لە دیدارێكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان كریستۆفەر مۆریس ئوستادی فەلسەفە لە زانكۆی ماریلاند بۆ گوتى: دیموكراسی جۆرە سیستەمێكی حكومەتییە كە زۆر پشت دەبەستێت بە هەڵبژاردنە فەرمییەكان و ئەو دەزگا تەشریعییانەی كە بڕیارەكان بە دەنگدان دەر دەكەن، هەروەها پشت دەبەستێت بە لابردنی بەرپرسان لەلایەن جەماوەر و میكانیزمەكانی تر. لە كۆمەڵگە نادیموكراتەكاندا میكانیزمی تر هەیە بۆ گەیشتن بە هاودەنگی، بەلانی كەمەوە لەناو گرووپە بەهێزەكاندا. هەموو وڵاتە دیموكراتییەكان لە بنەمادا لە كۆمەڵگەی نادیموكراتییەوە گەشەیان كردووە و بە شێوەیەكی گشتی هەڵساون بە بەكارهێنانی ئەو نەریتە یاساییانەی كە بوونیان هەبووە لە كۆمەڵگەكانیاندا. بۆیە دەكرێت دامودەزگای باشتر لە ململانێی سیاسییەوە سەرهەڵبدەن، واتە دەكرێت لە چوارچێوەی ئەو نەریتانەی لە ئارادان، كار بۆ بنیادنانی كۆدەنگی بكرێت.

كریستۆفەر مۆریس هەروەها گوتی: پێش گرتنە دەستی دەسەڵات، رەجەب ئەردۆغان بە ڕاشكاوی وتی: «دیموكراسی وەك شەمەندەفەڕێك وایە، هەر كە گەیشتیتە شوێنی مەبەست، دادەبەزیت». ئەم بۆچوونە لەسەر دیموكراسی وەك ئامرازێك بۆ بەدیهێنانی ئامانجەكانی لایەنێك و لە دواییشدا وازهێنان لێی، بە ڕوونی مەترسیدارە. بۆچوونێكی تر كە زۆر بڵاوە، ئەوەیە كە دیموكراسی لە بنەمادا لە حوكمی زۆرینە پێكدێت. ئەم بۆچوونەش هەر مەترسیدارە لە بەرئەوەی پارتێك، یان گرووپێك لەوانەیە هەژموونی سیاسی بەدەست بهێنێت و كەمینەكان بەكاربهێنێت و دەستكەوتەكانی سەركەوتنی هەڵبژاردنەكە لە نێوان شوێنكەوتووەكانیدا دابەش بكات. دیموكراسی پێویستی بە بونیادە دەستوورییەكان هەیە كە كەمینەكان بپارێزێت. لە ڕاستیدا هەموو كەس لە دژی ئەوەیە خراپ بەكاربهێندرێت لەلایەن زۆرینەوە. «بڕگە یاساییەكانی ماف» كە چەسپاون، ئامانج لێی پاراستنی ئازادیی قسەكردن و كۆمەڵە هەرەوەزییەكان و مافە مەدەنی و یاساییەكان و ئازادی ئایین و ماڵ و سامانە. ئەمڕۆ زۆرجار بە دیموكراسی سنووردار دەوترێت «دیموكراسی دەستووری»، هەرچەندە لە كۆندا وتراوە «حكومەتی كۆماری».

شايانى باسه مۆریس هەروەها گوتی: كۆمەڵگەی ئەمریكی ئێستا زۆر جەمسەرگیرترە، لەچاو سی یان چل ساڵ لەمەو پێش. زۆر هۆكاری جیاواز هەن بۆ جەمسەرگیری و بە شێوەیەكی نموونەیی پێویستە دامەزراوەكان لە دژی ئەمە بپارێزرێن. من زۆر شارەزاییم نییە لەم بوارەدا. بەڵام لێرەدا یەكێك لە نیگەرانییە گرنگەكان بۆ زۆر لە وڵاتە نادیموكراتییەكان و بۆ هەندێك وڵاتی دیموكراسیش گەندەڵییە، كە یەكێكە لە دەركەوتەكانی فەرامۆشكردنی چاكەی گشتی.

لە كۆتایی قسەكانیدا كریستۆفەر گوتی: هەندێك جار كێبڕكێ لە نێوان پارتە جیاوازەكاندا باشە، یان ئەنجامی باشی دەبێت، بەڵام هەندێ جاریش وا نییە. بە شێوەیەكی ئاسایی لە هەموو كۆمەڵگەكاندا جیاوازی بۆچوون هەیە لە سەر مانای چاكەی گشتی و چۆنیەتی بەدەستهێنانی. پارتە سیاسییە كێبڕكێكەرەكان نوێنەرایەتی ئەو بیروبۆچوونە جیاوازانە دەكەن و ڕێگە دابین دەكەن بۆ مامەڵەكردن لە گەڵی و گەیشتن بە بنچینەیەكی هاوبەش. بە دڵنیاییەوە زۆرجار كێبڕكێ لە نێوان لایەنەكاندا پرسەكان خراپتر دەكات. بۆ نموونە پارتێكی سیاسیی لاواز هەوڵ دەدات قەیرانێك دروست بكات بۆ ئەوەی دەسەڵات و نفووزی خۆی زیاد بكات و كێبڕكێكەرەكانی بڕووخێنێت، یان لەناوی بەرێت.



بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1039)