ئەگەر باسكردنی پێگەی كورد لەسەر ئاستی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و پێوەندییەكانی لە رۆژئاوا باس و خواستی رۆژنامەوانی رۆژئاوا بووبێت، ئەوا گرنگە خۆشمان دووبارە بەخۆداچوونەوە بكەین و پێگەی خۆمان لەناو ئەم گێژاوەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و عێراق دووبارە بخوێنینەوە. گرنگە ئەو راستییەمان لەبەر چاو بێت، ئەو پێگەی ئێستا كورد لە لای جیهانی رۆژئاوا هەیەتی، شتێكی رێكەوت نییە و هەروا لە خۆیەوە دروست نەبووە. گرنگە لە خۆمان بپرسین: ئایا نەدەكرا لە ئێستاش باشتر بووایە؟ ئایا لەم ژینگەیەدا دەرفەتەكانی بەردەمی كورد چین و مەترسییەكانی سەری چین؟ بۆ قسەكردن لەسەر ئەم پرسە گرنگە، ئەم چاوپێكەوتنەمان لەگەڵ د.ئیدریس ئەحمەدی مامۆستای زانستە سیاسییەكان لە زانكۆی ستۆكهۆڵم ئەنجامدا و بەمجۆرە وەڵامی پرسیارەكانی گوڵانی دایەوە.

* ئەگەر لەو خاڵەوە دەست پێبكەین، ئێمە وەك كورد چ پێگەیەكمان لە سیاسەتی ئەمریكادا هەیە؟ یان بە دیوێكی دیكەدا ئەو فاكتەرانە چین كە دەبنە هۆكاری ئەوەی سیاسەتی ئەمریكا بەرامبەر بە كورد گۆڕانكاری بەسەردا بێت؟
- پێش هەموو شت بارودۆخی جیۆپۆلیتیكی كوردستان بارودۆخێكە كە دراوسێكانی دژی سەربەخۆیی كوردستانن، هەروەها لە عێراقیشدا لەگەڵ ئەوەی ئەمریكییەكان هەوڵێكی زۆریان دا بۆ ئەوەی عێراق بە شێوەیەك بونیاد بنرێتەوە كە ببێتە وڵاتێكی دیموكراتی، بەڵام وەك ئێستا دەیبینین مەزهەبگەرایی جێگەی دیكتاتۆریەتی گرتۆتەوە و كێشەی گەورەی لەگەڵ سوننەكان دروستكردووە، لەم هاوكێشەیەدا عێراق ئاراستەی بەرەو دیكتاتۆریەت گرتووە، بەڵام كورد رێگری لە دیكتاتۆریەت كردووە و ئەگەر رۆڵی كورد نەبوایە هەرگیز پرۆسەی دیموكراتی جارێكی دیكە لە عێراقدا بوونی نەدەبوو، لەناو ئەم بارودۆخە كورد خاوەنی كۆمەڵێك خەسڵەتە كە وایكردووە بەرژەوەندییەكانی لەگەڵ بەرژەوەندییەكانی رۆژئاوا و ئەمریكا یەك بگرێتەوە، لەوانە كورد پابەندە بە دیموكراسی، سكۆلاریزم، مافی مرۆڤ، رێزگرتن لە مافی ئەو نەتەوە و ئاینانەی لە كوردستان دەژین، ئەم بەهایانەی لەگەڵ بەهاكانی رۆژئاوا هاوبەشن و رۆژئاواییەكان بە ئاشكرا دەڵێن بەرگری لێدەكەین. بۆیە ئەم بەها هاوبەشانە وایانكردووە كورد پێگەیەكی باشی هەبێت لە سیاسەتی رۆژئاوا بەگشتی و ئەمریكا بەتایبەتی. ئەگەر لەسەر ئەم پرسە ئێران بە نموونە وەربگرین، دیارە ئێران وڵاتێكی زۆر زۆر گرنگە بۆ رۆژئاوا، بەڵام لەبەر ئەوەی ئەو وڵاتە خاوەنی ئەم بەها هاوبەشانە نییە لەگەڵ رۆژئاوا، ئەوا دەبینین لە ساڵی 1979 ـەوە تا ئێستا لە بری ئەوەی لەگەڵ رۆژئاوا و ئەمریكا دۆستی یەكتری بن، دوژمنی یەكترین. بۆیە لەم خاڵەوە ئێمەی كورد هەم لەبەر ئەوەی بەهای هاوبەشمان لەگەڵ رۆژئاوا هەیە، هەمیش لەبەر باری جیۆپۆلیتیكمان پێویستمان بە هاوپەیمانی لەگەڵ رۆژئاوا بەگشتی و ئەمریكا بەتایبەتی هەیە.
