Balyoz Maurizio Melani, dîplomatkarê dêrîn ê Komara Îtalyayê û mamosteyê
zanistên siyasî li zanîngeha «Link Campus». Melani, yê ku di sala 2006an de wek
balyozê fermî yê Îtalyayê li Iraqê hatibû destnîşankirin, xwedî ezmûneke mezin û
dewlemend e di pirsên federaliyeta destûrî, dîroka dîplomasî û stratejiyên nû
yên Ewropayê li Rojhilata Navîn de.

Di vê hevpeyvînê de, em tîşkê dixin ser rewşa siyasî û ewlehiyê ya Iraq û Herêma
Kurdistanê di sala 2026an de, bi taybetî piştî alozî, rageşiyên sînorî, êrîşên
dronî yên van dawiyan û pirsgrêkên kerta wize û petrolê. Her wiha em têkiliyên
dîrokî û dualî yên di navbera Roma û Hewlêrê de nîqaş dikin. Ev guftûgo hewlek e
ji bo têgihiştineke kûrtir û zelaltir derbarê paşeroja navçeyê de, ji nêrîna
dîplomatkarekî xwedî ezmûn ku zanyariyeke wî ya temam derbarê dîrok û rastiya
siyasî ya Iraq û Herêma Kurdistanê de heye.

• Dema ku hûn di sala 2026an de li ezmûna balyoziya xwe ya li Iraqê dinêrin,
kîjan biryaran dewlet bihêz kir û kîjanan jî pirsgirêk kûrtir kirin? Gelo
hevbeşên navdewletî tenê giranî dan ser îstîqrara desthilata jorîn, bêyî ku
girîngiyê bidin rewabûna navxweyî û rêkeftina siyasî ya giştgîr?

- Di dawiya sala 2006an de, operasyona «Babîlona Kevn - Ancient Babylon» bi
dawî hat, ku armanca wê piştgirîkirina hêzên ewlehiyê yên perwerdekirî yên
Iraqê (artêş û polîs) bû li parêzgeha Zîqarê, bi vê yekê jî lîwaya leşkerî
ya Îtalî ji wê navçeyê vekişiya.

Tevî vê yekê, hevkariyên Îtalyayê ji bo parastina asayîşa Iraqê bi riya şandeya
perwerde û rahênanê ya «NATO»yê berdewam bû, bi taybetî bi riya perwerdekirina
polîsên federalî ji aliyê Carabinieri ve, li kêleka çalakiyên avakirina saziyên
sivîl. Di heman demê de li Zîqarê, tîma avadankirina parêzgehê bi serokatiya
Îtalyayê hîn mabû.

Di wê qonaxê de, du sedem bûn sedema bihêzbûna dewleta Iraqê. Yekem, ew siyaseta
ku General Petraeus bi piştgiriya me pêş xist, ku di hevkarî û lihevkirina bi
eşîrên Ereb ên Sunnî re dihat kurtkirin, ew eşîrên ku li dijî El-Qaîde û
paşmayên Beisê sekinîn, her çend bi sedema gumanên hikûmetê ve, têkelkirina wan
di nav hêzên fermî de karekî asan nebû.

Duyem, ew gavên ku Serokwezîr «Malîkî» ji bo kontrolkirina parêzgeha Besrayê
avêtin, li ser hesabê komên çekdar ên serhildêr ên Şîe ku bi qaçaxçîtiya petrolê
re mijûl bûn û Îranê bi awayekî rêjeyî piştgiriya wan dikir. Her çend Tehran ji
bo parastina wan destwerdan nekir. Di vê operasyonê de, ew hêzên ewlehiyê yên ku
ji aliyê Carabinieri ve hatibûn perwerdekirin, roleke bibandor lîstin.

Lê belê mixabin, di dema xûla duyem a serokatiya Malîkî de, siyasetên mezhebî
careke din kelaş xist navbera hikûmet û pêkhateya Ereb a Sunnî de, ev yek jî bû
zemîn ji bo serhildana DAIŞê. Di vê çarçoveyê de, girtinabera ber bi nêzîkbûneke
bingehîn (ji jêr ber bi jor ve) li ser asta navxweyî û li ser bingeha
piştgirîkirina hêzên xwecihî bû.

