چاودێرانی سیاسی و لایەنە سیاسییەكان : تاقمەكەی نەوشیروان جگە لە تێكــــدان و لێكترازانی لایەنەكان و قووڵكردنەوەی قەیرانەكان هـــــیچی دیكەیان نەكردووە
موئەیەد تەیب، چاودێری سیاسی، بە "هەولێر"ـی رایگەیاند؛ نەك تەنیا لە كوردستان بەڵكو لە هەموو جیهان، ئەو لایەنانەی پەیمانی گەورە دەدەن، كاتێك دەچنە ناو حكوومەت ناتوانن جێبەجێ بكەن، هەر بۆیە پەنا دەبنە بەر شێوازی نا دروست، چونكە دەزانن ئەوانەی پێش ئەوان نەیانكردووە، ئەوانیش ناتوانن بیكەن، هەموو كاتێك دەڵێن، ئەوانەی پێش ئێمە لە حوكمداری بوون ئەوان دەسەڵاتیان خراپكردووە، بۆیە ئێمە ناتوانین چاكیبكەینەوە، كاتێك ئەوان لە دەسەڵاتیش بوون هەر بە ئۆپۆزسیۆن خۆیان پیشاندەدا، تا كاریان گەیاندە توندوتیژی و سووتاندنی بارەگا و كوشتنی كادیرانی پارتی، ئەوان ناتوانن قەناعەت بە هێزەكانی ناوخۆ و دەرەوە بهێنن كە ئەوان لە پشت ئەو توندوتیژییانە نەبوون، ئەوەی كراوە ناچێتە خانەی ئۆپۆزسیۆنی سیاسی، بەڵكو دەچێتە خانەی دوژمنكاری.
موئەیەد، ئەوەشی گوت: جەماعەتی گردەكە، جگە لە تێكدان و ئاژاوە و دووبەرەكی و لێكترازانی لایەنەكان و قووڵكردنەوەی قەیرانەكان هیچی دیكەی نەكردووە، جەماعەتی نەوشیروان دەبوایە شەڕی داعش و كێشەكانی نێوان هەولێر و بەغدا و ئەو ڕێژە زۆرەی ئاوارە كە لە هەرێمی كوردستان هەن لەبەرچاو بووایە، بەڵام بەداخەوە ئەوان تەنیا بۆ بەرژەوەندی خۆیان دەیانویست هەموو شتێك لەم وڵاتە تێكبدەن، ئەگەر لایەنەكانی بەشدار لە كابینەی هەشت یەكگرتووبان، دەیانتوانی زۆر لە كێشەكان چارەسەر بكەن، بەڵام هەردەم ئەو تاقمە دژی حكوومەتی هەرێم وەستاوەتەوە، كە بەردەوام پارتی بەوە تاوانبار دەكرد كە ئەو هۆكاری سەرهەڵدانی قەیرانەكان و نەدانی مووچەی فەرمانبەرانە، ئەوەیش لە هیچ شوێنێكی جیهان نەبووە، چونكە لایەنە بەشداربووەكانی حكوومەت وەك یەك دەبێت كێشەكان بگرنە ئەستۆی خۆیان، دەبووایە گوتاری ئەو تاقمە ئەوەبایە كە هەموومان پێكەوە بەرەنگاری ئەو قەیرانانە دەبین كە بەرۆكی خەڵكی هەرێمی كوردستانی گرتووەتەوە، بۆ ئەوەی هاووڵاتیان پشتگیریی لێبكەن، بەڵام بە داخەوە ئەوەیان نەكرد، ئەو حكوومەتەیش لە كام شوێنی ئەم جیهانە بوایە نەیدەتوانی بەسەر قەیرانەكاندا سەر بكەوێت، باشترین چارەسەر ئەوەیە هەموو ئەو لایەنانەی لەناو حكوومەت وەك یەك بەرپرسیارەتی بگرنە ئەستۆی خۆیان، یان ئەو لایەنەی بەرپرسیارەتی وەرناگرێت، با لە حكوومەت بكشێتەوە و پاشان لایەنەكانی دیكە تاوانبار بكات.