* ئایا پێتوایە ئەمریكا سیاسەتێكی فەرمی بەرامبەر بە كورد هەبێت؟
- من پێموایە لە ئێستادا ئەمریكا سیاسەتی بەرامبەر بە كورد هەیە. ئەوەم بە وردی لە باسەكەی كۆنفرانسی كوردستانی عێراق و دووبارە داڕشتنەوەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاماژە پێكرد. ئێستا بارودۆخەكە تەواو گۆڕاوە. پێشتر ئەمریكییەكان سەرمایەگوزارییەكی گەورەیان لە عێراقدا كرد، بۆ ئەوەی لە داهاتوودا دەوڵەتی عێراق بتوانێت وەك هاوپەیمانێكی گرنگی ئەمریكا و سەربەخۆ لە پاشكۆیەتی ئێران، رۆڵی پارسەنگ لە ناوچەكەدا بگێڕێت، هەروەها رۆڵێكی یارمەتیدەر بگێرێت بۆ ئەوەی ئەمریكا بوونی لە ناوچەكە كەم بێت و عێراق رۆڵی ئەو بوونەی ئەمریكا بگێڕێت. دیارە بوونی ئەمریكا لە ناوچەكەش هەم لەسەر ئاستی ئابووری ئەمریكا خەرجییەكی زۆری دەوێت، هەمیش لە ناو رای گشتی ئەمریكادا پێیان خۆش نییە بوونیان لە وڵاتانی دیكە هەبێت. ئەوجا ئەگەر لەم راستەوە سەیری مێژووی پێوەندی نێوان ئەمریكا و كورد بكەین كە لە حەفتاكانی سەدەی رابردوو لەگەڵ پارتی دیموكراتی كوردستان، پێوەندییەكە لەسەر ئاستی نهێنی بووە و پاشان لە 1991 گۆڕا بۆ یارمەتی كورد و دامەزراندنی ناوچەی ئارام و دژەفڕین، لەم ماوەیەشدا وێڕای ئەوەی كورد كێشە و شەڕی ناوخۆیی هەبووە، بەڵام توانی حكومەتێك دابمەزرێنێت و حوكمڕانیی خۆی بكات، ئەمەش زەمینەی خۆشكرد بۆ ئەوەی كورد لە 2003 بەشداری رووخانی رژێمی سەدام حوسێن بكات. بۆیە ئەگەر لەو مێژووەوە سەیری هەڵكشانی پێوەندییەكانی ئەمریكاو كورد بكەین، دەبینین لە پێوەندیی نهێنی حەفتاكانی سەدەی رابردووەوە گەیشتوونەتە ئەوەی ئێستا پێوەندی نێوان كورد و ئەمریكا بەرەو دامەزراوەیی بچێت. هەر بۆ نموونە دامەزراندنی كونسوڵگەری ئەمریكا لە هەولێر یەكێكە لەوانە. ئەو سەردانانەی بەڕێز مسعود بارزانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان بۆ ئەمریكا دەیكات و لەلایەن سەرۆككۆماری ئەمریكاوە پێشوازی لێدەكرێت، ئەمەش ئاماژەیەكی دیكەیە، بەڵام دەبێت ئاگاداری ئەوە بین ئەمریكا عێراقێكی یەكپارچەی دەوێت. راستە ناكۆكی و دوودڵی لە سیاسەتی ئەمریكا دەبینین، بەڵام ئەگەر بە دیوێكی دیكە سەیری بارودۆخەكە بكەین لە عێراقدا، ئەوا ئاشكرایە شیعە هاوپەیمانی ئێرانە، سوننەكان سەركردایەتییەكی ماقووڵیان نییە و ئێستا سەركردە توندڕەوەكانیان كاریگەرییان هەیە، لەسەر ئاستی دراوسێكانی كوردستان، ماوەی زیاتر لە 30 ساڵە ئەمریكا و ئێران كێشەی ئایدیۆلۆژییان هەیە. توركیا لەوەتەی حزبی داد و گەشەپێدان هاتۆتە دەسەڵات، لە ئەمریكا دووركەوتۆتەوە و وەك پێشان نییە. بۆیە كۆی ئەم بارودۆخە هاوكاربوون لە بەرەو پێشەوەچوونی سیاسەتی نێوان كورد و ئەمریكا. تەنانەت ئەگەر ئەمریكا بژاردەی ئەوەشی نەبووبێت كە كورد هەڵبژێرێت، بەڵام لەسەر بنەمای ئەوەی متمانەیان بەكێ بێت و لەسەر بنەمای كۆمەڵێك بەهای هاوبەش لەگەڵ كێ ببنە هاوپەیمان، ئەوا بەناچاری كوردیان هەڵبژاردووە. بۆیە ئەگەر بارودۆخەكە بەمشێوەیە بمێنێتەوە، كە من پێموایە هەروا دەمێنێتەوە، ئەوا پێشبینی دەكەم كە پێوەندی نێوان كورد و ئەمریكا زیاتر بە دامەزراوەیی دەبێت.
