لە دیدارێكی تایبەتدا بۆ گۆڤاری گوڵان پڕۆفیسۆر جاوید رەحمان لە زانكۆی برنوێل لە بەریتانیا بۆ گوتی: ئایدیۆلۆژیا كراوەیە بە سەر لێكدانەوە و تەفسیری جیاوازدا، زۆرێك لە موسڵمانەكان هاوڕانین لەگەڵ ئەو لێكدانەوەی داعش دەیخاتەڕوو، رەتیشی دەكەنەوە، بە دڵنیاییەوە ئەوەش نەك تەنها لەسەر بنەمای ئایدیۆلۆژی، بەڵكو لەسەر بناغەی كەلتووری دوور و درێژی ئیسلامی كە زۆڕ لیبڕاڵ و مۆدێڕن و كراوەیە لە ئاست ئایین و كەلتوورەكانی دیكەدا، لەبەر ئەوە دەبێت لەسەر ئەو بنەمایە بێت. بە تێڕوانینی من زۆر گرنگە كە ئایین و سیاسەت و ژیانی گشتی لێكدابڕین، یاخود هێڵێكی جیاكەرەوە لە نێوانیاندا بكێشین. ئایین پەیوەندییەكی شەخسییە، ئەمە پەیوەندی بە باوەڕەوە هەیە و ئەوە بۆ خۆیان جێدەهێڵدرێت چۆن ئەو باوەڕەیان هەبێت. نابێت ئایین بە سیاسەت بكرێت، چونكە ئەگەر بە سیاسەت كرا ئەوا لێكدانەوەی جیاوازی بۆ دەكرێت، لەبەر ئەوە پێموایە دەبێت هێڵێكی جیاكەرەوەی روون لە نێوان سیاسەت و ئاییندا بكێشرێت و پێویستە سیاسەتیش دەستێوەردان لە ئاییندا نەكات.

هەروەها جاوید رەحمان گوتی: ئەگەر بتەوێت ئایدیۆلۆژیای خۆت بسەپێنیت، ئیدی شیعە بێت، یان سوننە، ئەوا هەر یەكێكیان تێڕوانینی خۆی هەیە و دەیەوێت بیسەپێنێت بەسەر ئەوی دیكەدا. من دەڵێم ئەگەر سیاسەت داببڕێت لە ئایین، یان لە بیروباوەڕی ئایینی، ئەوا خەڵكی كۆمەڵگەیەكی پتر فرەییان دەبێت. ئەگەر ئێمە بڵێین ئایین یاخود پیادەكردنی ئایین پرسێكی شەخسییە و نابێت ببێتە پرسێكی گشتی لە راگەیاندن و گفتوگۆی گشتی و لە ئایینەوە تێوەنەگلێندرێت. دەبێت ئایین پرسێكی شەخسی بێت، واتە لە نێوان كەسەكە و خودای خۆیدا، ئەوە باوەڕی منە لەبارەی شەریعەتەوە، كە دەبێت لە نێوان خۆی و باوەڕهێنانی بە خوادا بێت. هۆكاری بوونی كێشەی شیعە و سوننە ئەوەیە كە زۆر زەق دەكرێنەوە، دەكرێتە پرسێكی گشتی و پرسێكی پەیوەست بە یاسای گشتییەوە، واتە چ یاسایەكی شیعە و چ یاسایەكی سوننە دەبێت پیادە بكرێت، و چ رێنماییەكی سوننە بە منداڵان بدرێت، ئەو كاتە دەبێتە جیاكاری لە دژی تایەفە، یان باوەڕەكانی دیكە. لەبەر ئەوە دەبێت هەڵوەستەیەك بكەین و بە وریاییەوە بیر بكەینەوه.

شایانی باسە رەحمان گوتی: سووریا هەرەسی هێناوە و داعش بەرەوپێش چووە و دەوڵەتی ئیسلامی مایەی هەڕەشەیە، بەڵام دەبێت بگەڕێینەوە بۆ رەگ و ریشەكە و پرسیاری ئەوە بكەین كێ ئەم كێشانەی دروستكردووە كە دوو پێوانەیی دەبینین؟ ناكرێت دەستی خۆمان لەمە بشۆین، ئێمە ئەم كێشەیە و ئەم دڕندەیەمان دروستكردووە و ناكرێت ئێستا بڵێین ئێمە هیچ پەیوەندییەكمان پێیەوە نییە و دەست بكەینە بە رەخنەگرتن لێی. ئەم جیهادییانە لە شوێنێكەوە هاتوون و بە سپونسەری هەندێ وڵات بۆ مەبەستی دروستكردنی نائارامی هاتوون، ئێستا كێشەكە ئەوەیە ئەمانە زۆر سەربەخۆ بوون و زۆر پشتگیری كراون، بۆیە ئەم كێشەی جیهادییە مێژووی هەیە، لەبەر ئەوە دەبێت زۆر وریا بین و دوو پێوانەیی بەكار نەهێنین لە ئاست رادیكاڵیزمدا، ئەوە ئایین نییە، بەڵكو بە زۆری سیاسەتە كە ئەم جۆرە كێشەیە دروست دەكات. ئەگەر سەیری سووریا بكەین، ئەوا هێزە ئیقلیمیەكان، وەك سعودیە و قەتەر و ئەوانی دیكە دەستێوەردان دەكەن و بە شێوەیەكی كارا پشتیوانییان لە كەمپی دژ بە بەشار ئەسەد كردووه.

لە كۆتایی قسەكانیدا جاوید گوتی: كاتێك پاكستانییەكان دەگەڕێنەوە بۆ وڵاتی خۆیان ئاستێكی بەرز لە رادیكاڵیەت دەبینین و تەقریبەن رادیكاڵیەت و توندڕەوی بۆتە سیاسەتێكی رەسمی، ئەو خەڵكانەش ئەو شتانە فێر دەبن لە «مەدرەسەكان» و لەگەڵ خۆیاندا دەیانهێننەوە بۆ بەریتانیا، كەواتە رایەڵێك هەیە و رادیكاڵیزمیش بە بێ هۆ روونادات، شتێك هەیە و دەگوزەرێت، پێموایە نەوەیەك هەیە لە خەڵك كە بەرەو رادیكاڵییەت دەچن. ئێستاش زۆر قورس بووە و خەڵكانێكی زۆر روویان كردۆتە ناوچە ناكۆكەكان و ئەوانەش هاووڵاتی ئەوروپین و ناسنامەیەكی تێكەڵیان هەیە، لەبەر ئەوە دەبێت كارێكی زۆر بكرێت بۆ پەروەردەكردنی خەڵك لەسەر ئەوەی ئەوان هاووڵاتی وڵاتێكی دیموكراتین و ناكرێت باوەڕیان بە توندوتیژی هەبێت و دەبێت دەست لە توندوتیژی هەڵبگرن و نابێت ئایین بۆ برەودان بە توندوتیژی بەكار بهێنن.



بۆ خوێندنەوەی ئەم بابەتە لە گۆڤاری گوڵان ژمارە(1010)