موسلیح رەجەب، ئەندامی سەركردایەتی حزبی سوسیالیست دیموكراتی كوردستان، بۆ "هەولێر" دەڵێ : ئەو كاتەی تاقمەكەی نەوشیروان هاتە ناو حكوومەتەوە، ئێمە هەموومان خۆشحاڵ بووین بەوەی كە ئیدی لە دەسەڵاتدا خزمەتی هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستان دەكات، بە پێی ئەو بەرنامەی كە ئەوان بانگەشەیان بۆ دەكرد، كە چوار ساڵی داهاتوو، چوار ساڵی ئارامی و پێشكەوتن دەبێت، چونكە ئەوەندە سۆز و پەیمانیان بە خەڵكی هەرێمی كوردستاندا كە ناوچەكە دەكەنە شامی شەریف، بەڵام بەداخەوە لەو دوو ساڵە بە پێچەوانەی بەڵێنەكانی خۆیانەوە كاریان كرد، لە هیچ وڵاتێكی ئەم دونیایەدا نەبووە تۆ لەناو حكوومەت بیت و وەك ئۆپۆزسیۆن كار بكەیت، لە كاتی ئۆپۆزسیۆن هەرچی لە دەمیان دەهاتە دەرەوە دەیانگوت، پێش ئێستایش كە لە حكوومەت بوون هەمان شتیان دووبارە كردەوە.
گوتیشی: تاقمەكەی نەوشیروان هەموو ئامانجیان ئەوەیە، هەرێمی كوردستان بەرەو ئاقارێكی نادیار ببەن و پارچە پارچە بكەن، لە 17ـی شوباتیش ئەو خۆپیشاندانانەی دەكران هەر لەو كاتەدا هەوڵی دەدا سلێمانی لە هەرێمی كوردستان جیا بكاتەوە، چونكە جگە لە قسەكردن و ئاژاوە و توندوتیژی و تێكدانی هەرێمی كوردستان، بە تایبەتی لە سنووری پارێزگای سلێمانی، هیچی دیكەیان پێشكەش بە خەڵك نەكردووە. وەك بینیمان چۆن هەرزەكاران و هەڵسووڕاوانی خۆی هاندەدا بارەگای حزب بسووتێنن و خەڵك بكوژن، بۆیە گومانی تێدا نییە ئەو گێرەشێوێنەی ئەوان پێ هەستاون دەستی دەرەكییان لە پشتەوەیە.
ئاماژەی بەوەش كرد، هەرێمی كوردستان بە كۆمەڵێك قەیراندا تێپەڕ دەبێت زیاتربوونی قەیرانەكانیش زیاتر باری هەرێمی كودستان قورستر دەكات، لەگەڵ ئەوەی لە شەڕێكی سەختداین لەگەڵ داعش، حكوومەتی عێراق بوودجە و مووچەی بڕیوە، زیاتر لە ملیۆنێك و 500 هەزار ئاوارە لە هەرێم هەن، ئەمڕۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەبەردەم گۆڕانكاری گەورەدایە نەدەبوو جەماعەتی نەوشیروان ئاژاوە و دووبەرەكی بخەنە ناو خەڵكی هەرێم، نەدەبوو بابەتی سەرۆكایەتی هەرێم ئەوەندە گەورە كرابایە، بۆیە ئێمە وەك میللەتی كورد بە كۆمەڵێك قۆناغی سەختدا ڕەت دەبین، هیوادارم سەرۆكی هەرێمی كوردستان هەوڵێكی جیددی بدات بۆ یەكخستنەوەی ناو ماڵی كورد، بۆ ئەوەی بتوانین لەگەڵ ئەو گۆڕانكارییانەی لە ناوچەكەدا ڕوو دەدەن ئێمەیش لەگەڵیاندا بچینە پێشەوە و بە هیوا و ئاواتەكانی خۆمان بگەین.