* هەست ناكەیت جۆرێك لە هاودژی لە بۆچوونەكان هەن، وەك باستكرد هەتا ئێستاش ئەمریكا سیاسەتی یەك عێراق و یەك وڵاتی هەیە، بەڵام وەك دەبینین كورد بە ئاشكرا گوتاری سەربەخۆی ئاشكرا كردووە، ئایا چۆن سەیری ئەو هاودژییە دەكەن؟
- لەوانەیە هەندێك پێشنیاری ئەوە بخەنە بەردەم هەرێمی كوردستان بۆ ئەوەی لانیكەم لە ئێستادا واز لە باسی سەربەخۆیی كوردستان بهێنن، بۆ ئەوەی ئەمریكا بە شێوەیەكی ئاسانتر پێوەندییەكانی لەگەڵ كورد رابگرێت و قووڵی بكاتەوە، بەبێ ئەوەی دەوڵەتانی دراوسێی كوردستان نیگەران بن لەوەی ئەمریكییەكان پلانێكیان هەیە لە روانگەی ئەو دەوڵەتانەوە كە پێیانوایە بەنیازە ئیسڕائیلێكی دیكە دروست بكات، بەڵام ئەمریكییەكان چەند هەوڵبدەن متمانەی ئەو وڵاتانە بەدەست بهێنن كە كوردستانی تێدا دابەشكراوە، ناتوانن بەدەستی بهێنن، هەروەها كوردیش چەند هەوڵبدات پرسی سەربەخۆیی لە ئەجیندای سیاسیی خۆی لابەرێت، ناتوانێت نیگەرانی دەوڵەتانی دراوسێی كەم بكاتەوە، بۆیە من مەسەلەكە بەپێچەوانەوە دەبینم، واتە ئەگەر لە ئایندەیەكی نزیكیشدا سەربەخۆیی رانەگەیەنین، ئەوا باسكردنی پرسی سەربەخۆیی و ورووژاندنی ئەم پرسە بە ئاشكرا زەمینەیەكی مەعنەوی دروست دەكات، لەمەش زیاتر پێموایە ئەگەر سەرۆكی هەرێمی كوردستان پرسی سەربەخۆیی بەمجۆرە زەق نەكردایەتەوە، ئەوا پێگەی كورد بۆ قسەكردن لەگەڵ ئەمریكا وەك ئێستا بەهێز نەدەبوو. هۆكاری ئەمە بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە، ئەگەر لە روانگەی حكومەتی ئەمریكاوە راگەیاندنی دەوڵەتی كوردستان كۆمەڵێك كێشە بۆ سیاسەتی ئەمریكا لە ناوچەكە دروست بكات، ئەوا كاتێك سەرۆكی هەرێمی كوردستان ئەم پرسەی كردۆتە پرسێكی جددی، ئەمریكا ناچارە سازش لەگەڵ كورد بكات. بۆیە ئەگەر پرسی سەربەخۆیی كوردستان بەمجۆرە بەرجەستە نەكرایە، ئەوا مومكین نەبوو ئەمریكا ئەو نەرمییە بەرامبەر كورد بنوێنێت. من تۆێژەرێكی ئەكادیم لافی ئەوە لێنادەم نهێنییەكان دەزانم، بەڵام بەپێی ئەو بنەمایانەی لە زانستی سیاسەتدا هەیە، باسكردن و ورووژاندنی پرسی سەربەخۆیی لە ئێستادا پێگەی كوردی لە سیاسەتی ئەمریكادا بەهێز كردووە، نەك لاوازی كردبێت.
