پاوڵ كوبیسێك بڕوانامەی دكتۆرای لە بواری زانستی سیاسی لە زانكۆی میشیگان بەدەست هێناوە و حاڵی حازر سەرۆكی بەشی زانستی سیاسییە لە زانكۆی ئۆكلاند و بەڕێوەبەری پرۆگرامی دیراساتی نێودەوڵەتییە لە هەمان زانكۆ، وانەبێژی چەند بوارێكی گرنگی وەك سیاسەتی بەراوردكاری و سیاسەتی ئەوروپا و سیاسەتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستە. بۆ هەڵسەنگاندنی پرسی شكستهێنانی دەوڵەتانی ناوچەكە و ئەگەری گۆڕانی سنوورەكان و دروستبوونی دەوڵەتێكی سەربەخۆ بۆ كورد، گوڵان دیمانەیەكی لەگەڵدا سازكرد و ئەویش بەم شێوەیە وەڵامی پرسیارەكانی داینەوە.

* ئەوەی لەسەر مێزەكانی دیپلۆماتی بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و كۆتاییهێنان بە داعش باسی لێوەدەكرێت، لەسەر ئەزری واقیع پێچەوانەیە، هەر بۆ نموونە، لە رێككەوتنی جنێڤ 3 باس لە قۆناخی ئینتیقالی بۆ سووریا دەكرێت، بەڵام ئەسەد یاری بەم بڕیارە دەكات. ئایا ئەمە مانای ئەوە نییە هێشتا كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەنیازە لە چوارچێوەی سنوورە كۆنەكان كێشەكان چارەسەر بكات، ئەمەش لە مەحاڵێكی سیاسی دەچێت؟
- ئاشكرایە كە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی نایەوێت پرسی دووبارە داڕشتنەوەی سنوورەكان بهێنێتەئاراوە. لەلایەكەوە، ئەوەی مایەی تێگەیشتنە ئەوەیە كە ناكۆكی لەسەر خاك دروست دەبێت و (لە باشترین حاڵەتیشدا) دەبێت هێزی ئاشتیپارێز رەوانە بكرێت و ئەو هێزانەش بۆ ماوەیەكی دوور و درێژ بمێننەوە. دروستبوونی دەوڵەتێكی سەربەخۆ بۆ كورد سەردەكێشێت بۆ سەرهەڵدانی ناكۆكی لەگەڵ توركیادا. لەگەڵ ئەوەشدا، ئەو راستییە روونە كە كاركردن لە چوارچێوەی ئەم سنوورانەی ئێستادا زۆر زۆر سەختە، بەو پێیە هەر چارەسەرێكیش كە پێشنیار دەكرێت پێویستە ئەندازەیەكی گەورەی نامەركەزییەت لە خۆبگرێت. لە راستیدا من بۆسنیا وەك مۆدێلێك پێشنیار دەكەم، ئەگەرچی هێشتا ئەو وڵاتە بە دەست چەندین كێشەی جددییەوە گرفتارە.
* هەموو چاودێرانی سیاسی گەیشتوونەتە ئەو قەناعەتەی كە جارێكی دیكە سووریا و عێراق نابنەوە دوو دەوڵەتی خاوەن سەروەریی یەكپارچە و یەكگرتوو، ئەمەش واتە جارێكی دیكە رژێمی عەلەویی بەشار ئەسەد ناتوانێت سوننە لە چوارچێوەی سووریادا كۆنتڕۆڵ بكاتەوە، هەروەها سوننەی عێراقیش جارێكی دیكە ناتوانێت لەگەڵ شیعەی عێراق بژی، بەتایبەتی كە ئێستا میلیشیای شیعەكان لە چەندین شوێن پاكتاوی رەگەزی سوننە دەكەن، پرسیار ئەوەیە كە لەسەر ئەرزی واقیع عێراق و سووریا دابەش بوون، بۆچی هێزە گەورەكان ئەم راستییە ناسەلمێنن؟
- دووبارەی دەكەمەوە، زۆر كەس لەو باوەڕەدایە كە دووبارە داڕشتنەوەی سنوورەكان، ناكۆكی زیاتری لێدەكەوێتەوە. لەوەش زیاتر، پرسیاری ئەوە دروست دەبێت ئایا بەڕاستی ئەم دەوڵەتە بچووكانە سەركەوتوو دەبن. ئەگەر لایەنە جیاوازەكان بگەنە رێككەوتن لەسەر سنووری نوێ، ئەو كاتە جۆرێك لە دابەشبوون مومكین دەبێت.
