دیمانەیەكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان ژان ماركۆ پڕۆفیسۆر لە پەیمانگای زانستە سیاسییەكان گوتی: سەرەتا با لەو بەڵگەنەویستەوە دەستپێبكەین كە پرسی كورد لە ئێستا و ئێرەدا بووە بە یەكێك لە بنەما باڵاكانی بیناكردنەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. ئەم بەڵگەنەویستە چەند ئاستێكی گرنگی هەیە، كە یەكەمیان بریتییە لەوە كە پرسی كورد ڕاستەوخۆ لكاوە بە دوو سوپەر هێزی گەورەی ناوچەكەوە كە بریتین لە: ئێران و توركیا. لە زەمەنێكدا كە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە چەندین قەیرانی گەورەدا تێپەڕی و تێدەپەڕێت، بەتایبەتی لە 2011 وە، هەر یەكێك لەم دوو دەوڵەتە، وەك دوو هێزی ڕێكخەر و بیناكاری بونیادە سیاسییەكانی ناوچەكە دەردەكەون و بەبێ توركیا و ئێران هیچ پرسیارێك لە ڕۆژهەڵاتدا وەڵام نادرێتەوە.

ژان ماركۆ هەروەها گوتی: . گومانی تیادا نییە كە لە ئێستادا جۆرێك لە ئیدارەكردنی هاوبەشی پانتایی كوردی لە نێوان حكومەتی هەرێم و پارتی كرێكاراندا هەیە. پرسیاری سەرەكی لێرەدا بریتییە لەوەی كە ئایا ئەم ئیدارەی هاوبەشە دەرەنجامی جەنگیانە دژ بە ڕێكخراوی دەوڵەتی ئیسلامی و دەرەنجامی دۆخێكی ستراتیژیی كاتییە، یاخود لكاوە بە عەقڵێكی قووڵی سیاسییەوە كە پێیوایە بێ پێكەوەكاركردن و پێكەوە ئیدارەكردن، پرسی كورد زیانی گەورەی پێدەگات؟ ڕاستە سەرەتای ئیدارەی هاوبەشی كوردی نێوان حكومەتی هەرێم و پارتی كرێكاران دەكرێت پەیوەندی بە قەیرانێكی هەنووكەییەوە هەبێت، بەڵام ئەوەش ڕاستە كە بەبێ بەستنەوەی ئەو عەقڵە قووڵە سیاسییە كە ئاماژەم پێكرد، سوودێكی ئەوتۆی نابێت و بە گۆڕینی هاوكێشەكان دەگۆڕێت. بەدیوێكی دیكەدا ئەم ئیدارەی هاوبەشە گرفتێكی گەورەی ئایدیۆلۆژیشی لەبەردەمدایە. لەلایەكەوە ئێمە حكومەتێكی هەرێممان هەیە كە لەچەند حیزبێك پێكهاتووە و پڕۆژەیەكی سیاسیی كراوە كۆیان دەكاتەوە و لەسەر ئاستی ئابووریش بەسەر تەواوی جیهاندا كراوەتەوە.

شايانى باسه ماركۆ هەروەها گوتی: ماوەیەكی درێژ توركیا هەر جۆرە پەیوەندییەكی لەگەڵ حكومەتی هەرێمدا ڕەتدەكردەوە و نەیدەویست بە هیچ شێوەیەك دانی پیادا بنێت. توركیا پێیوابوو كە هەرێم چوارچێوەیەكی دەوڵەتی نییە و نابێت وەك دەزگای فەرمی مامەڵەی لەگەڵدا بكات. ئەم هەڵوێستە تەنها بڕیارێكی فەرمی نەبوو، بەڵكو پەیوەندی بە ئاستی ئایدیۆلۆژیای سیاسیی دەوڵەتیشەوە هەبوو. بەپێی ئەم ئایدیۆلۆژیایە توركیا هیچ خواستێكی دەستوەردانی لە كاروباری دەرەوەدا نەبوو، وەك چۆن نەیدەویست كە كەس دەستوەر بداتە كاروبارەكانیەوە، ئاواش دەستی وەرنەدەدایە كاروباری ئەوانی دیكەوە. لە 2007 دا ئەم هەڵوێستە، بە شێوەیەكی ڕادیكاڵ دەگۆڕێت و دەوڵەتی توركیا ڕێگەی دیكە دەگرێتەبەر، بەتایبەتی كاتێك تێگەیشت لەوەی كە لە عێراقی دراوسێیدا شتێك نەماوە بەناوی «دەوڵەتی نەتەوە» و گەلی عێراق و شوناسی عێراقییەوە.

لە كۆتایی قسەكانیدا ژان ماركۆ گوتی: من پێوایە ئەم گریمانەیە نابێت بە هەند وەرنەگیرێت. ئەمە گریمانەیەكە كە لەپێشمانەوە ڕێدەكات. هەڵوەشانەوەی عێراق و سووریا، جەنگی ناوخۆ لە لیبیا و یەمەن كۆمەڵێك داتان كە ئەم گریمانەیە بەهێز دەكەن. بەڵام من پێموایە تائێستاش ئێمە هەر لە نێو سایكس پیكۆداین. تا ئێستاش شتێكی تازەمان نییە كە سایكس پیۆی تێپەڕاندبێت و شانسی مانەوەی لە ڕۆژهەڵاتدا هەبێت. ڕاستە لەگەڵ دروستبوونی خیلافەتی ئیسلامی داعشدا، پۆستەكانی سەر سنووری نێوان عێراق و سووریا سووتێنران، بەڵام ئەوەش ڕاستە كە شانسی مانەوەی داعش وەك چوارچێوەیەكی دەوڵەتی تەواو لاوازە. بەدیوێكی دیكەدا، ئەو كیانانەی كە لە ئێستادا دروست دەبن، یان تائیفین یان ئیتنی، بەمەش ئێمە هەر لەنێو لۆژیكی سایكس پیۆكدا دەمێنینەوە. واتە دروستبوونی دەوڵەتێكی تائیفی، خیلافەی ئیسلامی، یان ئیتنی، دەوڵەتی كوردی، نەك سایكس پیكۆ هەڵناوەشێنێتەوە، بەڵكو ڕۆحی سایكس پیكۆ قووڵتر دەكاتەوە.


بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1023)