• Gelo nakokiyên niha yên di navbera Bexda û Hewlêrê de li ser budce û mûçeyan,
ji ber nezelaliya destûrê ye, yan cîbicîkirina bijardeyî û nebûna vîneke rastîn
e ji bo federalîzmê? Çi mîkanîzmeke destûrî ya berdewam, dikare pêgeha yasayî ya
Herêma Kurdistanê biparêze û rê li ber wê bigire ku debara fermanberan û
welatiyan neyê kirin amrazê fişara siyasî li dijî wan?

- Serkirdatiya siyasî û kargêrî ya Herêma Kurdistanê, çi li navxweyê herêmê de
û çi li Bexdayê, karîbûn bi dîtineke rasteqîn û pragmatîk serperiştiya
pirsgirêk û têkiliyên bi hikûmeta federal re bikin. Ev jî bi riya
çareserkirina pirsên dahatên petrolê, veguhestina çavkaniyên darayî û rola
Pêşmerge di asayîşa Iraqê de bû, ku yekitiya federalî li gorî destûrê
parast. Di vê çarçoveyê de, bi sedema piştgiriyên navdewletî, bi taybetî
hevkariyên girîng ên dewleta Îtalyayê ji bo hêzên federalî û hêzên Pêşmerge,
aliyan karîbûn bi temamî bi ser krîza DAIŞê de serbikevin û asayîş û
îstîqrara navçeyê bi hevbeşî biparêzin, di berjewendiya giştî û dabînkirina
paşerojeke geştir û aramtir ji bo tevahiya pêkhate û neteweyên cuda yên
Iraqê.

• Girîngiya siyasî ya bexşîna madalyaya rêzgirtinê «Xaçê Mezin ê Stêrka
Îtalyayê» bi Nêçîrvan Barzanî Serokê Herêma Kurdistanê çi ye? Gelo ev nîşaneya
modelekî taybet ê dîplomasiya Îtalyayê ye li hember Herêma Kurdistanê ku welatên
Ewropayê jê sûd bibînin? Çawa dikare ev hevbeşiya dualî di çarçoveya destûrî û
federalî ya Iraqê de zêdetir bê pêşxistin?

- Ez bi wê yekê serbilind bûm ku di çendîn derfetan de li gel Serok Nêçîrvan
Barzanî bicivim di dema serokatiya wî ya kabîneya Hikûmeta Herêma Kurdistanê
de, me danûstandina bîr û boçûnên erênî û berhemdar encam da derbarê
têkiliyên dualî di warên cuda de û hemû pêşhatên siyasî yên nû li Iraq û
Rojhilata Navîn.

Biryara Serok Sergio Mattarella ji bo bexşîna nîşana «Xaçê Mezin ê Şovalyeyê
Stêrka Îtalyayê» bi cenabê wî, pênasîneke fermî ye bi rola diyar û girîng a
cenabê wî di pêşxistina têkiliyên nêzîk ên di navbera dewleta Îtalya û Herêma
Kurdistanê de, di heman demê de ji bo beşdariya wî ya bibandor di têkşikandina
terorê de, aramkirina rewşa navxweyî ya Iraqê û dîtina wî ya aram li gel hemû
welatên cîran.

Ez dikarim wê yekê jî bînim ziman ku li cem Îtalyayê, sîstema federalî ya di
destûra Iraqê de hatiye cîbicîkirin, mînakeke gelek gunca ye ji bo wê yekê ka
pirsgirêkên wiha çawa bi aştî têne çareserkirin, ev yek jî tam ezmûna me ya
serketî tîne bîra me li gel herêma xwedî xwerêveberiya taybet (Alto
Adige-Südtirol) ku piraniya niştecihên wê bi zimanê Almanî diaxivin, heta di wî
warî de jî ku peywendîdar bû bi têkiliyên me yên li gel Awistiryayê, her çend
bêguman em hişyar in ku em li vir tenê behsa nêzîkî 0.5% ji koma giştî ya
niştecihên Îtalyayê dikin.

