لە دیدارێكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان پڕۆفیسۆر ڤادی هادیز خاوەنی كتێبی پۆپۆلیستی تازەی ئیسلامی گوتى: بەلای منەوە پۆپۆلیستە ئیسلامییەكان ئەوانەن كە هەوڵدەدەن هاوپەیمانییەكی چینایەتی لەسەر بنەمای ناسنامەی «ئوممە» دروست بكەن. لە ڕووی خەڵكانی ئاسایی و بەردەوام پەراوێزخراوەوە كە لە دژی نوخبەی گەندەڵ و سێكولار دەوەستنەوە، لە سیاسەت دەڕوانن. لەلایەكەوە، ئەو هۆكارەی وای لەو خەڵكانەی كردووە كە بە پۆپۆلیستی ئیسلامی ناو دەنرێن، لەسەرەتادا چەند لایەنێكی پرۆسەی دیموكراسی بگرنەبەر ئەوەیە لە ستراتیژەكانی تردا شكستیان هێناوە بۆ دەستگرتن بەسەر دەسەڵاتی دەوڵەتدا، لەناویشیاندا ئەو ستراتیژانەی كە توندوتیژی لەخۆدەگرێت. بۆیە باوەشگرتنەوە بۆ دیموكراسی زیاتر وەك ئەوە دەبینرێت كە سیاسەتی پارتایەتی و هەڵبژاردنەكان ڕێگەیەكیان بۆ دەستەبەر دەكات كە بە هۆیەوە بگەنە دەسەڵات، ئەمەش زۆرجار واتە نەرمكردنەوەی زمانی هەندێك لە ئیسلامییە توندڕەوەكان بۆ گەیشتن بەو خەڵكانەی كە ئیسلامییەكی سەرسەخت و توند نین. هەروەها لەو ڕاستییە تێگەیشتوون كە پێكهێنانی دەوڵەتێكی ئیسلامی ڕەسمی كارێكی پێویست نەبووە، كاتێك دەستگرتن بەسەر دەوڵەتی عەلمانیدا دەستەبەری ئەوەی بۆ كردوون كە جۆرێك لە دەسەڵات و كۆنتڕۆڵ بەسەر سەرچاوەكاندا بەدەست بێنن، كە تیایدا ئیسلامییەكان هەستیان كردووە لەلایەن دەسەڵاتدارانی رژێمە عەلمانییەكانەوە وەلانراون.

ڤادی هادیز هەروەها گوتی: پێویستە هەمیشە هێزە كۆمەڵایەتییەكان هەبن و بتوانن لەگەڵ پۆپۆلیزمی ئیسلامی كێبڕكێ بكەن بۆ ئەوەی بەشێوەیەكی سیستەماتیكی دەسەڵاتی دەوڵەت بەكار نەیەت بە شێوەیەك پێشێلی ماف و ئازادییەكان بكرێت، بەتایبەتی بۆ ئەوانەی كە موسڵمان نین و سەر بە كەمینەكانی ترن. بەواتایەكی دی، بۆ ئەوەی مەیلیان بۆ دیموكراسی هەبێت، پۆپولیستی ئیسلامی دەبێت بزانن كە دەرفەتی ئەوەیان هەیە لە ڕێی پرۆسەی دیموكراسییەوە دەسەڵاتی دەوڵەت بگرنەدەست، بەڵام ئەوەندەش بەهەژمون نەبن كە هەڵسوكەوتی زبر و ڕەق لەگەڵ هەموو ئەوانی دیكەدا ئەنجام بدەن. ئەگەر ئەمە وەك ئەگەرێك نەبینن، دەرفەتێكی گەورە دێتەئاراوە كە هەندێكیان ستراتیژەكانی دیكە بگرنەبەر، لەناویشیاندا ئەوانەی كە توندوتیژی تێدا بەكاردەهێندرێت. پێموایە حاڵی حازر ئەمەمان لە میسر بینیوە. لێرەدا، ئیخوان موسلمین لە ڕێی پارتەكەیەوە -كە بریتی بوو لە پارتی ئازادی و گەشەپێدان- بە میكانیزمی هەڵبژاردن هاتە سەر دەسەڵات، بەشێوەیەكی هەڵە بیری كردەوە و پێی وابوو كە هێندە بە هەژموون بووە، دەتوانێت سەرتاپای دەزگاكانی دەوڵەت (بێجگە لە سوپا كە هەمیشە لێی ترساوە) لە ماوەیەكی زۆر كورتدا داگیربكات. لە دواییشدا لابردنی مورسی لەدەسەڵات و ڕێكارە توندەكان لە دژی رێكخراوەكە ئەوەی سەلماند كە گوتاری دیموكراسی چیتر لەناو جەماوەرەكەیدا بەربڵاو نییە. بەتایبەتی هەندێك لە ئەندامە گەنجەكانی ئیخوان كە هەرگیز تامی بەرهەم و شیرینی دەسەڵاتیان بەشێوەیەكی ڕاستەوخۆ نەكردبوو. لە ئێستادا مەیلیان بەلای ئەو ستراتیژییانەیە كە باوەشگرتنەوە بۆ پرەنسیپەكانی ئازادی و دیموكراسی ڕەتدەكاتەوە.