لەیلا عەبدولجەبار، شارەزا لە بواری سیاسەت، بۆ "هەولێر" گوتی: گرووپەكەی نەوشیروان، هەموو خەباتی خۆی بۆ دژایەتیكردنی پارتی تەرخانكردووە، دەبووایە قەیرانێكی لەو شێوەیە دروستبكەن بۆ ئەوەی خۆیانی تێدا حەشار بدەن، چونكە زانیان ئەو بەڵێنانەی بە خەڵكی هەرێمی كوردستان دابوو هیچیان بەجێ نەهێناون، ئێستا خەڵكی سلێمانی بەخەبەر هاتووە، دەڵێن، كوا ئەو بەڵێن و پەیمانانەی ئێوە پێتاندابووین، ئێستا خەڵك ڕووی لەوانە بەڵام ئەوان بە زۆر ڕووی خەڵك دەدەنە بارەگاكانی پارتی و دەسووتێنن، گۆڕانخوازی و چاكسازی بە چەقۆكێش و هەرزەكاران ناكرێت، كە زۆر لە ترسنۆكەكانی ئەو لایەنە خۆیان لە پشت ئاژاوەگێران خۆیان حەشار دابوو و خۆیان لێ نەكردە خاوەن، ڕۆژی ئەو بزووتنەوەیە دامەزراوە بۆ ئاژاوەگێڕی دامەزراوە.
گوتیشی: جەماعەتی نەوشیروان بەشدارە لە حكوومەت و لە دەزگاكانی راگەیاندنیش خۆیان بە ئۆپۆزسیۆن پیشانی خەڵك دەدەن، ئەوەیش بانێكە و دوو هەوا، هەر لەسەرەتاوە كە لە حكوومەت بەشدار بوون، بە نیەتی ئەوە نەهاتبوون كە هێمنی و ئارامی بۆ هەرێمی كوردستان بهێنن، بەڵكو بۆ ئەوە بەشدار بوون كە بە مەڕامەكانی خۆیان بگەن و ئەوەی ئەوان دەیانەوێت بەدەست بهێنن، كە ئەویش تێكدانی هەرێمی كوردستان بوو، هەرێمی كوردستان لە قۆناغێكی هەستیاردایە، دەبووایە هەموو لایەنەكان هەستیان بەو بەرپرسیارەتە كردبایە، بەڵام بەداخەوە توندڕەوەكان ئەوەیان لەبەرچاو نەگرت و هەر لەسەر ئەو عەقلەیەتی كە ئەوان هەیانە بەردەوام بوون، توند وتیژی و هەڵكوتانە سەر بارەگا و كوشتنی گەنجانی ئەم وڵاتە تەنیا دڵی دوژمنانی كورد خۆش دەكات و هیچی دیكە نییە.
لەیلا، ئاماژەی بەوەش كرد؛ تاقمەكەی نەوشیروان، هیچیان لەگەڵ پارتی پێناكرێت، ئەوەی ئەوان لەگەڵ پارتی هەیانە، ڕق و كینەیەكی كۆنە، بەتایبەتی لە مێشكی ڕابەرەكەیان ماوەتەوە و فڕێنەدراوە و هەر دەیەوێت بەو مێشكە كار بكات، كۆمەڵێك كەسی ناخۆش ڕابەرایەتی ئەو گێرەشێوانە دەكەن، با ئەوان دڵنیا بن لەگەڵ پارتی هیچیان پێناكرێت، وەك مێشوولەیەك وان بە جەستەی پارتی و پارتی خۆی چارەسەر دەكات، چونكە پیلانەكەی ئەوان داڕێژراو بوو بۆ تێكدانی ڕەوشی ئەمن و ئاساییشی كوردستان بە گشتی و ئاراستەكردنی هەرێمەكەمان بەرەو ئاقارێكی نادیاری وەك ئەوەی چەند ولاتێكی عەرەبی گرتووەتەوە.
بەڵێ خۆشبەختانە سەركردایەتیی پارتی هەر زوو پیلانەكەی خوێندنەوەوە، لەگەڵ ئەوەی جەماعەتی گردەكە هەموو شتیان لەگەڵ یەكێتی نیشتمانی كوردستانە و دەبێت یەكێتی ئەو بابەتە دیراسە بكات، كە ئایا دەكەونە ژێر تەوژمی ئەو سەركردایەتیە توندڕەویە، یان خۆیان لەو بەشەی كوردستان ئیدارەی خۆیان دەكەن.
