركێكی مرۆیی و ئەمنیی باڵا لە ناوچەكە و جیهاندا بۆ هەمیشە.

_______

• ئەم بابەتەی ساڵی ٢٠١٧ نووسراوە و لە كۆڕێكدا تایبەت بە ڕیفراندۆم پێشكەش كراوە، بەهۆی زیندوێتیی پەیامەكەی و لەسەر داوای نووسەر لە بۆنەی نۆیەمین ساڵیادی ڕیفراندۆمدا، دووبارە لە گۆڤاری گوڵان بڵاوی دەكەینەوە