هۆشار زێباری، وەزیری دارایی عێراق رایدەگەیێنێت، ئەو پرسانەی پێشتر لەنێوان حكومەتی عێراق و هەرێمی كوردستان قەدەخە و بڤە بوون، لە سەردانی هەفتەی رابردووی شاندی كوردستان بەسەرۆكایەتی نێچیرڤان بارزانی شكێندران، جەختیشیكردەوە گەرەنتی نییە ئەگەر لە باشووری كوردستان سەربەخۆیی رابگەیێندرێت، بەغدا دژی نەوەستێتەوە.

زێباری كە هاوكات ئەندامی مەكتەبی سیاسی پارتی دیموكراتی كوردستانە، لە هەڤپەیڤینێكدا لەگەڵ تۆڕی میدیایی رووداو، باسی پرسە گرنگەكانی (تێڕوانینی سەركردەكانی عێراق لەبارەی سەربەخۆیی باشووری كوردستان، رێككەوتنی نێوان هەولێر و بەغدا لەبارەی نەوتی كەركووك، دۆخی ئابووری عێراق، هەوڵی لێسەندنەوەی متمانە لە خۆی لە پەرلەمانی عێراق و پارەی گەنمی جووتیاران) كرد.

رووداو: ئێوە لەگەڵ سەرۆكوەزیرانی عێراق لەگەڵ شاندی حكومەتی هەرێمی كوردستان دانیشتن، پێتوایە ئەو كۆبوونەوانە چ گرفتی چارەسەركردن و چ جۆرە لێكتێگەیشتنێكی دروستكرد؟

هۆشیار زێباری: سەردانەکەی بەڕێز کاک نێچیرڤان و شاندی هاوڕێی بۆ بەغدا، سەردانێکی سەرکەوتوو بوو بەهەموو پێوەرەکان، چونکە هەموو ئەو کێشە بنەڕەتییانە كرا كە لەنێوان هەولێر و بەغدا هەبوون، مەسەلەی بودجە، نەوت، رزگارکردنی موسڵ، هاوکاریی ئەمنی و هەواڵگری لەنێوان بەغدا و هەولێر، پرسی پاشەڕۆژی هەرێمی کوردستان لەگەڵ بەغدا، بەڕاشكاوی باسی هەموو ئەو پرسانە كرا، پێموایە کاریگەرییەکی ئیجابی هەبوو لەسەر هەموو سیاسییەکانی عێراق کە دیداریان لەگەڵ ئەنجامدا، چ لە حکومەت و چ لە پەرلەمان و چ لە سەرۆکی کوتلەکانی نێو پەرلەمان. بەردەوامبوونی ئەو جۆرە سەردانانە، زۆر سوودمەندن، گرنگە ئەو پەیوەندییە نەپچڕێت لەنێوانی بەغدا و هەولێر.

رووداو: حکومەتی بەغدا ئامادەیە نەوتی هەرێمی کوردستانیش بفرۆشێت، لەبەرامبەردا 17% ی بودجەی کوردستان بدات؟

هۆشیار زێباری: ئەو بابەتە باسی لێوەکرا، لەڕاستیدا پێش ئێستا رێککەوتنێکی لەمجۆرە هەبوو، کە پێماندەگوت رێککەوتنی بودجە و نەوت، بابەتی هەناردەکردنی نەوتی کەرکووک لەڕێگەی بۆری نەوتی هەرێمی کوردستان بۆ بەندەری جەیهان، ئەمە تەوەری سەرەکی گفتوگۆکان بوو، رێککەوتن کرا ئەو نەوتە بڕوات و داهاتەکەی بە یەکسانی دابەش بکرێت لەنێوان حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان، ئێستاش رەوانەکردنی نەوت دەستیپێکردووەتەوە، بڕێکی باش هەناردە کراوە، وەزارەتی سامانە سرووشتییەکان و وەزارەتی نەوتی عێراق و کۆمپانیای سۆمۆ لە گفتوگۆدان لەسەر پرسە تەکنیکییەکان و وردەکاری بۆ دابەشکردنی داهاتی ئەو نەوتەی لە کێڵگەکانی کەرکووکەوە هەناردە دەکرێت.

رووداو: سەبارەت بە پرسی سەربەخۆیی، شاندی هەرێمی کوردستان چ وەڵامێکی لە بەغدا وەرگرتووە؟

هۆشیار زێباری: ئەو بابەتە لەگەڵ نوێنەرانی سیاسی هاوپەیمانیی نیشتمانی کە برا شیعەکانن، باسی لێوەکرا، باس لە پاشەڕۆژی هەرێمی کوردستان کرا چۆن دەبێت؟ مافی چارەنووس چۆن جێبەجێ دەبێت؟ هەر شتێک ببێت دەبێت بە لێکتێگەیشتن بێت نەک بە تووندوتیژی و شەڕ، لێکتێگەیشتنێک لەوبارەیەوە کرا بۆ ئەوەی دوو لیژنە دروست بکرێن، بەگشتی ئەو شتانەی پێشتر قەدەخەبوون، ئەوانە شکێندران.

