عەمید دیدار عومەر پیرەبابی بۆ گوڵان:


لەماوەی تەنیا ساڵێكدا پاساپۆرتی هەولێر 172 هەزار پاساپۆرتی دەركردووە، بەمەش لە ساڵی 2015دا لە سەر ئاستی هەرێم و عێراق بە پلەی یەكەم دێت، وەكو كارئاسانییەكیش بۆ هاووڵاتیان و ئاوارەكان بەڕێوەبەرایەتی پاساپۆرتی هەولێر دوو نوسینگە و بەشێكی نوێكردنەوەی پاساپۆرتی كردۆتەوە، داوا لە هاووڵاتیانیش دەكات پابەندی رێنماییەكان بن، چەند رێنماییەكیشی بەو كەسانە دەركردووە كە لەناوخۆی هەرێم و دەرەوەی وڵات گرفتی پاساپۆرتیان هەیە، لەم راپۆرتەدا عەمیدی مافپەروەر دیدار عومەر پیرەبابی بەڕێوەبەری پاساپۆرتی هەولێر باس لەو رێنماییانە و چەند بابەتێكی تایبەت بە كارتی نیشتمانی و پاساپۆرتی ئەلیكترۆنی و چارەسەركردنی پاساپۆرتی دڕاو و سووتاو و ونبوو دەكات. لێرەدا پوختەی قسەكانی بڵاودەكەینەوە.

هەركەسێك ماوەی تەواوبوونی پاساپۆرتەكەی
6 مانگی مابێت ناتوانێت سەفەر بكات
سەبارەت بە ژمارەی ئەو كەسانەی لە ساڵی رابردوو پاساپۆرتیان دەرهێناوە و ئەو كارئاسانییەی بەڕێوەبەرایەتی پاساپۆرتی هەولێر پێشكەشی هاووڵاتیانی دەكات، عەمیدی مافپەروەر دیدار عومەر پیرەبابی بەڕێوەبەری پاساپۆرتی هەولێر وتی: «لەسەر ئاستی هەرێم و عێراق بەڕێوەبەرایەتی پاساپۆرتی هەولێر لە پێشەنگ دێت، بە ڕادەیەك تەنیا لەساڵی 2015 توانیمان 172 هەزار پاساپۆرت دەربكەین، لەسێ مانگی ئەمساڵیشدا بەهۆی زۆری ژمارەی ئەو ئاوارانەی روویان لە پارێزگاكە كردووە، قەرەباڵغیەكی زۆرمان لەسەر بووە، هەربۆیە بیرمان لە میكانیزمێكی نوێ كردەوە، ئەوە بوو نووسینگەی (یەك)ی پاساپۆرتمان تایبەت كرد بۆ نوێكردنەوەی پاساپۆرت، یان ئەو كەسانەی گرفت و كێشەی ونبوون و تێكچوونی پاساپۆرتەكانیان هەیە، هاوكات نووسینگەی (2)ی پاساپۆرتیشمان تایبەت كرد بۆ ئەو كەسانەی یەكەمین جارە پاساپۆرت دەردەهێنن، لەم دوو بەڕێوەبەرایەتیەش دەوامی پێش نیوەڕۆ و دوای نیوەڕۆشمان هەیە. لە رێگەی گۆڤاری گوڵان-ـەوە بە پێویستی دەزانم چەند روونكردنەوەیەك بە هاووڵاتیانی خۆشەویست بدەم، بەتایبەتی ئەو كەسانەی خاوەنی پاساپۆرتن و ماوەی بەسەرچوونەكەی 6 مانگ كەمترە، پێویستە سەردانی بەڕێوەبەرایەتییەكەمان بكەن بۆ نوێكردنەوەی پاساپۆرتەكانیان، چونكە ناتوانن گەشتی پێبكەن، ئەمەش سیستەمێكی جیهانییە و لە زۆربەی وڵاتانی دنیادا پەیڕەو كراوە، لە دەسەڵاتی بەڕێوەبەرایەتیەكەشماندایە ئەگەر كەسێك پاساپۆرتەكەی لە ساڵێك كەمتر ماوەكەی تێدا مابێت، بتوانین پاساپۆرتەكەی بۆ نوێ بكەینەوە، داواكاریشین لە هاووڵاتیان لە كاتی پڕكردنەوەی فۆرمی زانیاری تایبەت بە وەرگرتنی پاساپۆرت، بە وردی سەیری زانیارییەكان بكەن، تاوەكو بە هەڵە فۆرمەكە پڕ نەكرێتەوەو دواتر تووشی گرفتی یاسایی نەبن.»