• Ta çi radeyê rapora Axiosê ya li ser rola Nêçîrvan Barzanî di navbênkariya di
navbera Amerîka û Îranê de, girîngiya pêgeha dîplomasî ya Herêma Kurdistanê
nîşan dide? Gelo ev hewldanên dîplomasî dikarin di bin siya rageşiyên navçeyî û
zextan de, pêgeha Hewlêrê wek navend û pireke pêbawer a navdewletî ji bo
nêzîkkirina aliyên nakok di paşerojê de bihêz bikin?

- Rapora Axiosê li ser daxwaza nihênî ji bo avakirina kanaleke nû ya têkiliyê
di navbera birêz Nêçîrvan Barzanî û Supaya Pasdaran de, derxistina pêgeha
girîng û pêbawer a wî ye li ser asta Amerîka û Îranê, di heman demê de
nîşaneya girîngiya Herêma Kurdistanê ye wek aktorekî bibandor ê navçeyî. Lê
belê digel wê jî, pêwîst e bi hişyarî muamele li gel vê babetê bê kirin,
çimkî di vê rewşa aloz û di nava milmilaneyên girêdayî Îranê ve, eger heye
herêm rûbirûyî kiryarên dijminane bibe. Lewra girtinabera dîplomasiyeke
jirane û parastina hevsengiyeke siyasî ya pir hûr, gelek girîng e ji bo
dûrketina ji her encameke metirsîdar, yan nexwazraw ku ziyanê bigihîne
berjewendiyên bala û stratejîk ên gelê Kurdistanê di vê rewşa hestiyar a
niha de.

• Eger dîplomasî di milmilaneya di navbera Amerîka, Îsraîl û Îranê de têk biçe,
çi senaryoyek li benda Iraq û Herêma Kurdistanê ye? Çawa Bexda û Hewlêr dikarin
serweriya niştimanî biparêzin, rê li ber wê bigirin ku xak û asmanê wan bibe
qada şerê aliyên dijber û di heman demê de bi awayekî bibandor beşdarî
dîplomasiya herêmî bibin?

- Di destpêka serhildana alozî û nakokiyên navxweyî û herêmî de, komên çekdar
ên tayîfî û mezhebî yên curbicur li Iraqê roleke dîrokî û bibandor lîstine,
ku gelek caran wek amraz û wekîlê alîgirî û welatên cîran ji bo çespandina
ajenda û berjewendiyên siyasî yên cuda kar kirine. Yek ji armancên sereke û
giştgîr ên hikûmeta federalî ya Iraqê di bin siya serokwezîrên cuda de,
hemdem li gel Hikûmeta Herêma Kurdistanê, handana başkirina têkiliyên
dîplomasî yên di navbera Komara Îslamî ya Îranê û welatên Ereb ên
Sunnemezheb de bûye, ev jî bi mebesta rêgirtina li wê yekê bûye ku milmilanî
û hevrikiyên wan li ser hegemoniya navçeyî, li ser hesabê berjewendiya bala
ya niştimanî û asayîşa gelê Iraqê bi hemû pêkhateyên etnîkî, neteweyî û olî
yên cuda ve be.

Piştî têkşikandina yekcarî ya rêxistina terorîstî ya DAIŞê, ku tê de hêzên Heşda
Şeibî hevkarî û beşdariyeke meydanî ya berçav hebû, baskên Şîe yên radîkal û
tundrew ên nava van koman, li gel Ketayib Hizbullah û Tevgera Hizbullahê, pêgeh
û hegemonî û hêza xwe ya leşkerî û siyasî di qada navxweyî de zêdetir dabîn û
bihêz kirin. Ev pêşhat jî bû sedema çêbûna astengî û dijwariyên mezin ji bo
hikûmeta Iraqê ji bo kontrolkirin û sînordarkirina çalakiyên wan, ku ev jî bi
awayekî rasterast bi sedema pêkhateya jihevketî ya hevpeymaniyên siyasî yên
desthilatdar û encamên aloz ên qada siyasî û leşkerî ya welat ve bû, ku hikûmet
lawaz kiribû.

