Endezyar Zerdeşt Ebdulxaliq Sersam, Rêveberê Kanalîzasyona Hewlêrê ji bo Gulan: - Li bajarê Hewlêrê bi dirêjiya zêdetirî (3) mîlyon metre kanalîzasyon bi mezinahiyên cuda hene, ku ji (7) dergehan digihêjin derveyî bajêr û kargeha vezîvirandina ava qirêj a Hewlêrê.

 

Ji bo rûbirûbûna lehiyê û zêdetir ciwanikirin û şaristanîkirina bajarê Hewlêrê, li ser rasparde û çavdêriya birêz Mesrûr Barzanî, Serokê Hikûmeta Herêma Kurdistanê, çendîn projeyên kanalîzasyonê yên stratejîk û bi qebareyên cihêreng hatine cîbicîkirin.
Projeya kanalîzasyona ava qirêj a Hewlêrê wek gava yekem, kargeha çareserkirina wê di (16/11/2025) de ji aliyê Serokê Kabîneya Nehem a Herêma Kurdistanê ve kevirê bingehîn hat danîn.
Li wan gund û 'city'yên (komelgehên niştecihbûnê) ku bi rêya weberhênanê hatine avakirin, heta niha (27) cihan stasyonên çareserkirina ava qirêj danîne, û 'city' û gundên din jî stasyonên wan di bin cîbicîkirinê de ne.
Her bajar, bajarok û şûneke niştecihbûnê pêdiviya wê bi kanalîzasyonê heye, çi ji bo ciwanî û rûyê şaristanî, çi jî ji bo parastina wê derê ji ava pîs û rûbirûbûna lehiyê. Bêگuman bajarê Hewlêrê yek ji wan bajaran e ku di rabirdû de kêmtrîn dirêjiya kanalîzasyonê hebû, lê belê ji destpêkirina kabîneya nehem ve, kar û bername û planên hûr û berdewam ji bo çêkirina kanalîzasyonê di nav tax, şeqam û senterê bajar de hatine danîn. Hejmareke zêde ya şeqam û taxên Hewlêrê kanalîzasyona stratejîk û bi qebareyên cuda bo hatine çêkirin. Hemû van karan wiha kirine ku niha Hewlêr bi giştî (3) mîlyon metre dirêjiya kanalîzasyonê heye û di vê kabîneyê de bi hewildanên Serokê Hikûmetê, kevirê bingehîn bo kargeha vezîvirandina ava qirêj a Hewlêrê jî hat danîn. Wek kovara Gulan, ji bo hûrgiliyên zêdetir û bandora van projeyan li ser kêmkirina metirsiya lehiyê, me hevpeyvînek bi Endezyar Zerdeşt Ebdulxaliq Sersam, Rêveberê Kanalîzasyona Hewlêrê re encam da.

- Gulan: Ew projeyên stratejîk ên kanalîzasyonê çi ne ku di kabîneya nehem de li Hewlêrê hatine cîbicîkirin û bûne sedem ku rê li ber lehî û komkirina avê li nav tax û senterê bajar bê girtin?

- Zerdeşt Sersam: Rojane ji aliyê Rêveberiya Kanalîzasyona Hewlêrê ve, bi taybetî beriya werza baranê û zivistanê, manhol û dergehên kanalîzasyonê yên nav tax, şeqam û senterê bajar tên paqijkirin. Li her derê ku pirsgirêkên teknîkî hebin em çareser dikin. Em dikarin bêjin di van kampanyayên paqijkirinê de, îsal rojane zêdetirî (20) ton gilêş û bermayiyên wekî blok, xalîçe, tayerên otomobîlan û hwd. ji nav manhol û kanalîzasyonan hatine derxistin. Ji bo kêmkirina metirsiya lehiyê, em salane rêyên kîndên (cogên) siruştî paqij dikin da ku ava baranê nebe sedema lehiyê.

Ji destpêkirina kabîneya nehem ve, giringiyeke mezin bi sektora av û kanalîzasyonê hat dayîn. Di salên 2021 heta 2025an de gelek proje hatin cîbicîkirin. Tenê di sala 2025an de, li ser budçeya asayî û ya rûbirûbûna lehiyê (2 milyar û 300 milyon dînar) hat xerckirin. Ev budçe ji bo kanalîzasyonên sindoqî (bi dirêjiya 460 metre) û kanalîzasyonên lûleyî (bi dirêjiya 7500 metre) û çêkirina 180 manholan hat bikaranîn. Her wiha projeyeke stratejîk a girîng ku biryara wê hatine dan, kanalîzasyona şeqama 40 metrî (ji bazara Lengê heta taxê Gulkend û şeqama 60 metrî) ye ku budçeya wê (17 milyar dînar) e û pirsgirêkeke bingehîn a Hewlêrê çareser dike.

- Gulan: Ew proje û karên ku ji bo ciwanikirin û parastina Hewlêrê di planê de ne çi ne?

- Zerdeşt Sersam: Bajarê Hewlêrê roj bi roj mezin dibe, lewma Serokê Hikûmetê Mesrûr Barzanî bi hûrgilî çavdêriya projeyan dike. Niha projeyeke kanalîzasyona sindoqî ya stratejîk li ser şeqama Kerkûkê (nêzîkî şûqeyên Şehîdan û Girdereşê) di bin karkirinê de ye ku budçeya wê (6 milyar û 200 milyon dînar) e û dirêjiya wê (4) kîlometre ye. Ev proje taxa Jiyan, şûqeyên Şehîdan û Tobzawaya Ehmed ji metirsiya lehiyê rizgar dike. Her wiha projeyeke din a bi bihayê (16 milyar dînar) li ser şeqama 60 metrî ya nû (di navbera 120 metrî û 150 metrî de) heye ku taxên Şawîs û Pîrzînê rizgar dike.

- Gulan: Projeya kargeha vezîvirandina ava qirêj a Hewlêrê gihîştiye ku derê?

- Zerdeşt Sersam: Ev proje xewneke çend salan a xelkê Hewlêrê bû. Di (16/11/2025) de kevirê bingehîn hat danîn. Li Hewlêrê zêdetirî (3) mîlyon metre kanalîzasyon hene ku ji (7) dergehan diçin derveyî bajêr. Bi vê kargehê, ev av dê bê parastin û çareserkirin. Ev kargeh dê heta 30 salan xizmeta bajêr bike. Dema hemû qonaxên wê (16 beş) bi dawî bibin, dê rojane (840 hezar) metre sêca ava paqij ji bo avdana daristan, park û kargehan berhem bîne. Niha beşek ji aliyê kompanyayên navxweyî ve (bi bihayê 580 mîlyon dolar) û beşek jî bi qerza JICA ya Japonî (bi bihayê 195 mîlyon dolar) tê cîbicîkirin.

- Gulan: Li gund û 'city'yên nû, çareseriya ava qirêj çawa tê kirin?

- Zerdeşt Sersam: Me bi fermî agahdarî daye hemû 'city' û gundên ku bi weberhênanê hatine çêkirin ku divê stasyonên çareserkirina ava qirêj ava bikin. Heta niha (27) şûnan ev stasyon çêkirine û yên din jî di qonaxa cîbicîkirinê de ne. Ev yek ji bo parastina jîngehê û bikaranîna wê avê ji bo keskahiyê gelek girîng e.