شايانى باسه هاديز هەروەها گوتی: لە ڕووی مەبدەئییەوە جیهادیزمی سەلەفی دژی دەنگدانە، بەڵام دووبارە لە میسر بینیمان كە جیهادییە سەلەفییەكان پارتی سیاسییان دروستكرد، یان پێوەندییان بە پارتە سیاسییەكانەوە كرد و لە پرۆسەی هەڵبژاردندا بەشداربوون. ڕوون نییە بە چ ڕێگەیەك ئەو بەشدارییانە «لە رووی عەقیدە و بیروباوەڕەوە» پاساوی بۆ هێندراوەتەوە. بەڵام پێش ئەمە، بینیمان كە لە سەردەمی ڕژێمەكەی موبارەك-دا سەلەفییەكان، لەناو ئیسلامییەكاندا، تا ڕادەیەك بواریان پێدرابوو. ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت كە جیهادییە سەلەفییەكان لە سیاسەتیاندا تەواو نەرمن، تەنانەت ئەگەر لە ڕووی عەقیدەوە زۆر توندیش بن. سەلەفییەكان لە ڕۆژئاوادا سوودیان لە سەرهەڵدانی ئەوپەڕی ڕاستڕەوەكان لە چەندین وڵاتدا وەرگرتووە بۆ ڕەوایەتیدان بە بوونیان لە نێو پێكهاتەی موسڵمانانی ئەو وڵاتانەدا. بزووتنەوە و پارتە ڕاستڕەوەكان هەڵگری بۆچوونی دژە كۆچ و نەژادپەرستی ئاشكران و لێرەشەوە زیاتر ئەندامانی كۆمەڵگە موسڵمانەكان لە رۆژئاوادا كە پێشتر دورەپەرێزخراون، پەراوێزتر دەخات، بەتایبەتی گەنجەكانیان. ئەوەی مایەی گاڵتەجاڕییە ئەوەیە كە ڕاستڕەوەكان و سەلەفییەكان هەردووكیان سوودیان لە ژینگەی دیموكراسی ئەوروپا وەرگرتووە بۆ بڵاوكردنەوەی كار و بیرۆكە نادیموكراتییەكانیان. لەگەڵ ئەوەشدا بە هاوبەشی لەسەر یەكتر دەژین، كینەی یەكێكیان بۆ ئەوی تر وا لە هەریەكیان دەكات بەهێزتر بن.

ڤادی لە كۆتایی قسەكانیدا گوتی: - لەم ساتەدا قورسە وێنای هاوبەشییەكی گونجاو لە نێوان پۆپۆلیستە چەپ و ئیسلامییەكاندا بكەین، هەرچەندە ئەمە مەحاڵیش نییە. بۆ نموونە، لە ڕابردوودا شوێنگەلێكی جیاوازی وەك ئەندەنوسیا و ئێران كۆمۆنیستی موسڵمانیان بەرهەم دەهێنا. لەم وڵاتانە و توركیا و شوێنانی دیكەش هێشتا چەپڕەوی ئیسلامی ماون، هەرچەندە كەمینەن لەنێو چەپەكان، هەروەها لە نێو ئیسلامییەكانیشدا. لەلایەكەوە، پێدەچێت شكستەكانی لیبڕاڵیزمی سیاسی و سۆشیال دیموكراسی لە سیاقی نایەكسانی و نادادی سیستەماتیكی بەربڵاو لە سەرتاسەری جیهاندا، سیاقێكی بۆ ئەگەری دروستبوونی شەراكەتێك لە نێوان ڕەخنەی چەپەكان و ئیسلامییەكاندا دروست كردبێت، ئەو ڕەخنانەی ئاڕاستەی ئەو سیستمە كۆمەڵایەتییانە دەكرێن كە لە جیهانی ئیسلامیدا لە ئارادان. لەلایەكی تریشەوە، ئەم شەراكەتە بە هۆی بوونی مێژووی هاوچەرخ و دووبارەبوونەوەی ناكۆكی لە نێوان چەپ و ئیسلامییەكاندا سنووردار كراوە، لەبەر ئەوەی زۆرجار دەسەڵاتدارانی دەوڵەتە نەتەوەییە عەلمانییەكان وایان كردووە ئەم دوو لایەنە لە دژی یەك بوەستنەوە. بۆ نموونە، لە ئەندەنوسیا ئیسلامییەكان بە شێوەكی بەرفراوان لە كۆمەڵكوژی كۆمۆنیستەكان و هاوسۆزەكانیەوە تێوەگلان، كە لە ساڵانی شەستەكاندا بە سەركردایەتی سوپا ئەنجام درا.

بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1045)