Ji aliyekî din ve, hewldanên nû yên dîplomasî, bi hevkarî û hemahengiya li gel
dewleta Umanê, ji bo asayîkirina têkiliyên dîrokî yên di navbera Îran û
Erebistana Siûdî de, hêdî hêdî encamên erênî yên gav bi gav bi xwe re anîn. Ev
proses bi hewldan û navbênkariya dawî û bibandor a Komara Gel a Çînê gihîşt
qonaxa îmzekirina peymana aştî, ku ev jî bi sedema girîngîdana Çîniyan e bi
parastina îstîqrara berdewam li Rojhilata Navîn de. Sedema vê jî bo piştevaniya
temamiya aboriya wê vedigere bi petrol û gaza Kendavê û projeyên mezin ên
girêdana asan a aborî û bazirganiya navdewletî bi parzemîna Ewropayê û navçeyên
cuda yên derdorê ve.

Lê belê ev rewşa erênî ketiye jêr metirsiyê bi sedema şerê di navbera Dewletên
Yekbûyî yên Amerîkayê û Îsraîlê ji aliyekî, û Îranê ji aliyekî din ve. Iraq
careke din bûye qada milmilaneya hêzên cuda. Êrîşên li ser hêzên Amerîkayê ji
xaka Iraqê ve tên encamdan, di demekê de ku Amerîka û Îsraîl jî kiryarên
bombebaran û terorkirina armancdar encam didin, ku ev jî binpêkirineke zeq û
eşkere ya serweriya niştimanî ya xaka Iraqê û îstîqrara Herêma Kurdistanê ye, ku
hevsengiya navçeyê têk dide. Rewşeke aloz a bi vî awayî hergîz bi riya leşkerî
nayê çareserkirin û pêwîstî bi diyaloga giştgîr û rêkeftineke siyasî û dîplomasî
ya berfireh a navdewletî heye, ku hemû welatên navçeyê û hêzên derve yên
bibandor li xwe bigire û serweriya Iraqê biparêze.

Bi vî awayî, paşeroj û pêşeroja Komara Iraqê girêdayî ye bi şiyana rasteqîn a
serkirdên siyasî di dîtina nexşerêyeke giştgîr de ku rêzê li nirxên niştimanî
bigire. Pêwîst e civaka navdewletî piştgiriya parastina bêaliyetiya Bexdayê
bike, da ku dûr be ji pirsgirêkên navçeyî. Tenê bi riya hevsengiyeke nû ya
dîplomasî ve ye ku Iraq dikare bibe pira biyekgehiştinê, ne qada şer û
milmilaneyê, ev jî xwesteka sereke ya tevahiya welatiyan e bê cudahî.

• Gelo armanckirina ofîsa taybet a Mesrûr Barzanî Serokê Hikûmeta Herêma
Kurdistanê û Serokê Ajansa Parastina Herêmê ji aliyê dronan ve, guzarişt ji
qonaxeke nû ya zextan dike? Gavên pêşbînîkirî yên hikûmeta federalî ya Iraqê dê
çi bin? Çawa piştgiriyên Îtalya û Ewropayê di warên berevaniya asmanî, hevkariya
hewalgirî, diyarkirina çavkaniya êrîşan û zexta dîplomasî de, dikarin bêyî
peresendina zêdetir a rageşiyan, alîkar bin ji bo rêgirtina li dubarebûna van
curên êrîşan?