* باست لە رۆڵی سەرۆكی هەرێمی كوردستان كرد لە ورووژاندنی پرسی سەربەخۆیی، بەڵام هەر ئەو سەرۆكە توانی وەك پێشمەرگەیەك رۆڵێكی كاریگەر لە تێكشكانی داعش بگێڕێت، ئەمەش وایكرد پێگەی كورد لەم شەڕە جیهانییە بەرز ببێتەوە، وەك ئەكادیمییەك چۆن سەیری ئەو رۆڵەی سەرۆك بارزانی دەكەیت؟
- بەشداریی سەرۆكی هەرێمی كوردستان لە بەرەكانی شەڕی دژی داعش هاوشانی پێشمەرگە، هەتا ئەگەر سیمبولیش بێت، پەیامێكە بۆ جیهان بەوەی نەك هەر هێزی پێشمەرگەی كوردستان، بەڵكو سەرۆكەكەشی حازرە فیداكاری بكات بۆ ئەوەی مەترسی لەسەر كوردستان و عێراق و ناوچەكە دووربخاتەوە، تا ئەو خاڵەی سەرنجمداوە لە سەردانی سەرۆكی هەرێمی كوردستان بۆ ئەمریكا، كاتێك سەرۆكی هەرێمی كوردستان لە پەیمانگای ئەتڵەنتیك بانگهێشت كرابوو، وتەیەك پێشكەش بكات، سەرۆكی پەیمانگاكە رێك بەوە دەستی پێكرد و وتی: من ستایشی سەرۆكی هەرێمی كوردستان دەكەم، لەبەر ئەوەی خۆی راستەوخۆ لە بەرەكانی شەڕدا ئامادە بووە. ئەمەش بۆخۆی پەیامێكە بەوەی سەركردایەتی كوردستان جیاوازە لە سەركردایەتی عێراقییەكان، بەتایبەتی شیعەكان، لەمەش گرنگتر ئەوەی ئەمریكای نیگەران كردووە، ئەوەیە كە توركیا لە كاتێكدا هاوپەیمانی ئەمریكایە، ئامادە نەبوو بەشداری لە شەڕی داعش بكات، ئەمەش هۆكارێكە بۆ ئەوەی قورسایی هەرێمی كوردستان و سەركردایەتی كورد و شەخسی كاك مسعود بارزانی زیاتر دەربكەوێت.
* لایەنێكی دیكەی شەڕی داعش، ئەو وەرچەرخانە بوو لە یەكڕیزی هەموو كورد بەرامبەر ئەم هەڕەشەیە هاتەدی، بەتایبەتی چوونی پێشمەرگە بۆ كۆبانێ. ئەم دۆخە ناوخۆییە چۆن هەڵدەسەنگێنن؟
- راستە شەڕی داعش یەكڕیزی لە نێوان كورد دروست كرد، بەڵام نابێت چاو لەوەش بپۆشین كە زەمینەی لێكترازانیشی بەهێز كردووە، ئەمڕۆ بەكردەیی دەبینین هێزە سەرەكییەكانی كوردستان بەسەر دوو بەرەدا دابەش بوون، بەرەیەك هاوپەیمانە لەگەڵ ئەمریكا و رۆژئاوا، بەرەیەكیش لەگەڵ ئێران و سووریا، بۆیە من پێموایە دەبێت خوێندنەوەیەكی دوولایەنە بۆ ئەم پرسە بكەین، لە ئاستی خەڵك و جەماوەری كوردستان یەكڕیزی هەیە، بەڵام لەسەر ئاستی حزبە سیاسییەكان هەست بە لێكترازان دەكرێت. لەوانەیە هەندێك توێژەر و رۆژنامەنووس ئاگاداری وردەكاریی ئەم پرسە نەبن، بەڵام ئەمریكا و رۆژئاوا ئاگاداری وردەكاری ئەم پرسەن و دەزانن ئەم لایەنەش بوونی هەیە. من دەزانم ئەم دابەشبوونە زیانی بۆ كورد هەیە، ئەگەر ململانێی نێوان حزبە سیاسییەكان نەبوایە، دەتوانرا لە پارچەكانی دیكەی كوردستانیش پرسەكە زۆر زیاتر بەرەو پێشەوە بچووبایە.