رووداو: کەواتە چاوەڕێی ئەوە دەکرێت بەغدا دژی سەربەخۆیی نەوەستێتەوە؟

هۆشیار زێباری: نا هیچ گەرەنتییەک نییە، ئەمە بڕیارێکی ئاسان نییە، ئەمجارە باسی لێوەکرا، بەڵام پێشتر یەکێک بوو لەو پرسانەی باسکردنی قەدەخەبوو، بەڵام ئێستا کەشێک دروستبووە بۆ باسکردنی ئەو پرسە، ئەمەش خۆی لە خۆیدا پێشکەوتنێکە لەوبارەیەوە، بەڵام تەنیا لایەنێک ناتوانێت ئەو بڕیارە بدات، دەبێت لایەنی دیکەش بۆچوونیان هەبێت.

رووداو: ئێستا حکومەتی عێراق هیچ پارەیەک بە هەرێمی کوردستان دەدات؟

هۆشیار زێباری: ئێستا هەندێک شایستەی هەرێمی کوردستان، جیا لە 17%، هەندێک نەفەقاتی سیادی و حاکیمە هەیە، بەدڵنیاییەوە بۆ هەرێمی کوردستان دەچێت، مەسەلەی ئازووقەیە، نەوتە، دەرمان، ئەمە لەڕێگەی وەزارەتەکان خەرج دەکرێت، لەلایەکی دیکە هەندێک نەفەقاتی سیاسی هەیە، لە وەزارەتی ناوخۆ لە هێزەکانی پاسەوانی سنوور، ئەوانیش هەتا ئێستا لە بەغداوە بۆ هەرێمی كوردستان دەنێردرێت.

رووداو: ئێستا دۆخی ئابووری عێراق بەرەو باشتر دەچێت یان خراپتر؟ دەگوترێت مانگی داهاتوو عێراق تووشی کەمی داهات دەبێت و ناتوانێت مووچە بەتەواوی دابین بکات؟

هۆشیار زێباری: لەسەرەتای ساڵەوە تائێستا ئەگەر بە پشتگیری و پشتیوانی بانکی ناوەندی عێراق نەبووایە، کە هەموو مانگێک قەرزی لێدەکەین، ئەو داهاتەی دێت بەشی مووچەی نەدەکرد، نرخی نەوتیش جێگیر نییە، بەڵام ئەو داهاتەی دێت هەتا ئێستا بەشی مووچە ناکات ئەگەر لە سەرچاوەی دیکە وەکو قەرزی نێودەوڵەتی و هاوکاری داهاتی دیکە جیا لە نەوت نەبێت، ئەو پارەیە بەش ناکات، ئەو داهاتەی دەگاتە خەزێنەی حکومەت ئێمە ئاگادارین، کەمترە لە ئیلتیزاماتی حکومەت.

رووداو: كەیسی متمانە سەندنەوە لە ئێوە لە پەرلەمانی عێراق كە لەسەر ئێوە كراوەتەوە، سیاسییە یان یاسایی؟

هۆشیار زێباری: ئێمە پابەندین بە دەستوور و یاسا و پرسی لێپرسینەوە لە هەر وەزیر و بەرپرسێک، ئەمە مافێکی دەستوورییە، ئێمە پێیەوە پابەند بووین، پیشانی هەموو دونیاماندا، کە ئێمە دیموکراتین و ئامادە دەبین لەبەردەم پەرلەمان و وەڵامی پرسیارەکان دەدەینەوە، بە بەڵگەش وەڵامی خۆمان دایەوە، بەڵام ئەو کێشەیە، بەڕاستی سادە نییە، حەز دەکەم هەموو کەسێک بزانێت ئەو پرسە دروستکراوە، لەلایەن هەندێک هێزی سیاسی بۆ مەبەستی خۆیان، بە ئامانجکردنی سیاسی تێدایە، پەکخستنی تێدایە، لایەنێکی کەسیشی تێدایە، لە کۆی 11 پرسیار لە پەرلەمان كە لە ئێمە کران، 10 پرسیاریان کەسی بوون، پرسیارەکان لەسەر بودجەی نووسینگەی وەزیر و شتی بێمانا و تڕوهات بوون، نە پەیوەندییان بە سیاسەتی دارایی هەبوو بۆ چارەسەرکردنی قەرزەکانی عێراق، یان چۆن دۆخی دارایی باش دەکەین، چۆن دۆخی بانکەکان چارەسەر دەکەین، چۆن داهات زیاد دەکەین، ئەو پرسیارانە هیچیان نەکران.