- Piştî çendîn salên berdewam di armanckirina kampên PKKê li navçeyên çiyayî
yên dûredest ên Bakurê Kurdistanê ji aliyê êrîşên leşkerî yên dewleta
Tirkiyeyê ve, ji wî demî ve ku Serok Trump niyaza fermî ya xwe ji bo
pêşkêşkirina curbicur hevkariyên leşkerî bo Partiya Demokrat a Kurdistana
Îranê (PDK-Î) û komên din ên li ser xaka Herêma Kurdistanê ragihandiye, ev
yê dawî di çendîn boneyên cuda de ji aliyê dron û mûşekên Komara Îslamî ya
Îranê ve rastî êrîşan hatiye. Êrîşa van dawiyan li ser ofîsa fermî ya Serokê
Hikûmeta Herêma Kurdistanê li bajarê Hewlêrê û baregehên fermî yên din, tenê
di vê çarçoveyê de nîne, belkî dikare têkiliyeke rasterast bi aloziyên rewşa
navxweyî ya Îranê jî hebe.

Hîn gelek zû ye ji bo nirxandina wê yekê ka gelo rûdaneke bi vî awayî hişyariyek
e ji bo egera kiryareke terorîstî ya armancdar li Kurdistanê û cihên din, bi
taybetî piştî ku kiryarên hevşêwe li dijî serkirdên bala yên Komara Îslamî û
heta Rêberê Bala û rêxistinên wekîlên wan di navxweyê Îran û Iraqê de jî bi
berdewamî rû dane.

Ez nizanim biryara dawî ya Yekîtiya Ewropayê û dewletên endam, di nav wan de jî
welatê Îtalyayê dê çi be, lê pêşniyara rasteqîn û nêrîna taybet a min ev e ku
pêwîst e kelûpelên pêwîst ên berevanî û hevkariya leşkerî ji bo parastina xaka
Iraqê û Herêma Kurdistanê bêne dabînkirin. Ev yek jî dikare bi hemahengiya ligel
endamên «Peymana Meke»yê be, bi wê hêviyê ku hikûmeta Dewletên Yekbûyî yên
Amerîkayê wê bawerî û hemahengiyê di kiryarên xwe de bi dest bixe ve, ku niha
mixabin bi temamî di qadê de nîne.

• Gelo rêreya hinardeya bakur û wizeya Kurdistanê dê bibin stûna xweragiriya
wizeya Iraq û Ewropayê? Çi core rêkxistineke yasayî, bazirganî û emnî pêwîst e
ji bo parastina jêrxanan, piştrastkirina kompanyayên navdewletî û çareserkirina
nakokiyên di navbera Bexda û Hewlêrê de bi riya hevkariya nû ya wizeyê?

- Girtina Gerooya Hurmuzê, bazirganiya cîhanî seqet kiriye û encamên
jeopolîtîk ên giran jê derketine. Heta bi rakirina demkî ya dorpêçê jî,
metirsiya dubare sepandina wê ji bo paşerojeke nenas her dimîne. Ev yek jî
bûye sedem ji bo lêgerîna li pey dîtina rêreyeke nû ya cîgir bi mebesta
veguhestin û hinardekirina petrolê ji Kendavê, bi taybetî bi riya xaka Iraqê
ve ber bi Deryaya Navîn di nav xaka Tirkiyeyê de.

Ev xet, bi riya nûjenkirina boriyên kevn û lêdana boriyên nû ve, dikare petrola
başûrê Iraqê û Herêma Kurdistanê veguhêze, lêkolîn û pirsa dabînkirina darayî di
qonaxeke pêşketî de ne. Hemdem, pêwîst e xeteke hesinî (trênê) ya hevtayî ji bo
hinardekirina kelûpelên hişk bê misoger kirin. Parastina projeyeke piralî ya bi
vî awayî pêwîstî bi rêkeftineke ewlehiyê ya herêmî ya tokm û pêbawer heye ku ji
aliyê welatên xwedî berjewendî ve bê piştgirîkirin û Iraq jî tewera sereke be.

Ji vê nêrînê ve, berjewendiyên hevbeş ên di navbera hikûmeta federalî û hikûmeta
Herêma Kurdistanê di vê projeya stratejîk de, dikarin bibin sedemeke girîng û
alîkar ji bo çareserkirina binyatî ya hemû pirsgirêk û nakokiyên di navbera her
du aliyan de li ser pirsên cuda û hilpesartî yên çend salên borî, bi awayekî ku
îstîqrara hertimî û geşepêdana aborî ji bo tevahiya navçeyê û hemû gelên Iraqê
pêk bîne di berjewendiya avakirina pêşerojeke tijî geşbûnê de.