* ئەگەر هەندێك لەسەر هەڵبژاردنەكانی توركیا و پرسی كورد لە باكوور هەڵوەستە بكەین، دیارە سەرەتای هەفتەی داهاتوو هەڵبژاردنێكی گرنگ و چارەنووسساز لە توركیا بەڕێوەدەچێت، كورد ئەمجارە وەك حزبی سیاسی بەشدارە و ئومێدی هەیە بەربەستی 10% تێپەڕێنێت، لەسەر ئەم هەڵبژاردنە گرنگە راتان چییە؟
- توركیا لە ماوەی ساڵانی رابردوو، یان راشكاوانەتر بڵێم لەوەتەی پارتی داد و گەشە پێدان لە دەسەڵاتە، ئەم حزبە هەوڵیداوە ئەگەر پێوەندی خۆی لەگەڵ كوردی باكوور و هەرێمی كوردستان پێناسەش نەكاتەوە، بەڵام هەندێك گۆڕانكاری بكات، پێش شەڕی داعشیش ئەوەم وتووە، لەگەڵ ئەوەی حزبی داد و گەشەپێدان هەوڵیداوە جۆرێك لە پێداچوونەوە لە سیاسەتی خۆی بەرامبەر كوردی باكوور و هەرێمی كوردستان بكات، بەتایبەتیش لەگەڵ هەرێمی كوردستان كە وەك دەڵێن رێككەوتنی درێژخایەنی وزەی ئیمزا كردووە، بەڵام ئەم پێداچوونەوەیە گۆڕانكارییەكی ستراتیژی نییە، ئەمەش لەبەر ئەوەیە لە گۆڕانكاری ستراتیژیدا سەرلەنوێ دۆست و دوژمن پێناسە دەكرێتەوە، بۆیە ناسیۆنالیستی توركی هەتا ئێستا هەستی نەتەوەیی كوردی باكوور و باشووری كوردستان بە مەترسییەكی ستراتیژی بۆ سەر خۆیان دەبینین و هەوڵەكانیان بۆ ئەوەیە هەستی نەتەوەیی كورد دەستەمۆ بكەن. بۆ سەلماندی ئەمەش بینیمان كە كاتێك داعش هێرشی كردە سەر كوردستان، توركیا هیچ هەڵوێستێكی نەبوو. بۆیە ئێستا لەم هەڵبژاردنەشدا ململانێی ئەكەپە و هەدەپە لەسەر ئەوەیە كام لەم دوو حزبە زۆرینەی دەنگی كورد بەدەست بهێنن، راستە بڕینی بەربەرستی 10% بۆ كوردی باكوور گرنگە، بەڵام دەسەڵاتدارانی توركیا ئەمەیان ناوێت. بۆیە ناكرێت چاوەڕوانی ئەوە بین گۆڕانكاری ستراتیژی لە دیدگای توركیاوە بەرامبەر بە پرسی كورد بێتەئاراوە، بەڵام گومانی تێدا نییە ئەم هەڵبژاردنە زۆر گرنگە، بەڵام هەدەپەش ریسكێكی گەورەی كردووە، ئەگەر بەربەرستی 10% نەبڕێت، ئەوا نەك هەر كورد ئامادەبوونی نابێت لەپەرلەمان، بەڵكو دەنگەكانی كوردیش دابەش دەبێتەوە بەسەر حزبەكانی دیكەدا.