بێشک حەز دەکەم بزانن، کە مەسەلەکە بە ئامانجکردنی کەسی و سیاسی نەک تەنیا من، بەڵکو پارتی و کورد و سەرکردایەتی کورد بوو، بەڵام ئێمە بڕوامان بەخۆمان و رابردووی خۆمان و دەستپاکی خۆمان هەیە لە دەوڵەت و لە حوکم، رۆژانە واژۆ لەسەر ملیۆنان دۆلار دەکەین بێت و بچێت، بەدڵنیاییشەوە چاومان لە نەسریەی نووسینگەیەک نابێت یان کرێی خانووێک، یان گەشتی چەند پاسەوانێک بە فڕۆکە بۆ هەولێر، چونکە ئەوکاتە رێگاوبان لەژێر کۆنترۆڵی داعشدا بوو.

ئێمە کەیسەکەمان و دۆخمان باشە، پشتگیرییەکی باشیشمان هەیە، نە تەنیا لەنێو ئەو کوتلانەی دەیانناسین، بەڵکو لەنێو شیعەو سوننەکانیش، هەندێک هێزی کوردی هەیە بەداخەوە، وەکو برادەرانی گۆڕان هەڵوێستیان دیارە، بەڵام هەڵوێستی کورد بەڕاستی دەبێت لە هەندێک کێشە یەکگرتوو بێت، واتە لە بەغدا پێکەوەبین، ئەگینا رەنگە ئێمە نەبین، ئەگەر ئێمە لە بەغدا نەبین، رەنگە خەڵکی دیکەش نەتوانێت لە بەغدا بێت بەو شێوەیەی لێی دەڕوانن.

رووداو: راستە دەگوترێت مالیكی لەپشت وروژاندنی ئەو كەیسەیە دژی ئێوە، بۆ ئەوەی دوای لادانی وەزیری بەرگری، دانەنانی وەزیری ناوخۆ، بەلادانی تۆش حكومەتی عەبادی بڕووخێت و خۆی بگەڕێتەوە؟

هۆشیار زێباری: ئامانجی بنەڕەتی لەو بابەتە تێكدانی حکومەت و پەرلەمانە، ئێمە هیچ لایەک تۆمەتبار ناکەین، ئەو زانیارییانەی لەبەردەستی ئێمەن هەموویان ئەوە دووپات دەکەنەوە لەکۆی 100 کەسێک نزیکەی 47 کەسیان لە دەوڵەتی یاسان کە سەر بە مالیکییە، هەندێک سوننەی دیکە هەن واژۆیان کردووە، ئەوانیش لەژێر کاریگەری مالیکین، بۆیە کاتێک ئێمە دەڵێین ئەمە دروستکراوە، روونە ئەو لایەنە سیاسییانەی لەپشتیەوەن کێن و کێ نین، ئێمە پەیوەندی خۆمان لەگەڵ هەموو لایەک کردووە، مەسەلەکان روون و ئاشکران، برادەرانی خۆمان لە پەرلەمان هەر یەکەو لەلایەن خۆیەوە خەریکن کار لەسەر ئەو بابەتە دەکەن، ئامادەشین بۆ هەموو پێشڤەچوونێک، کاری خۆمان کردووە لەڕووی یاسایی و پەرلەمانی و سیاسی و میدیایی، دڵنیابن ئەو کێشە دروستکراوە سەرناگرێت.

رووداو: ئەی سەبارەت بە ناردنی پارەی گەنمی فرۆشراوی جووتیارن؟

هۆشیار زێباری: ئێمە دەینێرین، بەڵام ئێمە بەرپرسیار نین لە دابەشکردنی، ئێمە چەندینجار روونمان کردووەتەوە، ئێمە پارە دەدەینە وەزارەتی بازرگانی و وەزارەتی کشتوکاڵ بۆ دانانی شایستەکانی جووتیاران، لەبەر دۆخی ئابووری و نەبوونی پارەو دەرامەت لەڕاستیدا گوشار لەسەر وەزارەتی دارایی هەیە نەفەقات کەمبکاتەوە بۆ ئەوەی مانگ بە مانگ دەرباز بین، بەڵام ئەو شایستانە مافی خۆیانە پێیان دەدرێت، ئەمڕۆ نەبێت سبەی بێت هەر دەبێت پێیان بدرێت، ئێمەش لەلایەن خۆمانەوە کەمتەرخەمیمان نەکردووە، بۆ هەموو لایەکیش ئەوە ئاشکراو روون بێت، ئێمە دەزانین ئەو کێشەیە چەند کاریگەری لەسەر ژیانی جووتیاران هەیە، خەریکی ئەوەین چارەسەری بکەین.
RUDAW -