• Piştî êrîşa dronî ya ser Hewlêrê, pêwîst e pêşîntiya hevkariya ewlehiyê ya
Îtalya û NATOyê li gel Iraq û Herêma Kurdistanê çawa be, ji bo berevaniya
asmanî, danûstandina hewalgirî, asayîşa sînoran, an lêpirsîna sazîyî û
yekxistina Pêşmergeyan di bin sîwana Wezareta Pêşmerge ya Hikûmeta Herêma
Kurdistanê de?

- Wek ku min pêştir amaje pê kir, ez wiha difikirim ku Yekîtiya Ewropayê, çi
bi riya siyaseta hevbeş a ewlehî û berevaniyê, yan bi riya koma «Xwaziyaran»
(Dilxwazan) ve, pêwîst e beşdariyeke rasterast di parastina serweriya xaka
Iraqê de bike, bi awayekî ku pêşîntî bê dayîn bi berevaniya asmanî,
parastina sînoran, hevkariya hewalgirî û asayîşa sîberî, bi giranîdana
zêdetir li ser Herêma Kurdistanê, bi sedema hebûna wan gef û metirsiyên
curbicur ên ewlehiyê ku niha rûbirûyî vê navçeyê û seranserî welat bi giştî
dibin.

• Siyaseteke stratejîk a Yekîtiya Ewropayê li hember Iraq û Herêma Kurdistanê
pêwîstî bi çi heye? Gelo pêwîst e yekîtî roleke siyasî ya çalaktir bilîze di
piştgirîkirina diyaloga Bexda û Hewlêrê de, bihêzkirina xweragiriya aborî û
rêgirtina li milmilaneyan, an dewletên Ewropî bi awayê yekalî, wek Îtalyayê, di
pêgeheke baştir de ne ji bo dirustkirina bandoreke rasteqîn li ser asta navçeyê?

- Pêwîst e Yekîtiya Ewropayê roleke siyasî ya çalak û bibandor bilîze di
piştgirîkirina prosesa rêgirtina li milmilaneyan û çareserkirina wan li
navçeya girîng a Rojhilata Navîn de, bi liberçavgirtina wê girîngiya
stratejîk û bala ya ku îstîqrara berdewam a vê navçeyê ji bo asayîşa giştî
ya Ewropayê heye. Pêwîst e ev hewla girîng li gel hevbeşên navçeyî, Dewletên
Yekbûyî yên Amerîkayê û hemû aliyên peywendîdar ên din bê encamdan.

Ev piştgirî dikare aliyê diyaloga navbera Bexda û Hewlêrê jî li xwe bigire, bi
mercê ku alî li ser vê prosesê rêk bikevin. Heta eger em wisa jî bifikirin ku di
vê rewşa taybet de, destpêşxeriyeke nefermî wek «Rêreya Duyem» (Track 2) ku di
destpêkê de bê beşdariya fermî ya rasterast a hikûmetan be, guncaştir û
bibandortir dibe, hevşêweyê wê destpêşxeriya ku di sala 2007an de li Iraqê min
beşdarî tê de kir.

Ji bo vî karî jî, pêwîst e karekî siyasî yê hevbeş ê Ewropî hebe bi riya amrazên
nû ve, çimkî dibe ku hemû dewletên endam di yekîtiyê de amadeyî beşdariyê di
biryarên hevbeş de nebin, bi sedema pirsa serweriya niştimanî ve. Li vir dikare
têgeha «Têkelbûna Cuda - differentiated integration» bê cîbicîkirin, ku tê de
hin welat leztir gav diavêjin û deriyî vekirî ji bo yên din dihêlin, dema ku
amade û bîşiyan dibin. Ev model di prosesa yekgirtina Ewropayê de hatiye
cîbicîkirin, ku di destpêkê de tenê bi şeş dewletan dest pê kir, paşê ji bo
damezrandina diravê hevbeş û peymana Şengenê hat bikaranîn.