* ئایا پێتوایە هەدەپە بەربەستی 10% دەبڕێت؟
- ئەوەندەی من تێیگەیشتووم، بەرپرسانی هەدەپە بڕوایان بەوەیە پێویستیان بە هاوپەیمانە چەپەكانی تورك هەیە، لەگەڵ هەندێك لایەن لە توركیا بۆ ئەوەی بتوانن بەربەستی 10% ببڕن. هەندێك راپرسی كراوە، لەوانەیە توركە چەپەكان و هەندێك لەوانەی لە حزبی دەسەڵات نیگەران بوون، دەنگ بە هەدەپە بدەن، بەڵام ناتوانین راپرسییەك، یان دوو راپرسی بكەینە بنەما و بڵێین مەترسی بوونی نەماوە و هەدەپە ئەو بەربەستە دەبڕێت و سەركەتوو دەبێت. لەم ماوە كورتەی ماوە لەوانەیە شتی چاوەڕواننەكراو رووبدات. بێگومان جێگەی خۆشحاڵییە كە كورد لە پەرلەمانی توركیا ئامادەبوونی هەبێت، بەڵام ئەوەی من دەبینم زیاتر ریسكە دەیكەن، بۆیە ئەگەر نەتوانن ئەو بەربەستە ببڕن، ئەوا ئەم شكستە دەبێتە هۆكاری ئەوەی پێگەی ئەوانە بەهێز بێت كە پێیانوایە بە رێگەچارەی سەربازی مامەڵە لەگەڵ كێشەی كورد لە باكوور بكەن، هەروەها ئەو بۆشاییەی كە ئێستا رەنگە لە نێوان عەبدوڵڵا ئۆجەلان و قەندیل هەبێت بە دۆڕاندنی هەدەپە ئەو بۆشایەش زیاتر دەبێت، بۆیە پێموایە ئەم هەنگاوەی هەدەپە جۆرە ریسكێكە و هەر چۆنێك خوێندنەوەی بۆ بكرێت ریسكەكەی زیاترە.
* وەك بینیمان رەجەب تەیب ئەردۆگان خۆی بۆ هەڵمەتی هەڵبژاردن هاتۆتە ناو پرۆسەكە و بانگەشە بۆ پارتی داد و گەشە پێدان دەكات، ئەم هەڵمەتەی ئەرۆدۆگان وەك سەرۆك كۆمار پێشێلكردنی دەستووری ئەو وڵاتەیە، ئایا هاتنی ئەردۆگان بۆ ئەوە نییە كە هەدەپە نەتوانێت ئەو بەربەستە ببڕێت؟
- پارتی داد و گەشەپێدان بەشێك لە پەرۆشییەكانی هەدەپە و كێشەی كوردە، بەشەكەی دیكەی لەگەڵ حزبەكانی دیكەیە، بەتایبەتی جەهەپە CHP هەوڵێكی زۆریان داوە بۆ ئەوەی خۆیان رێكبخەنەوە، ئەم دوولایەنە CHP وHDP هیچ شتێكی هاوبەشیان نییە، بەڵام بۆ ململانێ لەگەڵ لایەنی سێیەم دەتوانن كێشەكانیان بخەنە لاوە، بۆیە ئەم دوو لایەنە لە هەندێك رووەوە هاوكاری تاكتیكی یەكتری دەكەن، راستە جەهەپە حزبێكی ناسیۆنالیستی توركی و دەتوانم بڵێم رەگەزپەرستیشە، بە هیچ جۆرێك بڕوای بە كێشەی كورد نییە، بەڵام تا ئەو ئاستەی من سەرنجمداوە، جەهەپە رەخنەی لە پارتی داد و گەشەپێدان گرتووە و دەڵێت راستە باسی كێشەی كورد دەكەن بۆ ئەوەی بە شێوەیەكی ئاشتیخوازانە چارەسەری بكەن، بەڵام پارتی داد و گەشەپێدان هیچی پێ نییە. جەهەپە دەڵێت: ئەگەر ئێمە بێینە دەسەڵات بەرنامەی چارەسەركردنی كێشەی كوردمان هەیە، بۆیە هاتنی ئەردۆگان بۆ ناو هەڵمەتی هەڵبژاردن بەشێكی بۆ بەرپەرچدانەوەی جەهەپە و مەهەپەیە، بەشێكی بۆ ململانێیە لەسەر دەنگی كورد لەگەڵ هەدەپە.
