پەکەکە دەستكەوتە سیاسی و خەباتە مەدەنییەکەی گەلی كوردی له‌ باكوور لەبار برد

 پەکەکە دەستكەوتە سیاسی و خەباتە مەدەنییەکەی گەلی كوردی له‌ باكوور لەبار برد
شارەزایان و سیاسەتوانانی ئەكادیمیک، پێیان وایە سیاسەتی پەكەكە هەڵە بووە و لەبری بووژانەوە و گەیشتن بە ئامانجە نەتەوەییەكان، خەڵكی ئاوارە و ماڵوێران كردووە و زیانی بۆ باكووور و ڕۆژئاوا و باشووری كوردستانیش هەبووە.

ڕێک لەو کاتەی وا ڕەوتی ئاشتەوایی هەنگاوی زۆر باشی بڕیبوو لە باكووری كوردستاندا و، کەم‌کەم کورد مافی پێ ڕەوا دەبینرایەوە، پەکەکە سیاسەتێكی چەوتی گرتە بەر و، دەستكەوتی سیاسی و خەباتی مەدەنیی گەلی كوردی لەبار برد و، بە کوشتنی چەند پۆلیسە تورکێک پەکی ئاشتەواییەکەی خست و، بیانووی دایە دەست سوپای توركیاوە بۆ دژایەتیكردنی كورد.. ئەم سیاسەتی پەکەکە لە دیتی (د. مووسا كەڤاڵ) ئەكادمیست و شرۆڤەكاری سیاسی تایبەت بە كاروباری توركیا، بریتییە لە: "ئەو ڕەوشەی باكووری كوردستان، زۆر نالەبارە؛ بە داخەوە لە ناوچەكانی شەرنەخ و جزیرێ و ئامەد و گەڤەڕ و چەندین ناوچەی تر شەڕێكی خراپ هەڵگیرساوە؛ خەڵكێكی زۆریش كوژران و، زۆرێکیش ئاوارە بوون؛ فرەیەکیش ماڵ و مڵك و شوێنی كاریان لێ كاول بووە."

کەڤاڵ ڕوونیشی كردەوە: "ئەو گەنجانەی شەڕ بۆ پەكەكە دەكەن باش دەزانن كە دوای ماوەیەكی كورت دەكوژرێن؛ دیارە ئەوانیش لە داخی دەسەڵاتی توركیا خۆیان دەدەن بە کوشتدا؛ جا بزانە ئەم گەنجانە چەندە لە سیاسەتی دەسەڵاتدارانی توركیا وەڕەزن خۆیان بە كوشت دەدەن! جا دەشێ دەوڵەتیش بە سیاسەتی خۆیدا بچێتەوە؛ بەڵام بەو حاڵەیشەوە هەق نەبوو پەكەكە شەڕ بنێتەوە، دەبوو بە دوای چارەسەرێكی دیموكراتیکدا گەڕابا و، بە دیالۆگ سیاسەتی خۆی ببردایەتە پێشەوە."

هه‌رپێوه‌ست به‌م پرسه‌ (پرۆفیسۆر د. خەلیل ئیسماعیل) شارەزا لە جوگرافیای سیاسی و مامۆستای زانكۆ ڕاگەیاند: "توركیا بەهۆی هەڵكەوتەی جوگرافییەكەی ڕۆڵێكی سەرەكی هەبوو لە ناوچەكە، بە تایبەت دوای شەڕی سارد. پەكەكەش ڕۆڵێكی سەرەكی هەبوو لە ناوچەكەدا، بەڵام بە داخەوە ڕۆڵەكەی ئەرێنی نەبوو، دەیتوانی ئەم هەلەی لەم چەند ساڵەی دواییدا لەو توركیایەدا بۆی ڕەخسابوو باشتر بقۆزێتەوە."
گوتیشی "بە دوورخستنەوەی (داوودئۆغڵو) ڕەوشی سیاسیی توركیا ئەوەندەی تر شێوا؛ ئەم كێشەیەی نێوان توركیا و پەكەكە ئێستا بەرەو خراپی دەچێت و ڕۆژ بە ڕۆژ ڕەوشی خەڵكی باكوور بەرەو خراپتر و خراپتر دەڕوات."

بە گواستنەوەی شەڕ بۆ ناو شارەكانی باكووری كوردستان ژیانی خەڵكی كورد بە تەواوی شێوا و ئاسایش و بووژانەوە وەستا و شاریش وێران بوو. خەڵكی كوردی ناوچەكانی جزیرێ و شەرناخ و شوێنەكانی تر كۆچیان كرد و هیچ دەستكەوتیش بۆ گەلی كورد نەهاتە دی. بە هەڵگیرساندنی شەڕ لە ناوچە سنوورییەكان زیانێكی زۆریش بە هەرێمی كوردستان كەوت.

(د. مووسا كەڤاڵ) پێی وایە سیاسەتی دەوڵەت و پەكەكە زۆر هەڵەیە و بە کەڵکی ئاشتەوایی نایەت. دەیشڵێ: "پەكەكە و توركیا دەبێ تا درەنگ نەبووە شەڕەکە ڕابگرن و، دەست بکەنەوە بە دانوستان؛ چونكە نە دەوڵەت كوردی پێ لەناو دەچێ، نە پەكەكەیش دەوڵەتی پێ دەگۆڕێ؛ دووکەڵەکەی هەر دەچێت بە چاوی کوردە هەژارەکەدا."

پرۆفیسۆر (د. خەلیل ئیسماعیل) ئەم سیاسەتەی پەكەكە زۆر بە هەڵە دەزانێ؛ سیاسەتی پەكەكە نەك هەر بۆ كوردستانی باكوور بەڵكو زیانی بۆ كوردستانی ڕۆژئاوا و باشوور و بگرە عێراقیش هەبووە. جا با پەكەكە بە سیاسەتەكانیدا بچێتەوە، بەشکەم بەو کارەکە مەرامەكانی خۆی لە باكوور بپێكێت و، سوود و یارمەتییەكی باشیش بە كوردستانی ڕۆژئاوا و باشور بگەیێنێت."
Top