ئێحسان ئامێدی، چاودێری سیاسی، بە "هەولێر"ـی گوت: ئەو بیروباوەڕە توندڕەوهی تاقمەكەی نەوشیروان لە هەندێك لایەنی دیكەی وەرگرتووە، بیروباوەڕێكە كە دەیانویست هەموو لایەنەكانی دیكە ئاوت بكەن، بەس خۆیان لە گۆڕەپانی سیاسی بمێننەوە، رێكخەری ئەو تاقمە هۆكار بووە بۆ ئەوەی كە شەڕی ناوخۆ دروست ببێت، ئێستایش بە هەمان نەفەسەوە دەیەوێت ئەو كارە دووبارە بكاتەوە، كە بەو ڕێگەی پێیوایە كوردستان داگیر دەكات و بە پێی ڕێنماییەكانی ئەو وڵات بەڕێوەدەبرێت، هەر بۆیە خۆیان بە هەموو شێوەیەك تاقیكردەوە، بەڵام بە هیچ ڕێگا نەیانتوانی سەركەوتووبن، ئێستایش دەیانویست بە ڕێگای سووتاندنی بارەگاكانی پارتی و كوشتنی هاووڵاتیان ئیرادەی خۆیان بسەپێنن، بەڵام لەوەیش سەركەوتوو نەبوون.
گوتیشی: جەماعەتی گردەكە، نەیانتوانی مۆدێلێكی سەردەمیانەی حوكمڕانی لە كوردستان مومارەسە بكەن، كە جێگای ڕەزامەندی هاووڵاتیان بێت، هەر لەبەر ئەمەیش بەردەوام دژی پرۆسەی سیاسی و مافی گەلی كورد و ئەو دستكەوتانەی بەدەستهاتوونە دەوەستانەوە، بۆیە دەڵێم؛ ئەوەی ئەوان گرتوویانەتهبەر ڕێگەیەی خراپە و مەترسی لەسەر پرۆسەی سیاسی هەرێمی كوردستان دەبێت، چونكە بە پێی ئەو ڕێگەی ئەوان پێدا تێپەڕ دەبن تووشی زۆر كێشەی گەورە دەبنەوە، جگە لەوەی ئەوان لەناو دەچن، ئەگەر سەركردایەتی سیاسی ئاگادار نەبێت كاریگەریی ئەوان لەسەر خەڵكی هەرێمی كوردستانیش دەبێت، بۆیە ئەو هەنگاوەی پارتی دژی جەماعەتی نەوشیروان گرتوویەتییەبەر هەنگاوێكی ڕاست و دروستە و جێگەی خۆشحاڵیی هاووڵاتیانی هەرێمی كوردستانە.
د. لوقمان محەمەد، بە "هەولێر"ـی گوت: تاقمەكەی نەوشیروان، بۆ یەك چركەساتیش ئامادە نەبوون ڕەچاوی بەرژەوەندییە باڵاكانی وڵات بكهن و پاڵپشتبن لە پڕۆسەی سەربەخۆیی و چارەكردنی كێشەی هاووڵاتیان، گوێییان بەوە نەدەدا كە هێزی پێشمەرگە و پارتی لە بەرەكانی شەڕدا خوێن دەڕێژن، وای بۆ دەچوون دەرفەتێكی گونجاوە و دەبێ ماڵی پارتی بسووتێندرێ و دەرپەڕێندرێت، بەڵام پارتی گەیشتە ئەو قەناعەتەی لایەنێك ئەلفوبێی ئاساییشی نەتەوەیی نەزانێ نابێ دەستی لە ئیدارەی وڵات هەبێت، هەڵەی زەقی ئەو تاقمە لەوەدابوو هەر لەسەرەتاوە خۆی لەسەر دژایەتیكردنی پارتی پێناسە كرد، هۆكاری جیابوونەوەیشی لە یەكێتی لەبەر ڕێككەوتنی ستراتیژی و یەكگرتنەوەی ئیدارەكان بوو. گۆڕان نەیتوانی خۆی لە سایكۆلۆژیی ڕق و كینە ڕزگار بكات و هەموو تواناكانی بۆ لێدانی پارتی تەرخانكردبوو.