• Wek rêveberê giştî yê geşepêdana aborî ya Îtalyayê, di kîjan warî de Îtalya
xwedî serdestiya berawirdî ye? Çawa dikare hevkariyê bi awayekî bêne rêkxistin
ku pêşveçûnê bidin kargêriya navxweyî, kerta taybet, rexsandina kar û
xweragiriya keşûhewayê, li şûna girêbestên takekesî? Gelo Herêma Kurdistanê
dikare wek derwazeyek ji bo pêşxistina têkiliyên aborî yên Îtalyayê li gel Iraqê
kar bike?

- Îtalya hevbeşekî stratejîk ê aborî, çandî û emnî yê girîng ê Hikûmeta Herêma
Kurdistanê ye. Di niha de, kompanyayên çalak ên vî welatî di çendîn kertên
cuda de kar dikin û xwesteka wan a temam heye ji bo beşdarîkirina di projeya
stratejîk û girîng a Korîdora Bakur de. Hevkar li gel vê yekê, pirsa
veguhestina wizeyê, pêşxistina çavkaniyên nûbûyî, berhemanîna hîdrojen a
kesk û kêmkirina temamî ya derdana gaza duyem a oksîdê karbonê bi riya
jinavbirina şewitandina gaza beferoçû, ji pêşîntirînên herî girîng ên
hevkariya hevbeş a navbera wan in.

Ji aliyekî din ve, qadên şûnwarnasî, muzexane û pêşxistina hevkariya navbera
zanîngehan, warên nerîtî (kevneşopî) yên van têkiliyan in ku dikare zêdetir
pêşveçûnê bi wan bê dayîn. Tewereke din a sereke, girîngîdana cidî ya
kompanyayên Îtalî ye bi bikaranîna zêdetir a şiyanên navxweyî û berfirehkirina
hevbeşî û belêndaratiya lawêkî. Ev gava nû bikêr e, dibe sedema veguhestina van
cûre destpêşxeriyên hevbeş ji bo hemû parêzgeh û navçeyên din ên Iraqê jî.

Bêguman, hemû ev hewldanên avaker û piralî guzarişteke zelal ji sûdên berawirdî
yên kelekebûyî dikin ku di berjewendiya giştî ya prosesa geşepêdana Herêma
Kurdistan, Iraq û Komara Îtalyayê de ne.

• Ji bo guherîna pêkvejiyan û aştewawiya niştimanî ji diruşmeke siyasî bo
garantiyeke yasayî û sazîyî ya berdewam li Iraqê, piştî derbasbûna salan bi ser
karesata jenosîda Enfalê, tawanên DAIŞê û awarebûna Êzidiyan li Şingalê, pêwîst
e hikûmeta Bexda, Hewlêr, Îtalya û Yekîtiya Ewropayê pêşîntî bi kîjan rênimayên
hevbeş ên dîplomasî û yasayî bidin ji bo çareserkirina pirsa navçeyên cihê
nakokiyê û parastina hemû kêmîneyên olî û neteweyî?

- Bîranîna tawanên jenosîda Enfalê û karesatên din ku ji aliyê terorîstên
DAIŞê ve li dijî gelê Kurdistanê hatin encamdan, niha bûne beşekî bingehîn û
girîng di pêkanîna nasnameya neteweyî ya Kurd de. Pêwîst e ev rastiya
dîrokiye ji bo hemû wan aliyan zelal be, ku li Iraq, cîhana Erebî û Îslamî,
yan her cihêke din ê cîhanê peywendî û muameleya hevbeş li gel gelê Kurd de
dikin. Piştî çendîn sedsal ji çewsandin, cudakarî û înkarkirina mafên wan ên
seretayî, ku hîn jî mixabin li hin welatan berdewam e, cîbicîkirina temamî
ya destûra federalî ya Iraqê garantiyeke yasayî ye ji bo parastina mafên
gelê Kurd û mînakeke girîng e jî ji bo dabînkirina aştî, îstîqrar û
pêkvejiyana hevbeş li seranserî navçeyê de.