* ئەگەر دوایین پرسیاری ئەم دیدارە وەك تێڕوانینێك بۆ داهاتووی كورد بێت، پێتوایە ئایندەی كورد لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چۆن دەبێت؟
- پێش هەموو شت دەمەوێت لە شەڕی داعشەوە دەست پێبكەم.، بە تێڕوانینی من ئەم شەڕەی داعش كۆمەڵێك ریسكی بۆ كوردستان هەیە، لە هەمان كاتدا كۆمەڵێك دەرفەتیشی دروستكردووە. پێموایە وەك كورد ئەگەر ماڵی خۆمان رێكبخەینەوە دەتوانین بەشێك لەو ریسكانە بگۆڕین بۆ دەرفەت، لەو ماوەیەدا گرووپی قەیرانە نێودەوڵەتییەكان راپۆرتێكیان بەناونیشانی چەكداركردنی كورد Arming Iraqs Kurds ئامادە كردووە و سێ خاڵی گرنگیان ئاماژە پێكردووە كە بریتین لە:
1- هێزی پێشمەرگە لە بواری فیداكاری و ئیرادە لە شەڕی دژی تیرۆریستانی داعش هیچ كێشەیەكی نییە.
2-هێزی پێشمەرگە بە رواڵەت لەژێر چەتری یەك وەزارەتدایە، بەڵام هێشتا پێشمەرگە بە تەواوەتی یەكی نەگرتۆتەوە و هێزەكانی پارتی و یەكێتی بە هەماهەنگییەكی كەمەوە شەڕی داعش دەكەن.
3- لەنێو دەزگا هەواڵگرییەكان و دەزگاكانی ئاسایش هاوكاری وەك پێویست نییە.
ئەوجا ئەگەر لێرەوە سەیری واقیعی ئێستای كوردستان بكەین، هەست دەكەین هەندێك ریسك بوونیان هەیە، بەتایبەتیش ململانێی نێوان پارتی و یەكێتی بۆتە هۆكاری ئەوەی پەكەكە لە ناوچەی شنگال نفووز پەیدا بكات. ئەم ریسكە مەترسی لایەنی سەربازیشی هەیە، خوانەخواستە پەكەكە بكەوێتە پێكدادان لەگەڵ پێشمەرگە، هەروەها مەترسی گەورەتری سیاسییە، پەكەكە وا بانگەشە دەكات گوایە خەڵكی شنگال خوازیاری ئەوەن ببنە كانتۆن، ئەم پرسە نەك مەترسی هەیە بۆ سەربەخۆیی، بەڵكو مەترسی بۆ ئەو بارودۆخە سیاسییەش هەیە كە ئێستا بۆ كورد دروست بووە. لایەنێكی دیكە ئەو لێدوانانەی ئەمریكا بە هۆی پابەندبوونیان بە سیاسەتی یەك عێراقی بەهێز، توانیویانە متمانەی شیعە بەدەست بهێنن، هەروەها ئەگەر بڕیار بێت چەكی قورس بگاتە دەستی پێشمەرگە، دەبێت بە رێگەی بەغدا بێت. بەپێی راپۆرتەكەی گروپی قەیرانە نێودەوڵەتییەكان، ئەمریكا وەك پێویست گوشاری نەكردووە بۆ ئەوەی هێزی پێشمەرگەی كوردستان یەكبگرێتەوە. من ئەم ریسكانە دەبینم، بەڵام حكومەتی هەرێمی كوردستان ئەگەر نەتوانێت سیاسەتی ئەمریكا بگۆڕێت، خۆ دەتوانێت هەوڵبدات هێزی پێشمەرگە ئەگەر بەتەواوەتیش یەك نەگرێتەوە زیاتر هاوكاری لە نێوان هێزەكانی پارتی و یەكێتی هەبێت، هەروەها گرنگە زۆر زیاتر بایەخ بە دیموكراتی و مافی مرۆڤ و مافی پێكهاتە و ئایینەكانی كوردستان بدرێت، ئەم پێگەی ئێستا كوردستان لەگەڵ رۆژئاوا هەیەتی، ئەمە هەروا بە رێكەوت دروست نەبووە و بەرهەمی ئەو بەها هاوبەشانەیە كە لە نێوان كوردستان و رۆژئاوا بوونی هەیە، ئێستا لەهەموو ناوەندەكانی لێكۆڵینەوە لە رۆژئاوا باس لەوە دەكرێت كە ئەگەر رۆژئاوا دۆستێكی هەبێت دوای ئیسڕائیل لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئەوە كوردە، بۆیە دەبێت هەموو هەوڵمان بۆ ئەوە بێت، ئەو پێوەندییە لەسەر هەموو ئاستەكان قووڵ بكەینەوە.