پاساپۆرتی دڕاو و سووتاو و ونبوو لە ناوخۆی وڵات و دەرەوە


سەبارەت بە چارەسەركردنی پاساپۆرتی دڕاو و ونبوو، یان سوتاویش بەڕێوەبەری پاساپۆرتی هەولێر وتی: «بەو پێیەی سیستەمی پاساپۆرت لە عێراق مەركەزییە، هەر بۆیە ئەو كەسانەی پاساپۆرتەكانیان دڕاو، سووتاو، یان ون بووە، توانرا دوای هەوڵێكی زۆر چەند یاسایەك دەربچێت كە لە بەرژەوەندی هاووڵاتیاندا بوو، ئەمەش دوای ئەوەی بڕیاردرا كە دەتوانرێت لە رێگەی دادگایەكی تایبەتەوە گرفتی ئەو هاووڵاتیانە لە پارێزگاكانی خۆیان چارەسەر بكرێت، ئەمەش خەرجی و ماندووبون و مەترسی و گرفتێكی زۆری زمان و زۆرجار رۆتینی لە كۆڵ هاووڵاتیان كردەوە، بەڵام پێویستە ئەو هاووڵاتیە زانیاریی راست و دروستمان بداتێ، بۆ ئەوەی دادوەری لێكۆڵینەوە و دادگا بڕیاری لە بەرژەوەندی هاووڵاتیەكە بدات، دواتر لە رێگەی چەند ئیجرائاتێكی یاساییەوە، دادوەر بۆ یەكەمینجار بە غەرامەیەك، یان لێخۆشبوونێك -ئەگەر بۆی دەركەوت ئیهمال نییە- بڕیاری دووبارە دەركردنەوەی پاساپۆرتی ئەو كەسە دەدات، بەڵام دەمەوێت هاووڵاتیانی بەڕێز ئاگادار بكەمەوە كە زۆر ئاگاداری پاساپۆرتەكانیان بن، چونكە ونكردن و تێكچوون بۆ دووەم جار سزا و غەرامەكەی زۆر قورسترە كە لە ملیۆنێك دینار غەرامە تاوەكو راگرتنی پاساپۆرتەكەی بۆ ماوەی 3 مانگ سزا دەدرێت. هەروەها بۆ ئەو هاووڵاتیانەی كوردستان كە لە دەروەی وڵاتن و گرفتی پاساپۆرتیان هەیە، دەبێت لەو وڵاتە سەردانی نزیكترین بنكەی پۆلیس بكەن و دواتر ئەوراقی داوا یاساییەكە ئاراستەی باڵیۆزخانە، یان كونسوڵخانەی عێراق بكرێت، تاوەكو پاساپۆرتی كاتیی پێ بدەن، كە پێی دەڵێن: (پاساپۆرت مرور) دوای ئەوەی دەگەڕێتەوە دووبارە دەبێت داواكاری پێشكەش بكات و لە رێگەی دادگای هەولێرەوە بڕیاری دەركردنەوەی پاساپۆرتەكەی پێ دەدرێتەوە، بەڵام ئەمە ئاسانكاریی زیاتر پێشكەش دەكرێت، چونكە وا دانراوە ئەو هاووڵاتیەی دەچێتە دەرەوەی وڵات، ناچار دەبێت پاساپۆرتەكەی پێ بێت، بەپێچەوانەی ناوخۆی وڵاتەوە كە مەرج نییە بۆ هەموو شوێنێك پاساپۆرتەكەی پێ بێت، واتا لەناوخۆی وڵات دەكەوێتە خانەی ئیهمالییەوە زیاتر. ئەو هاووڵاتییەی كوردستان كە لە دەرەوەی وڵاتە و گرفتی ناوگۆڕین و گۆڕینی شوێنی هەیە، دەتوانێت لە ڕێگەی پارێزەرەوە لەو وڵاتەی كە لێی نیشتەجێیە زانیارییەكان راست بكاتەوە، چونكە بەڵگەنامە فەرمیەكانی باری شارستانی و رەگەزنامە ناتوانرێت بێ فەرمانی دادگا دەستكاری بكرێت.»