* مەترسیی ئێران لە ناو هاوكێشەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا رۆژ لە دوای رۆژ زیاتر دەبێت، پێشتر ئێران كۆمەڵێك وەكیلی وەك حزبوڵا و حەماس و حووسیەكانی لە لوبنان و فەلەستین و یەمەن هەبوو، بەڵام ئێستا بە هاوشێوەی داعش، هێزی شیعە لە ژێر ناوی چەندین میلیشیای جیاواز دروست دەكات و بە ئاشكراش هەنگاو بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسلامی ( ویلایەتی فەقیه) هەڵدەگرێت، ئایا ئەم هەنگاوەی ئێران زیاتر كێشەكان ئاڵۆزتر ناكات و دابەشبوونی نێوان شیعە و سوننە قووڵتر ناكاتەوە؟
- راستە ئێران رۆڵی سلبی گێڕاوە، بەڵام هێشتا هەندێك ئومێد هەیە كە رێككەوتنە نوێیەكە ببێتەهۆی ئەوەی ئێران بتوانێت رۆڵێكی بنیادنەر ببینێت. ئاشكرایە، دەبێت بە وریاییەوە چاودێریی ئەوە بكەین كە ئێران چی دەكات، چونكە ئێران گەمەیەكی تایفەگەری مەترسیدار دەكات. هەرچۆنێك بێت، رەنگە هێزە دەرەكییەكان لە پێگەیەكی باشتردا بن بۆ هاوكاری كردن شەڕی دژ بە داعش لەم ساتەوەختەدا.
* تەنیا لایەنێك كە هاوكێشەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا نەبووبێتە لایەنێك لە كێشەی نێوان شیعە و سوننە كوردە، تەنیا رێگەیەكیش بۆ ئەوەی ئەم لایەنە بە بێ لایەنی بمێنێتەوە و شەڕی داعش بكات دروستبوونی دەوڵەتی كوردستانە، ئایا تا چەند دەوڵەتی كوردستان هۆكارێكە بۆ تێكشكاندنی داعش و بونیادی سەقامگیری و دیموكراتی لە ناوچەكەدا؟
- لە كاتێكدا كە من هاوسۆزم بۆ دروستبوونی دەوڵەتێكی سەربەخۆ بۆ كورد، ئەوا دەبێت كورد وریا بێت كە ئەگەر رێگەی سەربەخۆیی بگرنەبەر ئەوا لەلایەن دراوسێیەكی وەك توركیاوە هێرشیان ناكرێتەسەر و هەرێمە كوردییەكانیش نابنە پەناگەیەكی ئارام بۆ گروپەكانی چەشنی پەكەكە. لەم ساتەوەختەدا هەرێمی كوردستان ئەو ستایشەی پێ دەبڕدرێت كە بۆتە هێزێكی بنیادنەر و سەقامگیركار. بەڵام من لەوە دڵنیا نیم كە راگەیاندنی سەربەخۆیی لە ئایندەیەكی نزیكدا كارێكی یارمەتیدەر بێت.
* دیارە لەبەر ئەوەی ئێران لەلایەك خۆی كردۆتە دژی دەوڵەتانی سوننە، بەتایبەتی سعودیە و دەوڵەتانی كەنداو، هەروەها لە لایەكی دیكەوە داوای نەمانی ئیسرائیل دەكات، ئەوا دەوڵەتانی عەرەبی سوننە و ئیسرائیل بە ئەمری واقیع بوونەتە هاوپەیمانی یەكتری و بە ئاشكراش هاوكاری یەكتر دەكەن، ئایا تا چەند هاوپەیمانیی نێوان سعودیە و ئیسرائیل پارسەنگی هێز بۆ بەرژەوەندی ئاشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەگۆڕێت؟
- من ئومێدێكی زۆر لەسەر ئەمە هەڵناچنم، هەروەها لە پێوەندی بەو پرسەوە من سعودیە بە هێزێكی بنیادنەر لە یەمەن یان لە سەرتاسەری ناوچەكەدا نازانم.
* ئێستا زۆر لە سیاسەتمەدار و ئەكادیمیستەكان باس لەوە دەكەن، هەتا نەخشەی سایكس پیكۆ كۆتایی نەیەت و دەوڵەتانی ناوچەكە لە چوارچێوەی نەخشەیەكی دیكە رێكنەخرێنەوە، ناتوانرێت سنوورێك بۆ دەستێوەردانی دەوڵەتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دابنرێت، ئایا تا چەند گۆڕانكاری لە سنوورەكاندا ئەم سیستمە فاشیلەی دەوڵەت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا رێكدەخاتەوه؟
- پێم وایە لە سەرەوە وەڵامی ئەم پرسیارەم دایەوە. من مشت و مڕی ئەوە دەكەم كە ئەمە تیورێكە و شایستەی ئەوەیە لەبەرچاوی بگرین، بەڵام ئەوەی گرنگییەكی بنەڕەتی هەیە، ئەوەیە كە دەبێت گەمەكارە سەرەكییەكان گفتوگۆ لەسەر ئەوە بكەن كە رواڵەتەكانی ئەو چارەسەرە چۆن دەبن، هەروەها هێزی نێودەوڵەتی رەوانە بكرێت كە ئەركیان پاراستنی ئاشتی بێت.