كارتی نیشتمانی و پاساپۆرتی نوێی ئەلیكترۆنی


بەڕێوەبەری پاساپۆرتی هەولێر سەبارەت بە كاركردن بە كارتی نیشتمانی و ئەگەری دەركردنی پاساپۆرتێكی نوێی ئەلیكترۆنی وتی: «لە شاری هەولێر لە كۆی 43 بەڕێوەبەرایەتی كە دەبێت بۆ پێدانی كارتی نیشتمانی بكرێتەوە، تەنیا یەك بەڕێوەبەرایەتی لە رۆژهەڵاتی هەولێر كراوەتەوە و لە داهاتوودا بەڕێوەبەرایەتی زیاتر دەكرێتەوە، واتا ئەم پرۆسەیە نەك تەنیا لە كوردستان لە عێراقیش بە هۆی خراپی باری داراییەوە بە خاویی بەڕێوەدەچێت، هەر بۆیە بۆ دەرهێنانی پاساپۆرت و نوێكردنەوە بە بەڵگەنامەی باری شارستانی و رەگەزنامە مامەڵەكان بەڕێوەدەچێت، هەر كەسێكیش ئەو كارتەی نیشتمانی هەبێت، لەناو فۆرمی پڕكردنەوەی پاساپۆرت شوێنی تایبەت هەیە، ئەو كات دەتوانێت بەڵگەنامەكانی باری شارستانی و رەگەزنامە نەهێنێت. هەروەها ئێستا قسەوباسێكی زۆر لەسەر مەسەلەی دەركردنی پاساپۆرتی ئەلیكترۆنی دەكرێت، من خۆم ئەندامم لەو لێژنەیەی كە دووساڵە سەرقاڵی ئەو كارەیە، پرۆسەی پاساپۆرتی ئەلیكترۆنی گەیشتۆتە دوا قۆناغەكانی كە بڕیارە لەلایەن كۆمپانیا پێشكەوتووەكانی ئەوروپاوە دەربچێت، بەتایبەتی دوو كۆمپانیای ئەڵمانی و بەریتانی. ئەم پاساپۆرتە لەرووی كوالێتی و هونەرییەوە پاساپۆرتێكی زۆر پێشكەوتووە، واتا لەم پاساپۆرتەی ئێستا كە لە ئەڵمانیا چاپ كراوە، پێشكەوتووترە، لەگەڵ دەركردنی پاساپۆرتەكەش ئەوەی ماوەی پاساپۆرتەكەی تەواو دەبێت، یان پاساپۆرتی نوێ دەردەكات، تەنیا ئەوان پاساپۆرتی ئەلیكترۆنیان دەدەینێ بۆ ئەوەی قەرەباڵغی دروست نەبێت، واتا پاساپۆرتەكەی ئێستا بەردەوام مامەڵەی پێوە دەكرێت، بە دەركردنی ئەم پاساپۆرتە گرفتی تێكچوون و تەزویركردنیش بە تەواوەتی كۆتایی دێت، چونكە لاپەڕەی یەكەمی پاساپۆرتەكە پلاستیكییە، گۆڕینی پاساپۆرتیش كارێكی ئاساییە، چونكە تادێت لە رووی كوالێتی و هونەرییەوە پاساپۆرتی پێشكەوتووتر چاپ دەكرێت، دەركردنیشی كاریگەری لە سەر هاووڵاتیان نابێت، چونكە كار بەپاساپۆرتە كۆنەكەش دەكرێت و وردە وردە لەگەڵ كۆتاییهاتنی ماوەكەی خۆی ئەم پاساپۆرتەی ئێستا نامێنێت. بەهۆی ئەو یەك سیستەمییەی كە لە پاساپۆرتدا هەیە، توانراوە كۆنتڕۆڵی بەڕێوەچوونی كارەكان بە باشی بكەین، واتا ئەگەر لە پارێزگای بەسرا كەسێك تۆمەتبار بێت و بیەوێت لە رێگەی هەولێرەوە سەفەر بكات، رێگەی لێ دەگیرێت، چونكە ئێمەش ئاگاداری قەدەغەكردنی سەفەرین لەو كەسە، لە رووی كارئاسانی و سەفەركردنی بریندارەكانی شەڕی داعشیشەوە، كارئاسانی تەواو هەیە، تەنانەت رۆژێكیان پێشمەرگەیەكمان بریندار بوو، دەبووایە زوو سەفەری بكردایە، لەبەغدا لە رۆژی هەینی ئەفسەرمان هێناوەتەوە پاساپۆرتەكەمان بۆ دەركردووە.»